●   Bản rời    

Trương Vĩnh Ký tâu với thực dân Pháp về vua Đồng Khánh như thế nào?

Trương Vĩnh Ký tâu với thực dân Pháp

về vua Đồng Khánh như thế nào?

Nguyễn Đắc Xuân

http://sachhiem.net/NDX/NDX031.php

17-Sep-2020

[http://www.gactholoc.com/printer.php?id=598&tbl=contents]

Trong một lá thư viết tại Huế đề ngày 24 tháng 4 năm 1886, gủi cho ông Pène Siefert, Trương Vĩnh Ký dành riêng để nói về vua Đồng Khánh. Bức thư bằng tiếng Pháp nầy có giá trị như một báo cáo mang tính chính trị nên đã được đăng trong sách "LE TONKIN, son Commerce et sa mise en exploitation" của Ernest Millot xuất bản tại Paris năm 1888, tại các trang 242 - 243. 


H.1. Vua Đồng Khánh

Bản dịch nghĩa lá thư “chân dung” vua Đồng Khánh:
“Vua Đồng Khánh, nay được 23 tuổi, con của hoàng tử Kiên Quốc Công – con trai Thiệu Trị (thân sinh vua Tự Đức), anh cả cùng mẹ khác cha (frère ainé utérin) [1] với Kiến Phước, là người nối ngôi từ tháng 8 năm 1885, đồng thời cũng là anh em cùng cha khác mẹ với người em thứ (puiné) Hàm Nghi.

Tự Đức không có con, nên đã nuôi dạy Đồng Khánh trong Nội cung hai năm (pendant deux ans) [2], coi như hoàng dưỡng tử, và được ban tước như đã từng ban cho Dục Đức - con của hoàng tử  Kiến Thoại Vương và  Kiến Phước, để sau này truyền ngôi.

Nhà vua đương kim [3] được người em Kiến Phước thương yêu trìu mến, một tính cách trái ngược với những gì thường xảy ra trong các hoàng gia Á châu. Khi Kiến Phước dạo chơi, người anh cả âu yếm bồng em trong tay, hoặc đi kèm hai bên Kiến Phước. Suốt thời trẻ, Đồng Khánh ở trong một dinh thất (résidence) đặc biệt gọi là Chánh Mông đường, vùi đầu vào việc học tập (để đạt đến) cái danh vọng của xứ An Nam. Ngày đêm ông hoàng miệt mài đọc sách, tranh thủ tiếp thu chữ nghĩa một cách khó nhọc tại thư phòng. Nhờ thế, ông tỏ ra thông hiểu triết học, lịch sử và văn chương Viễn Đông, giỏi hơn một nhà nho trung bình. Ông chỉ có một cách nghỉ ngơi giải trí duy nhất là  tập cưỡi ngựa. Ông cũng được Tự Đức quan tâm chăm sóc, mỗi tháng ba lần nhà vua cho phép Đồng Khánh vào Nội các để nghị luận về kinh truyện cổ điển, tập làm tấu chương, để sau này tham gia tu chỉnh điển chương, chính sự. Trong các cuộc hội họp của Nội Các, ông hoàng nổi bật do sự mẫn tiệp đánh giá đúng người đúng việc của ông.

Ông hoàng trẻ này dường như không hề có tham vọng ngai vàng (l’ambittion du trône), nên chẳng quan tâm đến những xung đột giữa các triều thần và những lạm dụng quyền hành cần phải kiềm chế, mà chỉ giữ thái độ vô tư, chẳng bận lòng về những mối cừu hận giữa các phe phái.

Sống giữa lòng dân tộc, ông hoàng có thể có những quan sát cá nhân để lượng định tình trạng khốn khổ của dân chúng.

Về phần phẩm hạnh, ông hoàng giữ ý tứ giữa các anh em cũng như các đấng sinh thành, mối hoà đồng mà Khổng Tử đã khuyến dạy. Ông hoàng trẻ này có vẻ thông tuệ và nhã nhặn, dễ dàng thích nghi với những tập tục ngoại lai xét ra ưu việt hơn những lề thói của người bản xứ.

http://www.gactholoc.com/upload/image/ky.jpg.pagespeed.ce.dTE9mRLG2k.jpg
H.2.Trương Vĩnh Ký

Những gì tôi nói ở đây là do mắt thấy và tai nghe. Trong cái nhìn đặc biệt vì lợi ích nước Pháp, việc Đồng Khánh lên ngôi quả là hoan hỉ (Ce que j’en dis là est à titre de témoin, oculaire et auriculaire. Au point de vue spécial des intérêts francais, il est heureux que Dong-Khánh occupe le trône)”.

Nhận xét:

Trương Vĩnh Ký giới thiệu vua Đồng Khánh với thực dân Pháp “trong cái nhìn đặc biệt vì lợi ích nước Pháp” như ông đã tự bạch thì không thể khách quan, không khách quan thì không thể đúng được.

Trong tài liệu nầy, Trương Vĩnh Ký bộc lộ sự không hiểu thấu đáo về triều Nguyễn và con người mà Trương Vĩnh Ký đang “phục vụ”. Xin dẫn chứng một số chi tiết sai:

1)    Sai về lịch sử:
- Đồng Khánh và Kiến Phước là anh em cùng cha khác mẹ (frère consanguin) nhưng Trương Vĩnh Ký lại viết là cùng mẹ khác cha (frère ainé utérin);   

- Lúc mới 2 tuổi (1864-1865), Ưng Biện – sau nầy là vua Đồng Khánh, được vua Tự Đức chọn làm con nuôi và nuôi dưỡng trong Đại Nội. Đến năm 15 tuổi ông được ra nhà học Chánh Mông. Như thế lúc còn là con nuôi vua Tự Đức, vua Đồng Khánh đã ở trong Đại Nội đến 13 năm, chứ không phải chỉ hai năm như Trương Vĩnh Ký đã viết.   

2) Sai về nhận định:

Trương Vĩnh Ký cho rằng: “Ông hoàng trẻ này dường như không hề có tham vọng ngai vàng (l’ambittion du trône)”. Thực tế thì ngược lại. Vua Đồng Khánh là một người rất ham chiếc ngai vàng. Vì ham như thế cho nên ông mới thân hành qua Toà Khâm sứ Huế để được thực dân Pháp đặt lên ngôi.  

Nói tóm, “chân dung” vua Đồng Khánh qua con mắt của Trương Vĩnh Ký hoàn toàn không có giá trị về lịch sử. Tuy nhiên, đối với các nhà nghiên cứu về Trương Vĩnh Ký thì đây là một tư liệu quý tô đậm thêm cái vai trò tham mưu cho thực dân Pháp “bình định” nước Nam của Trương Vĩnh Ký.     

___________
 [1]  Sự thật, Đồng Khánh và Kiến Phước là anh em cùng cha khác mẹ (frère consanguin).
[2]  Sự thật là đến 13 năm
[3]  Chỉ Đồng Khánh

 

 

 Nguồn: Tác giả gửi MS Word,

                   

Trang Lịch Sử




Đó đây


2020-10-22 - Lên Án HDH hạ bệ Cờ Đỏ Sao Vàng thiêng liêng thành cần câu cơm-Yêu cầu HDH đưa bằng Quốc Tịch VN ! -

2020-10-22 - Nhóm Công giáo nói GH Francis là người "dị giáo" vì quan điểm về đồng tính và phá thai - Có 19 người ký vào một lá thư thúc giục Hội Đồng Giám mục tố cáo giáo hoàng và thậm chí xem xét tước chức giáo hoàng nếu ông không thể hiện "sự ăn năn thực sự." Bức thư được hỗ trợ bởi một bản kiến nghị, cáo buộc Giáo hoàng đã "phủ nhận các chân lý của đức tin" và đã không đủ thẳng thắn về các khía cạnh chính của giáo điều như phá thai và đồng tính luyến ái và dường như chấp nhận các đức tin khác. Thậm chí Giáo Hoàng còn bị buộc tội từng sử dụng biểu tượng satan.

2020-10-20 - Thủ tướng Nhật Bản Suga: Quan hệ Việt Nam - Nhật Bản đang mạnh mẽ chưa từng thấy - Tại cuộc hội đàm với Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc ngày 19-10, Thủ tướng Nhật Bản Suga Yoshihide khẳng định quan hệ Việt Nam và Nhật Bản đang là mối quan hệ mạnh mẽ nhất từ trước tới nay.

2020-10-20 - Người Biên Ải: Bộ mặt thật của Luật sư Bìm Bịp -

2020-10-19 - "Cách mạng trắng" là cái quái gì vậy Dương Béo ? -

2020-10-19 - Anh nông dân DUY TÂM | tâm tình về LS HDH và con đường quay về -

2020-10-18 - Hoa Kỳ công bố khoản viện trợ giúp Việt Nam ứng phó thiên tai - Ngày 17/10, thông tin từ Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam cho biết Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam D.J. Kritenbrink đã công bố một khoản viện trợ ứng phó thiên tai ban đầu trị giá 100.000 USD

2020-10-18 - TRUNGNP_14OCT: Vô Chiêu Thắng Hữu Chiêu Của Anh Côn Đồ Xảo Trá Có Học -

2020-10-18 - LỄ TRUY ĐIỆU 13 LIỆT SĨ ĐÃ HY SINH TẠI RÀO TRĂNG - Vô cùng thương tiếc các anh. Xin chia buồn đến với gia đình các chiến sĩ !

2020-10-18 - Thủ tướng Nhật Bản Suga Yoshihide đã đến Hà Nội, chính thức thăm Việt Nam - Giới quan sát cho rằng việc ông Suga chọn thăm Việt Nam đầu tiên phản ánh thực tế thủ tướng Nhật đánh giá cao mối quan hệ song phương Việt Nam - Nhật Bản, cũng như vai trò của Việt Nam trong chính sách đối ngoại của Nhật Bản



▪ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 >>>




Thư, ý kiến ngắn
● 2020-10-20 - Các luận điệu bênh vực cho LS HDH trong video xuyên tạc việc soạn thảo Bản Tuyên Ngôn Độc Lập của Bác Hồ - Mảng Lịch Sử Chưa Viết -

● 2020-10-17 - Bây giờ cháu mới hiểu tại sao Bác Hồ trich dẫn Tuyên Ngôn Độc Lập của Mỹ và Pháp đê làm gì. - 2 nhận xét về Đề tài 85 -

● 2020-10-17 - Nếu "cố tình" trường kỳ mai phục để thực hiện Diễn Biến Hòa Bình thì... - Noi Pham -

● 2020-10-16 - Đạo Văn/Góp Ý - Không lưu manh, gian xảo thì không phải là Chiên Việt gian - Ri Nguyễn -

● 2020-10-16 - Cứu lụt như cứu lửa - Eyes of Compassion Relief Organization - Mắt Thương Nhìn Cuộc Đời -

● 2020-10-14 - Thư vận động Học bổng Tám Phật Tử Hy Sinh Vì Đạo (Tám Thánh Tử Đạo) 2020 - Nguyễn Thiện Tống -

● 2020-10-10 - Vẽ cây thập tự ban "phép lành?" Thời đó, ở La Mã người ta thấy cây thập tự là một nỗi kinh hoàng - TRUONG-AN -

● 2020-10-09 - Trong nước có Vũ Quang, hải ngoại có Trần Mạnh Hùng - Lão Ông -

● 2020-10-07 - Bệnh viện mới nhất của NEW ZEALAND từ chối xây một nhà nguyện Cơ đốc. Cơn giận dữ ập đến - Ri Nguyễn -

● 2020-10-07 - Về: 10 câu hỏi với cựu đại đức Phật giáo (Huệ Nhật) của con chiên Nguyễn Hy Vọng - Huy Thái -

● 2020-10-07 - HT Thích Không Tánh không thể đại diện cho bất cứ đoàn thể nào của PGVN để vào "liên tôn" - Trần Quang Diệu -

● 2020-10-07 - Chiên Nguyễn Thị Saigon gian manh viết láo "Trước cái CHẾT... " - Ri Nguyễn -

● 2020-10-07 - Chứng minh bằng kinh thánh... Tại sao gọi là ông Chúa ác ôn, côn đồ, khát máu..? - Ri Nguyễn -

● 2020-10-07 - Lịch sử bi tráng của nhân dân Viet Nam - Vo Du -

● 2020-10-04 - Nhiều người yêu nước vẫn cố né tránh, không nói đến một yếu tố đau lòng trong lịch sử: Ki-tô La Mã - Vo Du -

● 2020-10-01 - PolitiFact, web kiểm tra sự thật: Trong bài phát biểu tiếp nhận đề cử của đảng Cộng hòa, Trump có 60 lần nói - Diễn đàn E-mail -

● 2020-10-01 - Đây không phải là "người Việt tự khen mình" mà là Andre Vltceck, Ký Giả Châu Âu - nth-fl -

● 2020-09-30 - Bài Bình Luận của Báo Nhân Dân Online: Nếu yêu nước, hãy hành xử bằng lương tri trong sáng - Võ Đinh -

● 2020-09-27 - Kể từ ngày lũ chiên bò cha cố mũi lõ mang đạo Thiên Chúa vào Việt Nam - Ri Nguyễn -

● 2020-09-27 - Thụ Tinh Nhân Tạo Là Tiếm Quyền Thiên Chúa(?) - FB Lê Thị Kim Hoa -


▪ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 >>>