●   Bản rời    

Bộ Giáo Dục Và Đào Tạo Có Dấu Hiệu Vi Phạm Pháp Luật - Nhân Dân Cần Một Lời Xin Lỗi

Nguyễn Trọng Nghĩa
Jan05, 2026

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO CÓ DẤU HIỆU VI PHẠM PHÁP LUẬT - NHÂN DÂN CẦN MỘT LỜI XIN LỖI
▪︎ Trọng Nghĩa - Phường Cao Lãnh
Lịch sử không phải món đồ trang trí trong chương trình giáo dục của một quốc gia. Lịch sử là “căn cước tinh thần” của một dân tộc. Nó dạy con trẻ biết tự hào, biết phân biệt chính – tà, biết yêu quý nền độc lập và căm ghét sự lệ thuộc. Ở bậc tiểu học, sách giáo khoa lịch sử lại càng quan trọng hơn, đó là lớp “màu nền” đầu tiên in vẽ vào trí óc học trò. Vì vậy, bất kỳ tranh cãi nào quanh sách giáo khoa lịch sử đều không thể bị coi nhẹ, càng không thể xử lý theo kiểu “chụp mũ” rồi đẩy qua hướng hình sự hóa theo cách quan quyền được.
Tuần qua, dư luận đặt câu hỏi rất rõ ràng và rất cụ thể rằng "SGK Lịch sử – Địa lí lớp 5 (bộ Kết nối tri thức với cuộc sống) có dạy về Hoàng đế Quang Trung hay không?" Người ta không hỏi lớp 8, không hỏi lớp 11, không hỏi “toàn chương trình”. Người ta hỏi đúng một cuốn sách giáo khoa "Lịch sử - địa lý lớp 5".
Vậy mà phản ứng của cơ quan quản lý lại khiến xã hội bức xúc, Bộ GD&ĐT thông qua truyền thông chính thống gắn nhãn các phản ánh đó của nhân dân là “thất thiệt/xuyên tạc”, rồi còn đề nghị cơ quan công an xem xét xử lý. Trên Báo Điện tử Chính phủ, thông tin được nêu theo hướng Bộ cho rằng có hiện tượng phát tán nội dung sai sự thật, bóp méo chương trình giáo dục và đề nghị xử lý. Đó là động tác rất nặng về pháp lý và rất mạnh về quyền lực nhà nước.
Nhưng xin hỏi thẳng rằng: Bộ đã chứng minh được điều mình kết luận chưa?
Muốn trả lời, không cần tranh cãi cảm tính. Chỉ cần nhìn vào chứng cứ văn bản.
Trong mạch nội dung lịch sử của SGK Lịch sử – Địa lí 5 (Kết nối tri thức - xem ảnh dưới), phần lịch sử đi theo chuỗi bài từ Bắc thuộc, nhà Lý, nhà Trần, Lam Sơn – Hậu Lê… rồi chuyển sang bài “Triều Nguyễn”; không có một bài/tiết riêng về Tây Sơn – Quang Trung trong mạch lớp 5. Và ngay trong bài “Triều Nguyễn”, sách nêu “Năm 1802, sau khi đánh bại Triều Tây Sơn, Nguyễn Ánh lên ngôi vua…” rồi triển khai nội dung về triều Nguyễn.
Nói cách khác, trong phạm vi SGK lớp 5, học sinh có thể thấy “Tây Sơn” xuất hiện chưa tới "mười chữ" và được diễn đạt là đối tượng “bị đánh bại”, còn phần được trình bày thành bài, thành mục, thành hoạt động học chính là “Triều Nguyễn”. Nếu hiểu “dạy về Quang Trung” theo nghĩa thông thường và đúng nghiệp vụ sư phạm là phải có bài, có kiến thức trọng tâm, có câu chuyện, có luyện tập – vận dụng, thì dư luận nói “lớp 5 không dạy về Quang Trung” không phải là câu nói vô căn cứ.
Và đây là điểm quyết định đúng/sai đây thưa Bộ GD-ĐT... rằng nếu dân nói đúng trong phạm vi SGK lớp 5, thì việc Bộ dùng truyền thông để quy kết “xuyên tạc” và đề nghị công an xử lý không còn là chuyện “truyền thông vụng” nữa. Nó đã chạm vào một vùng rủi ro pháp quyền là cơ quan nhà nước gán nhãn sai sự thật đối với phản ánh có căn cứ, gây tổn hại danh dự – uy tín của công dân và tạo hiệu ứng “đe nẹt” - thậm chí có thể gọi nặng nề hơn là "đàn áp dư luận".
Trong nhà nước pháp quyền, mọi quyền lực đều phải đứng sau pháp luật và đứng trên chứng cứ. Hiến pháp khẳng định "tất cả quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân, công dân có quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội, kiến nghị, phản ánh". Quyền tự do ngôn luận, tiếp cận thông tin cũng là quyền hiến định (thực hiện theo quy định pháp luật). Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở nhấn mạnh việc tôn trọng ý kiến đóng góp của Nhân dân.
Vậy thì người dân mở sách ra, thấy SGK lịch sử - địa lý lớp 5 không có bài về vua Quang Trung, rồi đặt câu hỏi “vì sao?”—đó là quyền, là trách nhiệm, là cách bảo vệ sự thật lịch sử. Nhà nước mạnh là nhà nước biết lắng nghe; ngành giáo dục mạnh là ngành giáo dục biết đối thoại bằng chứng cứ.
Còn khi Bộ vội vã kết luận và “đẩy” sang công an xử lý, lại còn biện minh bằng cách lôi lớp 8 – lớp 11 ra chứng minh là có dạy về vua Quang Trung, thì đó là một lối lập luận đánh tráo khái niệm, vì dân hỏi “lớp 5 có dạy hay không”, Bộ lại trả lời “toàn chương trình giáo dục phổ thông có”. Hai câu đó không hề tương đương. Và càng không thể lấy câu thứ hai để kết tội câu thứ nhất là “xuyên tạc”. Một xã hội nghiêm minh không cho phép đánh tráo sự thật như vậy.
Ở đây, nhiều người đã nhắc đến khái niệm “vu khống”. Pháp luật hình sự quy định tội vu khống là bịa đặt/loan truyền điều biết rõ là sai nhằm xúc phạm danh dự, gây thiệt hại… Tôi không thay cơ quan tố tụng kết luận một cơ quan nhà nước “phạm tội”. Nhưng tôi có quyền và có cơ sở để nói điều này, là Bộ GD&ĐT đang có dấu hiệu lạm dụng ngôn từ pháp lý và quyền lực truyền thông để quy chụp dư luận, trong khi mệnh đề bị quy chụp lại có căn cứ trong chính cuốn SGK lớp 5.
Nói cho đúng bản chất vấn đề, nếu Bộ muốn bảo vệ uy tín, cách duy nhất là chứng minh bằng chứng cứ. Chỉ cần một động tác rất đơn giản là công bố rõ trong SGK lớp 5 có trang nào, mục nào dạy về vua Quang Trung (nếu có). Còn nếu không có, thì Bộ phải thẳng thắn thừa nhận rằng “Dư luận phản ánh đúng phạm vi lớp 5; Bộ đã dùng từ quá mức; Bộ xin lỗi vì đã gây tổn thương và gây hoang mang.” Không ai mất uy tín vì dám xin lỗi khi sai; chỉ mất uy tín khi cố đúng bằng quyền lực.
Vì vậy, điều nhân dân cần lúc này không phải những lời “dạy” rằng "hãy lý trí, đừng tin tin đồn". Nhân dân cần ba việc rất cụ thể:
Thứ nhất, một lời xin lỗi công khai từ Bộ GD&ĐT vì đã quy kết rộng rãi và gắn nhãn nặng nề đối với phản ánh có căn cứ, gây tổn hại danh dự công dân và làm tổn thương niềm tin xã hội.
Thứ hai, một giải trình đúng trọng tâm là trong phạm vi SGK lớp 5, vì sao không bố trí nội dung về Quang Trung – triều đại Tây Sơn một cách tương xứng, trong khi lại để học sinh tiếp cận ngay mốc “đánh bại Tây Sơn” rồi chuyển sang triều Nguyễn. Đây là vấn đề sư phạm, tâm lý lứa tuổi và định hướng nhận thức, không thể nói qua loa.
Thứ ba, đề nghị cơ quan chức năng và ngành công an xem xét trách nhiệm pháp lý – trách nhiệm quản trị đối với việc phát ngôn, truyền thông quy chụp của Bộ. Nếu nội dung quy kết “xuyên tạc” là không đúng trong phạm vi SGK lớp 5, thì phải làm rõ ai tham mưu, ai ký, ai chịu trách nhiệm, và chấn chỉnh để không biến công cụ công quyền thành cây gậy đi dọa nhân dân.
Đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng không phải là bịt miệng dân. Đấu tranh đúng là đặt sự thật lên trên, đặt chứng cứ lên trước, và đặt lòng dân làm gốc. Lịch sử dạy ta một điều đơn giản là triều đại nào đi ngược lòng dân thì sớm muộn cũng mất lòng dân. Ngành giáo dục càng phải nhớ điều đó. Bởi không ai có thể dạy trẻ em “tôn trọng sự thật” trong khi người lớn lại né tránh sự thật.
Nếu Bộ GD&ĐT thật sự vì giáo dục, thì xin hãy bắt đầu từ hành động căn bản nhất của một cơ quan nhà nước trong nhà nước pháp quyền, đó là nhìn thẳng vào chứng cứ, nhận sai khi sai, xin lỗi khi cần xin lỗi. Nhân dân không đòi điều gì quá đáng. Nhân dân chỉ đòi một thứ: sự tử tế và sự thật. @nêu bật
Hết.
Tham khảo bài trước: https://www.facebook.com/share/p/17tcFYeUDC/

----------- COMMENTS --------------

Vũ Đức Thanh
Nhất trí với bài viết của tác giả Nguyễn Trọng Nghĩa. Lịch sử là phải liền mạch không để gián đoạn một thời kỳ oanh liệt của vua Quang Trung thống nhất đàng trong đàng ngoài sau hơn 200 trăm năm Trịnh Nguyễn giao tranh, đánh đuổi 2 giặc xâm lăng Xiêm , Mãn Thanh . Có ý kiến bao biện cho rằng thời kỳ Vua Quang Trung tình hình lịch sử phức tạp đưa vào chương trình lớp 5 học sinh khó hiểu, lý do này không thuyết phục lắm, mỗi giai đoạn lịch sử đều có nét đặc thù riêng tuỳ theo hoàn cảnh đất nước. Trong các triều đại ĐINH , LÊ , LÝ, TRẦN, LÊ , NGUYỄN HUỆ (Quang Trung) triều đại nào cũng đánh giặc ngoại xâm bảo vệ giang sơn, chỉ có triều đại nhà Nguyễn (Gia Long) lại rước giặc vào nhà . Lịch sử cần giáo dục cho học sinh thế hệ tương lai của đất nước đúng như vậy!

Nguyễn Minh ->Vũ Đức Thanh
Lớp 5 không học thì lớp 7,8.11 học kỹ hơn. Chắc con nhà bác học hết lớp 5 thì nghỉ à? Chương trình phổ thông có tận 12 lớp đâu phải có mỗi lớp 5? Đánh tráo khái niệm giữa " chưa học triều Tây Sơn" và " không học triều Tây Sơn" là khác nhau đây? Tai sao các vị không nói là " lớp 5 chưa học Triều Tây Sơn, mà đã học Nhà Nguyễn"? Đây là các vị nói " bỏ qua" thì rõ ràng là xuyên tạc rồi. Bài đầu tiên môn LSĐL lớp 4, cũng là năm đầu tiên học LSĐL nói về Bác Hồ. Sao các vị không hỏi " sao không thấy thời Hùng Vương, Đinh, Lý, Trần,Lê, Tây Sơn" mà đã học về Bác Hồ?
Rõ ràng là các vụ đang đánh tráo khái niệm, cố tình xuyên tạc đấy!

Quân Trung
Ủng hộ ý kiến bạn.
Bộ giáo dục sai là rõ ràng. Nhưng cả vú lấp miệng em. Đưa pháp luật ra doạ dân. Đó là điều mà từ ông tư lệnh ngành đến cơ quan tham mưu phải nhìn nhận, lắng nghe chứ ko phải phủ đầu bằng cách doạ nạt.
Dân bây giờ ko ai bị mù chữ đâu

Khoa Phạm Văn
Thực tế khi đề nghị Bộ Công an điều tra sử lí những người, những kênh cụ thể mà Bộ đã thống kê kèm theo bộ cho là vi phạm pháp luật, nghiễm nhiên Bộ giáo dục là nguyên đơn, Bộ Công an chắc chắn phải điều tra làm rõ để sử lí nếu vấn đề mà các cá nhân nêu là đúng ( và chắc chắn là đúng) thì đề nghị phải sử lý nguyên đơn là Bộ giáo dục
- Mọi tổ chức và cá nhân đều bình đẳng trước pháp luật

Tuyên Lưu
Thay vì giải trình hoặc đối thoại để làm rõ những thắc mắc rất trách nhiệm của công dân trên MXH, Bộ Giáo dục và Đào tạo lại chọn cách đối đầu với dư luận một cách lươn lẹo và trí trá! Điều đó thể hiện tư duy, năng lực và quan điểm làm việc rất hạn chế của những người có trách nhiệm trong bộ này!

---