●   Bản rời    

Những nhân vật đầu tiên trong tiến trình chữ quốc ngữ - Kỳ 1: Khởi đầu của chữ quốc ngữ

Những nhân vật đầu tiên trong tiến trình chữ quốc ngữ

- Kỳ 1: Khởi đầu của chữ quốc ngữ

Trần Nhật Vy /Tuổi Trẻ

http://sachhiem.net/LICHSU/T/TuoiTre_TranNhatVy.php

03-Aug-2019

TTO - Nói đến chữ quốc ngữ thường cho rằng giáo sĩ Alexandre de Rhodes (thường gọi là Đắc Lộ), tác giả cuốn Từ điển Việt - Bồ - La in tại La Mã năm 1651, là ông tổ của chữ quốc ngữ. Thế nhưng, sự thật chưa hẳn vậy

Lâu nay, những người yêu tiếng Việt bình thường và một số tài liệu khi nói đến chữ quốc ngữ thường cho rằng giáo sĩ Alexandre de Rhodes (thường gọi là Đắc Lộ), tác giả cuốn Từ điển Việt - Bồ - La in tại La Mã năm 1651, là ông tổ của chữ quốc ngữ.

Thế nhưng, sự thật chưa hẳn là vậy…

Ngay từ khi bập bẹ, chúng ta đã nói tiếng Việt, và hoàn toàn không có gì khó khăn. Nhưng "tiếng Việt khó quá!" là ý kiến của rất nhiều người phương Tây khi tiếp cận tiếng Việt.

Khi đọc, người Việt không cần phải thay đổi tiếng mà vẫn làm cho một tiếng ấy có nhiều nghĩa khác nhau, bởi vì họ chỉ cần lên giọng hoặc hạ giọng tùy theo cường độ và nhịp điệu.

--- ĐỖ QUANG CHÍNH ---

Tiếng Việt khó quá!

Tiếng Việt cấu trúc đơn giản; đơn âm không có "thì", không có chia động từ, không có tiếp đầu ngữ, vĩ ngữ thì có gì là khó?

Xin thưa, đối với người phương Tây, tiếng Việt khó ở chỗ phát âm (nghe và nói).

Giáo sĩ Marini, người đã từng đến Đàng Trong những thập niên đầu thế kỷ 17, viết: "Khi đọc, người Việt không cần phải thay đổi tiếng mà vẫn làm cho một tiếng ấy có nhiều nghĩa khác nhau, bởi vì họ chỉ cần lên giọng hoặc hạ giọng tùy theo cường độ và nhịp điệu" (Lịch sử chữ quốc ngữ, Đỗ Quang Chính, NXB Tôn Giáo 2012, trang 15).

Đây là một nhận xét cực kỳ "mới" mà người Việt chúng ta không bao giờ để ý. Chỉ cần thay đổi chút xíu khẩu âm và không thay đổi khẩu hình thì các chữ "ca, cà, cá, cả" mang nghĩa khác nhau một trời một vực.

Nửa cuối thế kỷ 16, các giáo sĩ thừa sai Dòng Tên (Jésu) đã bắt đầu đến châu Á truyền đạo. Một trong những nơi họ đến ban đầu chính là Trung Quốc, nơi mà trước đó vài thế kỷ, Maco Polo, nhà buôn người Ý, đã đến và mang về nhiều đồ vật lạ lùng của phương Đông.

Dòng Tên là một dòng tu trí thức của đạo Thiên Chúa. Tất cả những giáo sĩ của dòng này đều có trình độ tiến sĩ, nếu ai không đạt được bằng cấp ấy thì buộc phải rời dòng.

Những giáo sĩ này xuất thân từ những nước sử dụng chữ viết Latin nên khi đến những nước sử dụng chữ tượng hình đã gặp khó khăn trong việc truyền đạo. Do là những trí thức có trình độ cao, họ nhanh chóng học nói tiếng của người bản địa.

Song việc truyền đạo không chỉ nói là đủ, mà cần phải có kinh sách để các con chiên có thể học, đọc theo và truyền lại. Bởi không có giáo sĩ, thầy giảng nào có thể thay thế kinh sách. Mà chữ tượng hình thì rất khó học, và mất rất nhiều thời gian để học mới có thể đọc sách được, chứ chưa nói đến việc dịch lại kinh sách nước ngoài.

Mặt khác, việc truyền đạo Thiên Chúa vào các nước này (trong đó có nước ta) vào thời điểm ấy không phải lúc nào cũng suôn sẻ, dễ dàng, liên tục, do tùy thuộc vào sự vui buồn của quan quân địa phương, tùy thuộc vào tình hình chính sự yên ả hay loạn lạc của quốc gia mà các giáo sĩ Dòng Tên đặt chân đến.

Nhiều giáo sĩ sau một thời gian ngắn truyền đạo đã bị bắt, bị giết, bị đuổi đi...

Để có thể truyền lại kinh sách một cách tốt hơn, các giáo sĩ đã nghĩ ra phương pháp "Latin hóa chữ tượng hình". Và họ đã làm việc này ở Ấn Độ, Trung Quốc và Nhựt Bổn.

Latin hóa tiếng Việt

Đầu thế kỷ 17, một số giáo sĩ thuộc Dòng Tên đã đến Hội An. Họ dùng tiếng Hán và Nhựt để giao tiếp với dân địa phương qua phiên dịch của các thương nhân.

Đến năm 1617, giáo sĩ Francesco de Pina người Bồ Đào Nha đến Hội An và Nước Mặn (thuộc Bình Định), rồi trở về cư ngụ tại Thanh Chiêm (Điện Bàn, Quảng Nam) đã học rất nhanh tiếng Việt và trở thành người phương Tây giỏi tiếng Việt nhất thời bấy giờ.

Và để có thể truyền lại kinh sách giáo lý của đạo Thiên Chúa, Pina cùng một số giáo sĩ khác đã có kinh nghiệm Latin hóa tiếng Nhựt, Hán bắt tay vào Latin hóa tiếng Việt.

Thuở ấy, người Việt vẫn nói tiếng Việt như bây giờ. Song do phải trải qua 1.000 năm bị Trung Quốc đô hộ, giới trí thức nước ta bị ảnh hưởng của Trung Hoa rất mạnh. Không rõ trước đó, người Việt có chữ riêng của mình hay không. Song các triều đại của người Việt sau này đều dùng chữ Hán trong các văn bản chính thức.

Khoảng thế kỷ thứ 10, người Việt đã "sáng chế" ra thứ chữ Việt bằng cách mượn chữ Hán mà viết, gọi là chữ Nôm (nghĩa là Nam, sau gọi là quốc âm). Song nếu chữ Hán khó một thì chữ Nôm khó mười. Bởi phải biết và giỏi chữ Hán mới có thể viết được, học được chữ Nôm.

Đối với người Việt học chữ Nôm đã khó, với người ngoại quốc xa lạ với chữ tượng hình thì chữ Nôm càng khó. Vẫn có thể học được, viết được nhưng không thể phổ biến rộng được. Chính vì vậy các giáo sĩ đã nghĩ đến việc Latin hóa tiếng Việt bằng mẫu tự Latin, mà ngày xưa gọi là "chữ Annam viết bằng mẫu tự Latin".

Có một số người được công nhận là "tác giả" chữ quốc ngữ là các giáo sĩ Francesco de Pina, Gaspar d’Amaral và Antonio Barbosa (đều là người Bồ Đào Nha), Cristoforo Borri (người Ý), Alexandre de Rhodes (người Pháp)...

Giáo sĩ Borri chỉ ở nước ta ba năm từ 1615 đến 1618. Còn ba giáo sĩ còn lại đều đến Đàng Trong năm 1624 và đều là học trò tiếng Việt của giáo sĩ Francesco de Pina.

Tuy nhiên, trong số này, chỉ có giáo sĩ Đắc Lộ cho in cuốn sách tiếng Việt đầu tiên là cuốn Từ điển Việt - Bồ - La nên được dân Việt cho là "ông tổ" của chữ quốc ngữ từ hơn trăm năm qua.

Văn bản chữ quốc ngữ năm 1659 của tu sĩ người Việt Bento Thiện của dòng tu Kẻ Giảng - Ảnh tư liệu

Tại sao là Việt - Bồ - La?

Từ giữa thế kỷ 19, sau khi chiếm Nam kỳ rồi cả nước Việt, người Pháp vừa muốn đẩy mạnh việc phổ biến chữ quốc ngữ vừa muốn tôn vinh văn hóa và nhân vật nước Pháp nên đã không ngần ngại tuyên truyền rằng: Chỉ có mỗi giáo sĩ Đắc Lộ là có công với chữ quốc ngữ với bằng chứng rõ ràng ông là người đầu tiên đứng tên trong cuốn sách chữ Việt - Từ điển Việt - Bồ - La.

Nhưng tại sao cuốn từ điển này hoàn toàn không đề cập gì đến tiếng Pháp trong khi Đắc Lộ là người Pháp?

Kỳ tới: Chữ quốc ngữ ra đời năm nào?

Trần Nhật Vy

Nguồn https://tuoitre.vn/nhung-nhan-vat-dau-tien-trong-tien-trinh-chu-quoc-ngu-ky-1-khoi-dau-cua-chu-quoc-ngu-20190423103354733.htm

Trang Thời Sự




Đó đây


2020-02-03 - TNS Elizabeth Warren hỏi móc Chánh Án Tòa Tối Cao John Roberts - "sự kiện mà Ông Chánh Án ngồi xử phiên tòa truất phế TT, đã không cho phép gọi nhân chứng và xem xét chứng cớ, liệu có góp phần làm mất chính nghĩa của Ông Chánh Án, Tòa Tối Cao, và Hiến pháp?"

2020-01-30 - Các luật sư mâu thuẫn nhau khi họ kết luận lần thứ nhất về việc luận tội Tổng Thống - Nhưng hôm thứ Hai, luật sư của Trump, Robert Ray, người đang làm việc với Cipollone trong cuộc bảo vệ của tổng thống, đã nói một điều rất khác khi nói về Thượng viện

2020-01-23 - CEO trở về từ Thung lũng Silicon: Kỹ sư Việt Nam và Mỹ không khác biệt về chuyên môn - Câu chuyện của Người Đồng Hành với Tiến sĩ Đại học Johns Hopkins Thông Đỗ bắt đầu từ Arimo - công ty làm nên tên tuổi của anh, Palexy - startup do anh đồng sáng lập và hiện là CEO đến triết lý tuyển dụng nhân tài và quan điểm về chảy máu chất xám dưới góc nhìn của một người từng khởi nghiệp tại Mỹ.

2020-01-15 - Ngăn chặn hành vi lợi dụng vấn đề tôn giáo, phá hoại khối đại đoàn kết dân tộc - Thời gian qua, tại các tỉnh: Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình..., một số vị linh mục đội lốt tôn giáo đã có những việc làm trái pháp luật, đi ngược lại truyền thống "kính Chúa yêu nước" của cộng đồng Thiên chúa giáo Việt Nam

2020-01-15 - Sự thật về đất quốc phòng tại Đồng Tâm qua chính lời người dân Đồng Tâm -

2020-01-15 - Bộ Công an: Bố con, anh em ông Kình nhận tiền từ phần tử chống đối - Trung Tướng Lương Tam Quang - Thứ trưởng Bộ Công an thông tin, số tiền thu được của “tổ đồng thuận” phần lớn chia cho gia đình Lê Đình Kình. Cảnh sát còn thu giữ tài liệu ghi chép thu chi

2020-01-14 - Thích Nhất Hạnh: Người đánh khẽ tiếng chuông tỉnh thức cho thế giới - Văn hóa Việt chỉ du nhập và tiếp thu những sản phẩm tư tưởng từ Tây phương - chứ chưa hề có nhân vật nào có khả năng khai mở một dòng tri thức từ Việt Nam để đem gieo giống tư duy ra nước ngoài. Thiền sư Thích Nhất Hạnh có lẽ là người đầu tiên và duy nhất đã làm được chuyện này.

2020-01-14 - Nhóm gây rối ở Đồng Tâm thừa nhận là tội phạm có tổ chức - Nhóm này không ngần ngại tuyên bố sẽ giết người, đồng thời chuẩn bị các loại hung khí, vũ khí, vật liệu nổ để cản trở lực lượng chức năng làm nhiệm vụ

2020-01-14 - Vụ Đồng Tâm: Lời khai của Lê Đình Công - Lê Đình Công, con trai ông Lê Đình Kình (ở Đồng Tâm, Mỹ Đức - Hà Nội) khai, đã đưa tiền cho Nguyễn Quốc Tiến để mua lựu đạn. Ngoài ra, Công cùng một số người khác còn chuẩn bị bom xăng

2020-01-13 - Nhận diện sự thật ở Đồng Tâm - Khi sự việc ở Đồng Tâm xảy ra, một số người đặt viết bài trên mạng xã hội với nội dung: tại sao chính quyền đã không chọn giải pháp đối thoại, giải quyết tâm tư, nguyện vọng của dân mà lại đi "đối đầu", rồi từ đó chỉ trích cách hành xử của chính quyền và các lực lượng chức năng. Đó là những luận điệu suy diễn, lập lờ đánh lận con đen,



▪ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 >>>




Thư, ý kiến ngắn
● 2020-01-24 - Những người bất mãn chống đối (dissidents) chế độ VN - Việt Dân -

● 2020-01-15 - Nhân đọc "Ngăn chặn hành vi lợi dụng vấn đề tôn giáo,..." - Võ Du -

● 2020-01-15 - Nhắc nhở các bên ngoài cuộc như Tăng Đoàn GHPGVNTN không nên ăn theo - Diễn Đàn -

● 2020-01-12 - Vụ ĐỒNG TÂM - Người Dân Nên Tin Ai ? - FB Lâm Trương -

● 2020-01-08 - Nhóm vinh danh Alexandre De Rhodes ghi thêm 1 giáo sĩ - Nên thay đổi nữa - FB Lâm Phú Châu -

● 2020-01-05 - Xin GS Nguyễn Đăng Hưng đừng đánh tráo khái niệm, đem câu này kết vào câu kia - FB Lâm Phú Châu -

● 2020-01-03 - Phản biện một cách khoa học sao gọi là "hận thù tôn giáo"? - Ai "hận thù tôn giáo"? - Huy Thái/ Trần Quang Diệu -

● 2020-01-03 - Hãy Phân Biệt rạch Ròi giữa TIẾNG VIỆT và CHỮ VIỆT - Đinh Cường -

● 2020-01-03 - Tòa án Nhân dân tỉnh Bolsa đã mở phiên tòa xét xử sơ thẩm đối với bị cáo Nguyễn Ngọc Ngạn - Cấm cười. - Giác Hạnh & Diễn Đàn -

● 2020-01-02 - Bài Học cho đám chiên mù Á châu của đạo Ca-tô La Mã - Võ Du -

● 2019-12-28 - Lùi 1 bước, tiến 2, 3 bước là thế này đây. - FB Lâm Phú Châu -

● 2019-12-27 - TT Trump "trảm" hơn 80 điều luật quan trọng: Dân Mỹ tức giận, thiên nhiên "bật khóc" - Tất Đạt/Trí thức trẻ -

● 2019-12-27 - Họa sĩ trường phái UPSIDEDOWNISM được giải nhất ở cuộc thi Hội Họa Quốc Tế ở San Francisco - Đại Giang -

● 2019-12-24 - VÌ SAO TÔI BIẾT TÊN SÁCH HIẾM ? - FB Anh-Tuan Lê -

● 2019-12-23 - Lời Chúc Mùa Đông - FB Trang sachhiem thật -

● 2019-12-21 - Tư tưởng của Karl Marx vẫn có ảnh hưởng trong giới trí thức và vẫn được dạy trong những đại học Âu Mỹ. - Wissai -

● 2019-12-18 - Cuộc nội chiến không nổ súng - Hàng trăm cuộc biểu tình đã diễn ra khắp nước Mỹ - Yahoo News -

● 2019-12-18 - Nhờ luật thuế năm 2018 của Trump, 91 công ty có lợi nhuận (danh sách Fortune 500) đã trả 0 tiền thuế - Mike Wilson -

● 2019-12-14 - Thấm thía câu hát của Trịnh Công Sơn "gia tài của mẹ một bọn lai căng, gia tài của mẹ một lũ bội tình" - Quy Nguyen/ Youtube -

● 2019-12-13 - Có bao giờ ông Thiệu, ông Kỳ, ông Hương phát biểu rằng miền Nam sụp đổ là vì sư Trí Quang ? - Huy Thái -


▪ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 >>>