●   Bản rời    

Alexandre de Rhodes Có Nên Tôn Vinh?

I. Về chữ An Nam hay chữ Quốc ngữ ngày nay.


Lịch sử loài người cho ta thấy rằng cái gì tiện lợi thì tồn tại, ngược lại thì bị hoại diệt. Chữ viết là phương tiện của tiếng nói được lưu giữ lại, cũng không ngoài quy luật tồn vong này.
Về chữ Việt, theo tiến trình lịch sử chúng ta có thể thấy như sau:

1)- Chữ Việt viết theo phiên âm của tiếng Bồ Đào Nha, có mẫu tự Latinđược Alexandre de Rhodes tổng hợp lại từ công việc biên soạn của các giáo sĩ trước ông, còn được gọi là chữ An Nam (do quyển sách ông tổng hợp lại có tên là Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum) nhằm mục đích phục vụ cho giới truyền giáo, chứ không nhằm phổ biến cho đại chúng về mặt văn hóa.


2)- Chữ Việt viết theo phiên âm của tiếng Pháp, có mẫu tự Latin được Pétrus Ký tổng hợp lại, còn được gọi là chữ Tây Quốc ngữ. Nguyên do của việc làm này là vì người Pháp không thể sử dụng chữ An Nam vốn đã bị lãng quên trên 200 năm rồi.
3) Chữ Việt ngày nay được gọi là chữ Quốc ngữ, là do dân tộc Việt gồm các hội, đoàn, cá nhân … yêu nước sáng suốt nhận ra sự tiện lợi trong truyền thông của chữ viết này, làm phương tiện mở mang dân trí, chống ngoại xâm và phát triển đất nước. Nổi bật nhất là nhà báo-nhà văn Nguyễn Văn Vĩnh, người đã có nhiều tâm huyết trong việc hoàn thiện chữ Quốc ngữ ngày nay.

Phân tích trên để chúng ta có thể thấy rằng chữ Quốc ngữ ngày nay không phải là chữ An Nam của các giáo sĩ Thiên Chúa giáo, bởi người Việt ngày nay khó mà đọc được chữ An Nam do các giáo sĩ này.

Nhưng rất may gần 3 thế kỷ sau chữ An Nam, dân tộc Việt đã thông minh thấy ra giá trị của ký tự Latin này và đã phát triển nó nhằm phục vụ cho dân tộc, chứ không như trước đây của các cố đạo chỉ thuần cho việc truyền đạo nhằm nô lệ hóa dân tộc.

Điều này cũng giống như một kẻ bất thiện “nhập gia mà không tùy tục”, ngược lại nên “nhập gia để phá tục”; khi kẻ bất thiện này bị đuổi đi hãy còn để lại miếng thép, và chủ nhà đã chế biến miếng thép này thành dụng cụ để tiện sử dụng trong nhà, thì há chúng ta nghĩ rằng người chủ nhà này phải mang ơn bẻ bất thiện này ư?

II. Nhân thân của Alexandre de Rhodes.


Nhân vật Alexandre de Rhodes đã gắn liền với lịch sử chính trị và lịch sử văn hóa của nước Việt, nên nhất định không thể có những suy nghĩ nông cạn sai lầm và máy móc quyết định trong việc tôn vinh được.

Chúng ta hãy thử xét xem động cơ của mà Alexandre de Rhodes đã làm là gì? Đầu tiên có chăng là Alexandre de Rhodes nhận nhiệm vụ như nhiệm vụ của các giáo sĩ Thiên Chúa giáo khác ở châu Á thời bấy giờ, là phiên âm tiếng nói người bản địa bằng ký tự Latin để các giáo sĩ này dễ dàng truyền đạo, chứ không nhằm khai hóa gì cho dân Việt hay các dân tộc khác.


Dưới đây chúng ta thử xét tới nhân thân của Alexandre de Rhodes ngoài công việc hệ thống hóa chữ An Nam.

1) Alexandre de Rhodes là kẻ bất thiện kém văn hóa.

Sở dĩ nói Alexandre de Rhodes là kẻ bất thiện kém văn hóa là vì trong tác phẩm gảng đạo này của ông là “Phép giảng 8 ngày” đã buộc tín đồ chỉ thờ một Cha Trên Trời theo điều răn 1, không được phép thờ ai khác, nên việc thờ cha mẹ, ông bà, tổ tiên phải được dẹp hết vì đây chỉ là những vật thụ tạo từ một Cha Trên Trời nào đó (mà chẳng ai thấy biết).

Các giáo sĩ được xem là đại diện của Cha Trên Trời, nên các tín đồ phải tuân lời các giáo sĩ này và gọi các giáo sĩ này là Cha (= Linh mục). Hơn nữa, cuốn sách giảng này còn đòi tiêu diệt các giáo chủ Phật Khổng Lão bởi cho rằng các giáo chủ này chỉ là quỷ Satan.

2) Alexandre de Rhodes là kẻ bất thiện gián điệp.
Sở dĩ nói Alexandre de Rhodes là kẻ bất thiện gián điệp là vì ông đã phạm phải những tội ảnh hưởng đến an ninh quốc gia giống như các gián điệp ngày nay, khiến đã bị các chúa Trịnh và Nguyễn ở 2 miền Bắc và Nam trục xuất khỏi nước Việt. Ông còn bị chúa Nguyễn lên án tử hình nhưng may mắn được tha.

Sau khi bị trục xuất, Alexandre de Rhodes đã về cầu cứu với triều đình Bồ Đào Nha và Vatican, nhằm dùng vũ lực đưa ông về Việt Nam, nhưng với báo cáo láo về thu phục tín đồ bản xứ, nên ông đã bị từ chối. Alexandre de Rhodes lại tiếp tục cầu cứu với nước Pháp là quê hương ông, nhưng cũng bị từ chối nốt; giải thích điều này, có lẽ thời bấy giờ nước Pháp chưa đủ điều kiện về sức lực kinh tế và kỹ thuật (chưa phát minh ra máy hơi nước) vì quá tốn kém khi đem quân đi quá xa, hơn là đến châu Phi có lợi về buôn bán nô lệ và tìm kiếm tài nguyên.
Tất cả các sự kiện trên càng cho thấy rõ ý đồ bất chánh của Alexandre de Rhodes.

III. Có nên tôn vinh Alexandre de Rhodes?


Theo Nghị định Số 91/2005/NĐ-CP ở Mục 2, điều 10, đoạn 5 hiện nay có viết:
“Tên danh nhân bao gồm cả danh nhân nước ngoài. Danh nhân đó phải làngười nổi tiếng, có đức, có tài, có đóng góp to lớn cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc cũng như của địa phương hoặc có đóng góp đặc biệt cho đất nước, có công lớn trong hoạt động văn hoá, nghệ thuật, khoa học, kỹ thuật, phát triển tình hữu nghị giữa các dân tộc, được nhân dân suy tôn và thừa nhận.
Những nhân vật lịch sử còn có ý kiến đánh giá khác nhau hoặc chưa rõ ràng về mặt lịch sử thì chưa xem xét đặt tên cho đường, phố và công trình công cộng”.
1) Về tài năng: Alexandre de Rhodes đã có phần đóng góp nhất định cho chữ Quốc ngữ thời nay thông qua chữ An Nam được phiên âm theo chữ Bồ Đào Nha thời thế kỷ 17. Cũng không quên rằng chữ Quốc ngữ thời nay cũng có phần đóng góp quan trọng của Petrus Ký qua chữ Tây Quốc ngữ.
2) Về đức hạnh: Alexandre de Rhodes đã phạm phải những trọng tội khiến bị các chúa Đàng trong và Đàng ngoài trục xuất. Alexandre de Rhodes cũng đã phạm phải sự xâm hại văn hóa và tôn giáo nước Việt, bộc lộ qua tác phẩm giảng đạo“Phép giảng 8 ngày”.
Có quan điểm đem tục ngữ “Uống nước nhớ nguồn” hay “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây” để tôn vinh Alexandre de Rhodes. Điều này có quá máy móc, có đúng chăng?
Chúng ta nên biết rằng các câu tục ngữ này chỉ thuộc phạm trù đạo đức Thiện Ác chứ không thuộc phạm trù chân lý thuần thiện, cho nên chúng ta phải thận trọng truy cho cùng sự kiện để phán đoán Thiện Ác.
Một hành động mà ta gọi là tốt có thể xuất phát từ động cơ (ý đồ) tốt hay xấu:
- Như một chúa đảng cướp có thể giúp đỡ người gặp khó để rồi sau đó người này trở thành tay chân sai khiến, chứ không như một người làm từ thiện vô điều kiện!?
- Như một nguồn nước kia giúp ta đỡ khát và an toàn hay như một nguồn nước giúp ta đỡ khát và rồi ta biết ơn nguồn nước này là vì sau đó ta được hóa thành thú!?
Như vậy có lẽ đã phần nào quá rõ về vấn đề tôn vinh hay không tôn vinh Alexandre de Rhodes rồi vậy.
_________
NT:
1) Cùng thời với chữ An Nam, tại Phi, Mã Lai, Indonesia, Tàu, Hàn, Nhật, … cũng có chữ phiên âm theo Bồ Đào Nha, Anh … với ký tự Latin. Thế rồi các xứ này có các ông tổ của các chữ viết mới này không nhỉ?
2) Về việc thay tên đường Luật sư Thái Văn Lung thành Alexandre de Rhodes ở Sài Gòn cách nay gần 25 năm là do sự thiếu hiểu biết của ông Võ Văn Kiệt về lịch sử văn hóa, đã bất chấp luật lệ, lén lút thay đổi tên đường vào ban đêm.
Với kỹ thuật thông tin ngày nay và các nghiên cứu mới về lịch sử, chữ An Nam của Alexandre de Rhodes, chữ Tây Quốc ngữ của Petrus Ký và chữ Quốc ngữ ngày nay đã có nhiều sáng tỏ.

Huy Thái


Nguồn Email Tue, December 10, 2019


https://sachhiem.net/VANHOC/HuyThai_02.php




Đó đây


2026-10-22 - Tạm giữ nam sinh hành hung cô giáo ngay trong lớp học ở Hà Nội - VTV.vn - Liên quan đến vụ nam sinh hành hung cô giáo ngay trong lớp học tại Hà Nội, cơ quan công an đã tạm giữ nam sinh để phục vụ công tác điều tra, làm rõ vụ việc. Theo đó, nam sinh này cùng một số học sinh khác không làm bài tập về nhà nên bị cô giáo nhắc nhở và yêu cầu đứng lên. Trong quá trình này, nam sinh mất bình tĩnh, dẫn đến hành vi hành hung cô giáo.

2026-10-19 - NÓNG 19-10-26: ĐÃ ĐẾN LÚC DỪNG CÂU CHUYỆN CỦA HOÀNG DUY HÙNG LẠI NẾU KHÔNG HẬU QUẢ KHÔN LƯỜNG -

2026-10-19 - Chúa trên thập tự ngã xuống đập vào đầu 1 linh mục đang làm lễ - LM Công giáo Patricio Alfredo Sánchez Molinari đã tử vong vào thứ Bảy, ngày 18 tháng 10 năm 2026, khi một cây thánh giá bằng gỗ lớn đổ ập vào đầu ngài trong một buổi Thánh lễ được phát trực tuyến

2026-10-11 - Toàn cảnh vụ thảm án khiến ba mẹ con tử vong ở Đồng Nai - Sau khi chia tay, Nguyễn Đức Anh mang dao tìm đến nhà người yêu cũ để trả thù. Không vào được nhà, Đức Anh trèo sang tấn công gia đình hàng xóm khiến 3 người tử vong, 1 người bị thương nặng.

2026-10-10 - Chào mừng giải phóng Thủ đô: Đại tiệc pháo hoa nghệ thuật và trải nghiệm đỉnh cao - Hướng tới kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 – 10/10/2026), Hà Nội sẽ trở thành tâm điểm rực rỡ với chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao và du lịch quy mô lớn. Điểm nhấn được chờ đợi là màn trình diễn pháo hoa nghệ thuật tầm cao kết hợp âm nhạc bùng nổ vào đêm 10/10

2026-10-10 - Mãn nhãn với màn pháo hoa lộng lẫy mừng 72 năm Giải phóng Thủ đô - Pháo hoa rực rỡ sắc màu đã thắp sáng bầu trời Hà Nội trong đêm 10/10, thu hút đông đảo người dân tới chiêm ngưỡng.

2026-10-10 - Trump trừng phạt Tòa Hình Sự Quốc Tế sau khi cựu chánh án đoạt Nobel Hòa Bình - Ngoại Trưởng Marco Rubio tuyên bố Mỹ sẽ ngăn cấm giao dịch với ICC, cắt nguồn lực và hạn chế khả năng hoạt động của tòa nhằm bảo vệ công dân Mỹ trước những cuộc truy tố Thủ Tướng Benjamin Netanyahu (phải) của Israel trao cho Tổng Thống Donald Trump lá thư mà ông gửi tới Ủy Ban Giải Nobel Hòa bình để đề cử ông Trump cho giải thưởng này tại Toà Bạch Ốc vào Tháng Bảy, 2025.

2026-10-06 - Nữ tử tù sống lại sau 2 lần tiêm thuốc độc: Tiếng ngáy khiến cả nhà tù hỗn loạn -

2026-10-03 - Một thảm họa hàng không xém đã xảy ra vì "cơ phó" được nhận xét là cuồng tín - Cơ phó người Oman của hãng hàng không Flydubai đã dùng hung khí tấn công cơ trưởng nhằm giành quyền kiểm soát buồng lái khi đang trong chuyến bay sáng 30/9 từ Dubai, (UAE) đến Tel Aviv, Israel. "Hành vi của anh ta rất kỳ lạ. Anh ta hay thực hiện các nghi lễ tôn giáo không giống ai tại chỗ làm, cầu nguyện suốt ngày và từ chối bắt tay với phụ nữ".

2026-10-03 - Giờ mới biết cô Linh Trần là ai! -



▪ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 ▪ >>>




Thư, ý kiến ngắn

 ● 2026-10-29 - Sự thao túng của Phan Huy Lê lên hệ thống chính trị Việt Nam - Quang Nguyen Xuan -

● 2026-09-27 - Vài lời nhắn em Hoàng Cường - v/v Người Công giáo cần được tôn trọng! - Lý Thái Xuân -

● 2026-09-14 - Hiểu thế nào về "giáo dục khai phóng"? - Minh Hồ -

● 2026-09-08 - Luật sư Francis Henry Loseby và người tù Tống Văn Sơ tại Hồng Kông (1931–1933) - Lê Thanh Ngân -

● 2026-09-08 - Con chiên NGUYỄN TRƯỜNG TỘ: - Trần Ly Official -

● 2026-09-02 - Đây là Ý Chúa, nhưng chiên sẽ không tạ ơn đâu! - Quang Hiển -

● 2026-08-18 - Giáo phận Công giáo Vermont, Hoa Kỳ đang trong thủ tục phá sản để giải quyết 67 vụ kiện lạm dụng tình dục - Lê Thị Kim Hoa -

● 2026-08-16 - Lễ chung thất Sa Di Bồ Tát giới Bùi Hồng Quang - Man Minh Nguyen -

● 2026-08-14 - Khởi công đóng mới, tàu hộ vệ chống ngầm đa năng, lớn nhất của Hải quân Nhân dân Việt Nam - TT Nguyễn Thanh Tuấn -

● 2026-08-12 - Chân Quang Và 10 Danh Hiệu Đệ Nhất Thế Gian - Hàn Tuấn Phong -

● 2026-08-12 - "Vua Càn Long là ông vua rất tốt!" - Thích Chân Wang nhận Giặc làm Cha! - Kênh Na Balo -

● 2026-08-12 - Vãi lái với CTN của Thích Chân Quang? - Hoàng John - Đạo & Đời -

● 2026-08-12 - Chúng Phó Đạo Tràng Đại Dũng Vạch Mặt Sư Phụ Thích Chân Quang - Kênh Trần Ly Official -

● 2026-08-10 - Có Vong nhập Ma nhập... không? - Lý Thái Xuân -

● 2026-08-01 - Cha mẹ cần bảo vệ con mình trước những tư duy cực đoan, độc địa của hội nhóm này. - Nguyen Thu Hien -

● 2026-08-01 - Vấn chưa tìm được xác Sơ Maria Nguyễn Thị Bích Hằng sau khi bị lũ cuốn trôi 1 năm 10 tháng 20 ngày - Tin Công Giáo 24h -

● 2026-07-31 - Một Dân Biểu tiểu bang Tennessee mong muốn cấm Hồi giáo, Phật giáo và Ấn Độ giáo - Việt Báo Daily News -

● 2026-07-30 - Chuyện lạ chỉ có ở Thiền Tôn Phật Quang - "Nhân Tài Đất Việt" - "Quốc Trung Hiền Sĩ!" - Nguyen Thu Hien -

● 2026-07-29 - LM Đặng Hữu Nam xuyên tạc việc quy tập, tìm kiếm hài cốt liệt sỹ rằng nhà nước dùng xương chó, xương bò, - Huỳnh Thiện Nghĩa -

● 2026-07-29 - Lá Thư Gửi Về Từ Lòng Đất - Huỳnh Thiện Nghĩa -


▪ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199 ▪ >>>