●   Bản rời    

Chuyện phú hộ Sài Gòn giàu hơn vua Bảo Đại

Chuyện Phú Hộ Sài Gòn Giàu Hơn Vua Bảo Đại

Trần Hải Âu sưu tầm

http://sachhiem.net/LICHSU/TR/TranHaiAu_01.php

25-Feb-2021

Ngày 23/11/2015, tờ báo điện tử VNEXPRESS đăng bài viết “Chuyện Về Phú Hộ Sàigòn Giàu Có Hơn Vua Bảo Đại" của tác giả Sơn Hòa. Chúng tôi đã đọc bài viết này và đem so sánh với mấy đoạn văn do sử gia Phạm Văn Sơn viết trong sách Việt Sử Tân Biên – Tập 5 [...Phạm Văn Sơn, Việt Sử Tân Biên (Glendale, CA: Đại Nam, 1980?), tr 217-218]. Tất cả đều giống nhau từng chữ. (Trần Hải Âu)

Chuyện về phú hộ Sài Gòn giàu hơn vua Bảo Đại

1.- Ngoài việc dành 1/7 tài sản xây nhà thờ, gia đình Huyện Sỹ còn cho cháu ngoại Nam Phương hoàng hậu của hồi môn 20.000 lượng vàng khi về làm vợ vua Bảo Đại.

2.- Tại góc đường Tôn Thất Tùng - Nguyễn Trãi, quận 1, TP HCM, nhà thờ giáo họ Chợ Đũi mỗi ngày đón hàng trăm người đi lễ, tham quan. Trải qua hơn trăm năm, người Sài Gòn vẫn quen gọi đây là Nhà thờ Huyện Sỹ như để tưởng nhớ người đã bỏ 1/7 gia sản ra xây dựng. Huyện Sỹ cũng là người đứng đầu nhóm tứ đại phú hộ Sài Gòn xưa với câu ví von "nhất Sỹ, nhì Phương, tam Xường, tứ Hỏa."

Tượng bán thân Huyện Sỹ tại nhà thờ do chính ông bỏ tiền xây dựng. Ảnh: Đ.N

3.- Huyện Sỹ tên thật là Lê Nhứt Sỹ (1841 – 1900), sinh tại Cầu Kho (Sài Gòn) nhưng gốc ở Tân An (Long An) trong một gia đình theo đạo Công giáo. Ngay lúc nhỏ, ông được các tu sĩ người Pháp đưa đi du học ở Malaysia. Tại đây, Huyện Sỹ được học ngôn ngữ Latinh Pháp, Hán và chữ quốc ngữ. Thời gian này, ông đổi tên thành Lê Phát Đạt, do tên cũ trùng với tên người thầy dạy.

4.- Sau chuyến du học về nước, ông được chính phủ Pháp bổ nhiệm làm thông ngôn. Từ năm 1880, ông làm Ủy viên Hội đồng Quản hạt Nam Kỳ, sau phong hàm lên cấp Huyện. Do người dân vẫn gọi ông bằng tên cúng cơm, vì vậy mà cái tên Huyện Sỹ xuất hiện từ lúc này.

5.- Về con đường giàu có của Lê Phát Đạt, học giả Vương Hồng Sển trong cuốn Sài Gòn năm xưa cho rằng, sự "lên hương" của ông chẳng qua vì ăn may.

 "Tương truyền buổi đầu, Tây mới qua, dân cư tản mác. Pháp phát mại ruộng đất vô thừa nhận, giá bán rẻ mạt mà vẫn không có người đấu giá".

"Hồi Tây qua, nghe nói lại, những chủ cũ đều đồng hè bỏ đất, không nhìn nhận, vì nhận sợ triều đình Huế khép tội theo Pháp. Vả lại, cũng ước ao một ngày kia Tây bại trận rút lui. Chừng đó ai về chỗ nấy, hấp tấp làm chi cho mang tội", học giả Vương Hồng Sến giải thích thêm.

6.- Người Pháp khi đó nài ép, Huyện Sỹ bất đắc dĩ phải chạy vạy mượn tiền khắp nơi mua đất. Nào ngờ vận đỏ, ruộng trúng mùa liên tiếp mấy năm liền, ông trở nên giàu có, tiền vàng không biết để đâu cho hết.

7.- Ở miền Tây, ruộng đất của Lê Phát Đạt được ví như "cò bay mỏi cánh không hết". Những vùng đất trù phú ở Gò Công, Long An, Tiền Giang kéo dài đến tận biên giới Campuchia đều do ông nắm giữ. Tại miệt sông nước, phú hộ Đạt cũng xây ngôi biệt thự ven sông như cung điện án ngữ một vùng. Tương truyền, biệt thự này nằm trên thế đất hình rồng nên càng khiến cơ nghiệp của ông phát triển.

8.- Tại Sài Gòn, gia đình Huyện Sỹ cũng sở hữu nhiều mảnh đất đắc địa ở trung tâm. Mảnh đất rộng hơn hecta dành xây nhà thờ Chợ Đũi là một trong số đó. Ngoài ra, ông có rất nhiều đất ở khu Gò Vấp, nơi con trai ông sau này dùng một phần xây nhà thờ Hạnh Thông Tây.

9.- Bỗng chốc phất thành đại gia hạng nhất đất Việt đương thời nhưng vợ chồng Huyện Sỹ không tiêu xài hoang phí, gia đình có cuộc sống đơn giản. Toàn bộ gia sản được tập trung phát triển nông nghiệp và truyền bá đạo Công giáo. Để nhắc nhở gia đình, trong nhà ông treo câu đối: "Cần dữ kiệm, trị gia thượng sách. Nhẫn nhi hòa, xử thế lương đồ".

10.- Con cháu Huyện Sỹ đều được giáo dục và học hành thành tài, không ăn chơi, tiêu xài như con cái những gia đình đại gia khác. Họ chuyên tâm học hành rồi phụ vợ chồng ông cai quản đất đai. Sau này, con Huyện Sỹ đều là đại điền chủ có rất nhiều đất đai ở Tân An, Đức Hòa, Đức Huệ và vùng Đồng Tháp Mười (nay thuộc vùng Long An).

11.- Trong đó, trưởng nam của Huyện Sỹ là Lê Phát An được vua Bảo Đại phong tước An Định Vương. Thời Nhà Nguyễn, Vương là tước vị cao nhất trong 20 bậc tôn tước phong cho hoàng tộc và chỉ dành cho người có công trạng, bình thường kể cả các Hoàng tử đều chỉ phong Công tước. Ông Lê Phát An là người duy nhất trong lịch sử Nam Kỳ không "hoàng thân quốc thích" nhưng được lên ngôi vị cao quý nhất của triều đình.

Nam Phương hoàng hậu, vợ vua Bảo Đại, cháu ngoại của phú hộ Huyện Sỹ.

12.- Trong số con cháu của Huyện Sỹ, người nổi tiếng nhất phải kể đến Nguyễn Hữu Thị Lan (1914 - 1963), tức Nam Phương hoàng hậu - vợ vua Bảo Đại, vị vua cuối cùng của triều đại phong kiến Việt Nam. Tương truyền, khi gả cho vua, gia đình Huyện Sỹ đã hồi môn cho cháu ngoại hơn 20.000 lượng vàng. Vua Bảo Đại ngày trước cũng nổi tiếng tiêu xài hoang phí, ngân sách cạn đáy nên nhiều phen phải nhờ vả gia đình bên vợ.

13.- Năm 1900, trong quá trình chuẩn bị xây dựng nhà thờ giáo họ Chợ Đũi, phú hộ Huyện Sỹ qua đời. Trong di chúc, ông dành 1/7 tài sản của mình để xây nhà thờ. Sau đó, các con tiếp tục di nguyện, nhà thờ được khởi công năm 1902 theo thiết kế của linh mục Bouttier. Ba năm sau, nhà thờ được khánh thành.

14.- Nhà thờ dài 40 m, chia làm 4 gian, rộng 18 m. Thiết kế ban đầu của nhà thờ Huyện Sỹ gồm 5 gian, tức khoảng 50 m. Nhưng thời gian đó, nhà thờ tạm Chí Hòa bị hư hại trầm trọng nên giới chức đã xin cắt bớt một gian, dùng số tiền đó để xây nhà thờ Chí Hòa. Vì vậy, trước đây ở gần nhà thờ Chí Hòa (phường 7, quận Tân Bình) có một con đường mang tên Lê Phát Đạt. Khoảng năm 2000, con đường này đổi tên thành đường Đăng Lộ.

15.- Nhà thờ Huyện Sỹ dùng đá granite Biên Hòa để ốp mặt tiền và các cột chính điện, theo phong cách kiến trúc Gothic (kiến trúc kiểu vòm nhọn). Năm 1920, vợ ông là bà Huỳnh Thị Tài mất, con cháu đưa hai ông bà chôn ở gian chái sau cung thánh của nhà thờ Huyện sỹ.

Nhà thờ Huyện Sỹ tại quận 1. Ảnh: Wikipedia

16.- Trên mộ là tượng toàn thân ông Huyện Sỹ kê đầu trên hai chiếc gối bằng đá cẩm thạch được điêu khắc tinh xảo, đầu chít khăn đóng quay về cung thánh nhà thờ, mình mặc áo dài gấm hoa văn tinh xảo, hai tay đan vào nhau trước ngực, chân đi giày.

17.- Ngoài nhà thờ Chợ Đũi, Chí Hòa, sau này kỹ sư Lê Phát Thanh (con Huyện Sỹ) cũng xây nhà thờ Hạnh Thông Tây nổi tiếng ở quận Gò Vấp hiện nay.

(Sơn Hòa)

________

[Như đã nói ở trên, tất cả các đoạn trên đều giống từng chữ trong sách Việt Sử Tân Biên, Tập 5 của sử gia Phạm Văn Sơn.]

Trần Hải Âu sưu tầm

 

Trang Lịch Sử




Đó đây


2021-04-15 - Hàn Quốc chấn động vụ khỏa thân muối kim chi - Bộ Thực phẩm và Dược phẩm Hàn Quốc hôm nay (15/4) cho biết, nước này sẽ đưa ra các biện pháp nhằm đảm bảo sự an toàn của kim chi nhập khẩu sau vụ “kim chi Trung Quốc bẩn”.

2021-04-15 - Vì Lá Phiếu Mà Tom Umberg Trà Đạp Lên Hòa Bình Của Nhân Loại - (Xem bản tin của Người Việt: TNS Tom Umberg tưởng niệm Tháng Tư Đen tại Quốc Hội California)

2021-04-15 - 30 dân biểu Mỹ kêu gọi ngưng trục xuất người tỵ nạn gốc Á - Lá thư của 30 vị dân biểu Hoa Kỳ được gửi đến ông Tony Phạm, người mới được bổ nhiệm quyền giám đốc cơ quan ICE. Lá thư còn nhận được sự ủng hộ của gần 30 tổ chức tranh đấu cho nhân quyền

2021-04-15 - Tàu hộ vệ Việt Nam diễn tập ở Trường Sa - Tàu hộ vệ tên lửa Quang Trung là loại tàu chiến có chức năng tàng hình, săn tàu ngầm, chống các loại tàu chiến mặt nước, được trang bị nhiều vũ khí tiên tiến. Các tình huống chiến đấu được

2021-04-15 - Quân Miến Điện lục soát các nhà thờ. Bài giáo lý của ĐTC về cầu nguyện - (để tiếp tục tin vào một thế lực nào đó) Quân đội đã phát hiện điều gì đó ... những vụ biểu tình do phe Ca-tô La-Mã hậu thuẫn!

2021-04-15 - Tuyên ngôn đanh thép cho ngày 30 tháng 4 - Bài viết của Nguyễn Kim Khanh, Doãn Như Lân diễn đọc.

2021-04-15 - KTG Trần Dần, Chúc mừng Sinh Nhật 14-04, đến Nhân Vật Đặc Biệt của VN ! Muôn năm ! Happy Birthday! -

2021-04-14 - Từ kẻ thù, Việt Nam giờ là một trong những người ‘bạn tốt nhất’ của Mỹ - Nhấn mạnh trong hoạn nạn mới biết đâu là bạn tốt, Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam Daniel Kritenbrink khẳng định, Việt Nam là một trong những người bạn tốt nhất của Mỹ.

2021-04-14 - Tăng trưởng kinh tế Việt Nam cao hơn mức của thế giới và tiếp tục dẫn đầu - các quốc gia ASEAN. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) vừa công bố dự đoán tăng trưởng GDP của VN sẽ đạt mức 6,5% trong năm 2021, cao hơn mức tăng trưởng 6% của toàn thế giới và đạt mức 7,2% vào năm 2022,

2021-04-14 - Giáo dân thao túng, mời sư sãi đến nhà thờ thuyết pháp, TGM Paris giải thể giáo xứ -



▪ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 >>>




Thư, ý kiến ngắn
● 2021-04-16 - Tâm Địa Tối Tăm Sâu Thẳm Của Tucker Carlson Trên Fox News - Mike Wilson -

● 2021-04-14 - Ca Tô Lích La Mã Trấn Áp Thô Bạo - Giáo Dân Cấp Tiến Ở Paris Tiếp Xúc Phật Giáo? - FB Minh Thạnh -

● 2021-04-11 - THẤT VỌNG - Không tìm được giấy khai sanh cho 2 cái "quốc gia" !!! - FB Lâm Phú Châu -

● 2021-04-11 - Thùng tiền này được đặt ở địa chỉ 202 Tô Hiến Thành, quận 10, TP. HCM - Diễn Đàn -

● 2021-04-11 - Dự Luật HB-1 Chống Bạo Loạn của Bang Florida - Mike Wilson -

● 2021-04-11 - Mitch McConnell - Chính trị "tối cao" của Mỹ, nó tinh vi xảo quyệt đến thế đấy! - Lão Ông -

● 2021-04-10 - Than ôi, các lãnh đạo của cái gọi là "Quốc Gia" ở miền Nam ! - FB Lâm Phú Châu -

● 2021-04-10 - Điều tra do Đảng Cộng Hòa tiến hành trong Quốc Hội Mỹ đã không tìm thấy gì sai trái từ cha con ông Biden - Lão Ông -

● 2021-04-06 - Ai? Cá Nhân Nào Độc Tài ở Việt Nam ? - Việt Dân -

● 2021-04-01 - FBNC - Kênh truyền hình tư nhân đầu tiên tại Việt Nam sử dụng công nghệ HDTV - H -

● 2021-03-28 - Người đàn bà anh hùng trong nạn kỳ thị người Á châu - FB Lâm Phú Châu -

● 2021-03-27 - Con rắn làm sao là Rồng? Nếu Chúa xem Rắn là Satan, thì Rồng là Tiên Thánh - FB Hoàng Hp Minh -

● 2021-03-27 - Cuối đời rồi lẩm cẩm: Theo đạo Chúa làm sao vẫn giữ "Bát Chánh Đạo"? - VP. PHAT-HOC TINH-QUANG CANADA -

● 2021-03-26 - Xin Mấy Ông CCCĐ (chống Cộng cực đoan) Tha Cho Ngô Kỷ - FB Lâm Phú Châu -

● 2021-03-25 - Cáo Buộc Nổi Loạn Ngày 6 Tháng 1/2021 - Nguyễn Đạt Thịnh -

● 2021-03-24 - Gửi Cậu Chiên Tân Tòng Bằng Phong Đặng văn Âu theo đạo vợ lúc gần chết - Ri Nguyễn -

● 2021-03-23 - Không phanh phui, tố cáo hành động phản quốc của bọn đạo tặc áo đen và lũ con chiên cuồng tín, là - Ri Nguyễn -

● 2021-03-23 - Chiên "minhson truong" nói rằng: Phe châm biếm TCG trích dẫn Kinh Thánh để lòe mà chẳng hiểu quái gì! - Ri Nguyễn -

● 2021-03-23 - Hai người lớn chửi cháu Nguyễn Thiện Nhân - Họ VÔ LIÊM SỈ vì những lí do sau đây - Việt Dân -

● 2021-03-22 - GS Richard D. Wolff Giảng về Hợp tác xã Công Nhân: Lý thuyết và thực hành của Chủ Nghĩa Xã hội Thế kỷ 21 - nth-fl -


▪ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 >>>