Tự Hào Là Con Phật

Với Nền Tảng Đạo Hiếu Cao Vời

Dương Kinh Thành

https://sachhiem.net/VANHOC/DKTH/DgKinhThanh19.php

13-Sep-2020

(Khi Đức Phật nói về chữ HIẾU)

Trên lộ trình tu học, tìm hiểu Phật pháp, và tự đặt mình vào  cương vị một người con Phật, đôi khi sự tự hào không chỉ hỗ trợ tinh thần vững tiến mà còn giúp thêm cho ý chí hanh thông, vượt qua nhiều chướng  duyên, trong lý tưởng mình đã chọn. Trong thời đại  bùng nổ thông tin đa chiều như hiện nay, kiến thức và sự tự hào ấy được chắp thêm  nhiều đôi cánh  thêm bay cao, bay xa.

Đến với Phật đạo trong truyền thống của gia đình, không bằng những nhân duyên ngoại  cảnh đưa đầy. Đôi khi ngoảnh lại, bằng  những kiến thức được dung nạp trong quá trình  tiếp cận và tu học,  niềm tự hào như được nhân lên gấp bội, ít nhất  qua lăng kính  Phật giáo là một tôn giáo, gia đình và mình đã chọn không sai, không lỗi đạo với quê hương và đạo pháp. Rất nhiều điều như thế  mà gia đình, bản thân và các bạn hữu chung quanh đều cảm nhận được như thế qua từng   bài học, từng sự kiện xã hội nhận thức được. Không phải ngẫu nhiên mà giới nghiên cứu lịch sử  Phật giáo hay nhắc đến câu nói của nhà  bác học vật lý Albert Einstein (1879 – 1955)  « Nếu có một tôn giáo đáp ứng được những nhu cầu của khoa học hiện đại thì đó là Phật giáo. Phật giáo không đòi hỏi phải xét lại mình để cập nhật với những khám phá gần đây của khoa học. Phật giáo không cần từ bỏ quan điểm của mình để đi theo khoa học, vì nó bao gồm cả khoa học cũng như vượt qua khoa học» (If there is any rehigion that would cope with modem scientific Scientific needs,it would be Buddhism. Buddhism riqires no revisiontokeep it up to date withrecent scientific fidings. Buddhism needs nosurrender its view to science, because it embraces science as well as goes beyond science) – nguồn: ”Quan điểm của Albert Einstein về Đạo Phật- tân vật lý và vũ trụ luận”- Chương trình “Mỗi ngày một cuốn sách” của VTV1.

Và, như chúng ta đã  biết và đã thấy. Từ trong lịch sử hai ngàn năm  có mặt trên mãnh đất này, từ trong nếp sống cộng đồng, quan điểm sống  và để sống; cho đến từng câu nói, câu ca dao của dân gian.v..v… Phật giáo đã ghi đậm dấu ấn , tồn tại như nào. Những  thành quả đó Phật giáo không tự “sáng tác “ ra để  tự ca ngợi (giới bình dân thì xác đáng hơn khi chỉ định: tự sướng!) hay để chứng minh sự có mặt và đồng hành với dân tộc; mà tự nơi cuộc sống  ấy phản hồi những dư âm đẹp dành riêng cho Phật giáo. Nhìn chung quanh  dễ thấy ngay  người ta đã chật vật, xoay sở trăm chiều để đổi mới, để chỉnh sửa, để  bổ sung v..v… cho phù hợp với  cuộc sống, cho phù hợp với xã hội  văn minh  để  không phải mang tai tiếng  sai trái với đà phát triển của thời đại khoa học vũ trụ; mới thấy giá trị  chân lý bất di bất dịch của Phật giáo tuyệt vời như thế nào.

Với quyển sách nhỏ bỏ túi “Để trở thành một Phật tử”,  chỉ với 60 câu hỏi và đáp ngắn gọn, tác giả- cố Hòa thượng Thích Trí Thủ (1909 – 1984) đã có nói đến điều này rất  ý nhị nhưng sâu sắc qua câu hỏi  đáp số 7 và số 8 như sau:

Hỏi: làm lành lánh dữ lẫn những điều mà bất luận tôn giáo hay học thuyết nào cũng dạy, đâu có riêng gì Phật giáo?

Đáp: Vâng, đúng thế, Nhưng nói là một việc, còn có thực hành đúng như  lời nói được hay không, lại là một việc khác. Đó là chưa nói đếm việc làm lành, lánh dữ ấy có hợp lý hay không, vì nếu người đế xướng lên một lý thuyết mà chưa phải là một đấng giác ngộ chân lý thì lý thuyết ấy khó mà hoàn toàn được.

Hỏi: bằng chứng đâu để biết lý thuyết đúng và thực hành cũng đúng như lý thuyết?

Đáp: Cứ xem đời sống  lịch sử của vị Tổ  sáng lập Tôn giáo và lịch sử truyền  bá của Tôn giáo ấy thì biết.
Trong kho tàng Tam Tạng Kinh Điển với vô vàn những bài học, những lời dạy của Đức Phật, nói theo ngôn ngữ  của y thuật, tất cả những vấn đề đưa ra luôn có đầy đủ yếu tố của một  Y Vương, lập trình vững chắc, chỉ định rõ ràng; Khám bệnh – Định bệnh và phương pháp chữa bệnh. Lấy bài học đầu tiên của những bước chân hoằng hóa đầu tiên của Đức Phật là Tứ Diệu Đế, Khổ đế - Tập đế - Diệt đế và Đạo đế.

Đây là bài học tiêu biểu nhất  của nhận định vừa nêu, để Phật giáo bước lên trên và ra khỏi  thói thường  của sự ỷ lại phép mầu đơn giản và cầu xin  tiêu cực, trong khi đó  lại không để lại bài học  khả dĩ nào cho chính  người bệnh.

Chỉ riêng vấn đề Hiếu đạo thôi. Một chữ Hiếu thôi, đức Phật  cũng tốn khá nhiều phương tiện và  tùy thuận mỗi  nghiệp duyên mà giàng giải cho thế nhân, cho các cõi trời – người tận tường. tại sao phải Hiếu, và phải báo Hiếu như thế nào?

Chữ Hiếu trong Phật giáo không phải là một khẩu hiệu  nghèo nàn, đứng biệt lập để  biểu hiện đó là chân lý “cho có” để làm an tâm  tín đồ.

Chữ Hiếu trong Phật giáo còn là một chỉ định  mang tính  tôn xưng cao cả, tương đồng và phù hợp với đạo lý Phương Đông (Tam Giáo Đồng Nguyên) để thế nhân  không ngần ngại  xác định: Đạo Phật là đạo Hiếu! Điều  đó là hẳn nhiên.

Không hẳn nhiên  sao được khi  quả vị cao nhất là Tâm Phật cũng  được đem ra ví sánh với  công đức Mẹ Cha (Tâm Hiếu là Tâm Phật, hạnh Hiếu là hạnh Phật - Gặp thời không có Phật, thờ Cha Mẹ tức thờ Phật – Kinh Đại Tập). Thậm chí  trong một  hoàn cảnh bức bối, không lối thoát nào đó, người ta cũng có thể  nương theo câu hát  cổ nhạc “Tu đâu cho bằng tu nhà/ Thờ Cha Kính mẹ hơn là đi tu” của cố soạn giả Viễn Châu  (trong bài “Tu là Cội Phúc”). Nhân tiện đây xin được  khẳng định lại, đó là câu hát của cố soạn giả Viễn Châu chứ không phải ca dao hay truyền khẩu như nhiều người vẫn nhầm tưởng, vì như đã thưa,  câu  ca đó chỉ có thể ứng dụng  cho một hoàn cảnh nhân vật trong bài hát, chứ thật ra  nội hàm vẫn chưa đúng lắm và còn khoảng cách rất xa với Phật pháp.

Ảnh 1

Phật giáo vượt lên trên lăng kính tôn giáo một cách cao cả nhưng  rất trần gian như thế mà chắc rằng chưa thấy có  ở  một tôn giáo khác.

Khi Đức Phật nói về chữ Hiếu, ắt hẳn cuộc đời Ngài  cũng như trong vô lượng tiên kiếp hẳn đã thể hiện nét tiêu biểu đó qua rất nhiều hình tướng, trạng thái. Ngay trong kiếp sinh tử luân hồi cuối cùng làm con  của  Thánh Mẫu Ma Da, Ngài vẫn  với  tâm từ đại Hiếu ấy  hành xử rất đúng mực.

Ảnh 2

Khi thành đạo quả vô thượng  rồi  Ngài vẫn mang tâm từ đại Hiếu ấy vào cõi Trời Đao Lợi để thuyết giảng cho Thánh Mẫu  hầu  làm tròn một bổn phận của thế gian (Phật thăng Đao Lợi vị mẫu thuyết pháp kinh) (Ảnh 1- 2). Hay như  Ngài đã  khởi thân vượt  ngàn dặm xa, trở về  hoàng cung thăm lại  phụ thân, và khi  phụ thân  qua đời  Ngài đẽ ghé một bờ vai giải thoát của mình  khiêng chiếc quan tài đến nơi trà tỳ rất tròn đạo nghĩa (Ảnh 3).

 

Ảnh 3

Không chỉ  bấy nhiêu đó thôi  mà còn một hình ảnh xúc động khác nữa khi Ngài  cũng vì tâm Từ Đại Hiếu ấy chấp nhận cho nền chánh pháp sớm  mạt độ trước 500 năm để thu nhận bà Di Mẫu Kiều Đàm, người đã  từng bồng ẳm, nuôi  nấng  Thái Tử tất Đạt Đa khi mới vừa 7 ngày tuổi cho đến lúc lên lưng ngựa kiền Trắc, cùng Xa Nặc lướt  qua mấy nẻo bụi hồng tím cầu chân lý, cùng  hàng trăm  vị khác vào tăng đoàn tu theo Ngài.

Chữ Hiếu đối với Đức Phật to lớn đến dường ấy. Tâm Từ Đại Hiếu đó còn được thể hiện qua hàng đại đệ tử, đồ chúng của Ngài  lúc còn  hiện bày sinh tướng  hay khi đã nhập diệt  cho đến tận ngày nay.

Khi đức Phật nói về chữ Hiếu. Như đã nói, đó không phải là  khẩu hiệu mỏng manh chỉ để trang điểm làm an lòng  tín đồ, mà là một  phương  thức sống động và còn là trách nhiệm của một người đệ tử Phật.

Đối với  người sơ cơ hay kẻ mới học Phật  sẽ dễ dàng tìm thấy  trong Kinh Vu Lan Bồn hay  Kinh Báo Hiếu. Qua đó, Đức Phật đã dạy cho chúng ta  biết  thế nào là Hiếu, làm sao phải Báo Hiếu, rất rõ ràng. Với những ai có điều kiện  tìm hiểu sâu hơn  thì ngoài hai  bộ kinh  thông dụng ấy còn có nhiều  bộ kinh khác  đức Phật nói về chữ Hiếu trong suốt hơn 45 thuyết hóa của Ngài. Đại để đó là các bộ kinh như: Kinh Đại tập, Kinh Nhẫn Nhục,  Kinh Tứ Thập Nhị Chương,  Kinh Tập Bảo Tạng, Kinh Tăng Chi II A, Kinh Trường A Hàm, Kinh Trung Bộ, Kinh Tương Ưng, Chi Bộ Kinh, Kinh Suttanipata, Chính 2/601, Cảnh Sách, Hạnh Phúc Kinh Vạn 35/154.v…v… Có những bài kinh  với  nhiều câu nói  rất hay  được  nhiều người nhắc đến như:

● Phạm Thiên, Này các Tỳ kheo, là đồng nghĩa với mẹ cha.Các đạo sư ngày xưa. Này các tỳ Kheo, là đồng nghĩa với mẹ cha. Đáng được cúng dường, này các Tỳ kheo, là đồng nghĩa với mẹ cha. (Tăng Chi II A)

● Hờ trời đất quỷ thần, không bằng có hiếu với cha mẹ, vì cha mẹ là vị thần minh cao nhất trong các thần minh (Kinh Tứ Thập Nhị Chương).

● Làm con đới với cha mẹ, khi đem vật dụng cho cha mẹ, dù nhỏ đi nữa thì được phước  vô lượng. Khi làm điều bất thiện đối với cha mẹ, dù chỉ một chút thì tội cũng vô lượng.(Kinh Bảo Tạng).

● Phụng dưỡng cha mẹ là vận may tối thượng (hạnh Phúc Kinh)

● Các thầy tỳ Kheo, có hai vị Phật sống đang sống trong nhà các ngươi, đó là cha và mẹ (Kinh Vạn 35/154A).

● Các người nghĩ như thế nào, này các Tỳ Kheo? Cái gì là nhiều hơn? Sữa mẹ mà các ngươi đã uống, trong khi các ngươi lưu chuyển  luân hồi trong một thời gian dài, hay là nước trong bốn biển ? Cái này nhiều hơn, này các Tỳ Kheo, tức là sữa mẹ các ngươi đã uống trong khi các ngươi lưu chuyển luân hồi trong một thời gian dài, chớ không phải nước trong bốn biển (Kinh Trường A Hàm).

● Người nào theo thường pháp/ Nuôi dưỡng mẹ và cha/ Chính do công hạnh này/ Nhờ vậy, bậc Hiền Thánh/Trong đời này tán thán/ Sau khi chết được sanh/Hưởng an lạc chư thiên (Kinh Tương Ưng).

Trên đây chì là tiêu biểu vài câu trích dẫn để  bổ sung  cho  chủ đề bài viết trong rất nhiều  đề tài về chữ Hiếu  Đức Phật thuyết giảng trước sau trong quá trình  thuyết giáo. Nhưng cũng sẽ không thừa khi xin được trích dẫn câu kinh  nói về chữ Hiếu được xem là  kinh điển nhất khi  tìm hiểu Phật pháp, để nhân đó người xin nói thêm một chi tiết liên quan :

Điều thiện tối cao không gì hơn Hiếu
Điều ác tột cùng không gì hơn bất Hiếu

(Kinh Nhẫn Nhục)

Trong phần cuối bài viết này, người viết trích dẫn câu kinh nổi tiếng  trên vì chợt nhớ đến  một chi tiết về những cái «Nhất» trong  «mười bốn điều răn của Phật» (tạm gọi là tấm liễn) (Ảnh 4) -do cố Hòa thượng Kim Cương Tử (1914 – 2001) sưu tập  và được in, phát hành rộng rải trong các nhà sách  cuối thập niên 80. Người viết đã tìm mua được trong nhà sách Fahasa ở đường Nguyễn Huệ Quận 1 năm 1988. Nói đến thời gian  phát hành  ai cũng hiểu và thông cảm  được cho từ «điều răn của Phật» được dùng làm tựa đề. Và câu thứ 6 trong 14 câu ấy  chính là «Tội lỗi lớn nhất của đời người là bất hiếu» .

Ảnh 4

Trong  giai đoạn vừa  mở cửa,  nhìn thấy  những gì liên quan đến Phật giáo ai cũng  rất  vui mừng  và bỏ qua những sai sót nhỏ. Nhưng sự việc sẽ không nhỏ chút nào nếu đặt vào  thời gian hiện tại khi chúng ta đã có đầy đủ các ba bệ  và hệ thống tổ chức Giáo Hội PGVN chặt chẽ. Khi đó, tấm liễn 14 điều Răn Của Phật này  gây sốt thật sự và  ai cũng muốn tìm mua  cho bằng được để treo ở trong nhà mình vì ý nghĩa quá  súc tích và sâu sắc. Tất nhiên lòng tự hào của  mình cũng hân hoan  theo không kém và luôn thầm cảm ơn, ngưỡng mộ chư vị đã có công  làm ra bảng  chữ như vậy.

Khi cơn sốt đang ở cao trào thì có vài ý kiến của các vị từng đi Ấn, đi Đài hay đi Trung nói rằng các vị cũng từng thấy  một vài chùa bên các xứ đó có treo  những tấm  bảng có nội dung tương tự và cho đó là của Trung Quốc! Rất lạ là ít nghe ai nói rằng  14 câu «nhất» ấy  được chư  vị tôn túc  uyên thâm Phật học, rút ra  từ các  lời kinh Phật dạy và đúc kết thành những câu nói mang tính xác quyết, quan trọng  nhất của  đời người cho  hậu thế soi chung. Thí dụ như câu  số 6 đã trích «Tội lỗi lớn nhất của đời người là bất hiếu» phải chăng được  các vị chiếc xuất từ trong  Kinh Nhẫn Nhục «Điều ác tột cùng không gì hơn bất hiếu» Hoặc từ trong kinh Báo Hiếu – «Trong năm đại tội định ra/ Bất hiếu thứ nhất thật là trọng thay» ? Còn lại những câu khác  chắc chắn rằng cũng sẽ  không nằm ngoài  kinh tạng Phật giáo  mà với điều kiện và khả năng của người viết còn hạn chế, chưa thể sưu tầm  ra hết được. Nhưng  xã hội ngày nay, không kể  người có hay không tu học  cũng đều rất cần những  thông tin  như  tấm liễn.

Những điều  tự hào đáng tự hào vì tất cả những gì Phật giáo có và cống hiến cho xã hội là rất thật, rất hữu ích, không cần gượng ép  hay áp lực để tạo ra, nhất là cố tạo ra cái mình không có để tồn tại

  Mùa Vu Lan 2564 – 2020

Dương Kinh Thành

Nguồn tác giả gửi.

Trang Tôn Giáo