Cảm tưởng nhân bài viết Trần Trọng Kim và “Việt Nam Sử Lược” của học giả An Chi
Subject: Trần Trọng Kim và “V iệt Nam Sử Lược”
From: Tran Quang Dieu
Date: Wed, June 18, 2014 4:05 am
Cho đến thời đại hiện nay, so với các ông như Nguyễn Xuân Thọ, Vũ Ngự Chiêu, Cao Huy Thuần thì Cụ Trần Trọng Kim không thể là người có đủ cơ hội và điều kiện để tiếp cận và khai quật những tài liệu giá trị nằm im trong Thư khố của Bộ Ngoại giao Pháp liên quan đến việc lý do vì sao người Pháp xâm lăng Việt Nam trước đây.
Đã từ lâu, tôi, Trần Quang Diệu, đã từng bác bỏ lý sự cho rằng "người Pháp đã đem văn minh" như thế nào đó "đến cho Việt Nam", với luận cứ - tôi nói rằng: Chỉ có ai điên khùng mới có thể cam tâm đổi lấy một nền "văn minh" nào đó bằng sự mất nước của chính mình, cho dẫu là nền "văn minh" đó nó hấp dẫn ra sao.
Điều đó tương ứng với tác giả An Chi với việc bác bỏ đoạn viết sau đây của học giả Trần Trọng Kim:
“Trong thời đại khó khăn như đời vua Dực Tôn, mà vua quan cứ khư khư giữ lấy thói cũ, không biết theo thời mà mở nước cho người ta vào buôn bán, không biết nhân dịp mà khai hóa dân trí, lại vì sự sùng tín mà đem giết hại người trong nước, và đem làm tội những người đi giảng đạo. Bởi những sự lầm lỗi ấy, cho nên nước Pháp mới dùng binh lực để báo thù cho những người bị giết hại” (Xin theo chính tả hiện hành cho tiện - Sđd, tr.487) (*).
Cái câu “Bởi những sự lầm lỗi ấy, cho nên nước Pháp mới dùng binh lực để báo thù cho những người bị giết hại” của Trần Trọng Kim là một câu “xanh rờn” mà bất cứ người Việt Nam nào thông thạo tiếng mẹ đẻ và có tinh thần dân tộc cũng có thể nghĩ là do một “ông Tây mũi lõ” viết ra để bào chữa cho âm mưu của giặc Pháp nhằm cướp nước Đại Nam chứ không phải do một anh an-na-mít mũi tẹt viết ra trong quyển sách có nhan đề là Việt Nam sử lược. Anh mũi tẹt này lẽ ra phải biết rằng, dù dân tình của nó ra sao, dù vua quan của nó thế nào thì Đại Nam vẫn là một quốc gia có chủ quyền.
Bọn Tây mũi lõ nếu không muốn bị giết hại thì đừng có xâm phạm lãnh thổ của người ta mà làm chuyện bất hợp pháp. Chúng phải biết rằng - và Trần Trọng Kim càng biết rõ hơn chúng! - Đại Nam là một nước theo tam giáo từ lâu đời nên đối với thứ đạo mà mấy ông Tây râu xồm đem vào thì người ta dễ xem là tà đạo nên kỳ thị là chuyện dễ hiểu. Chẳng phải chính Công giáo cũng từng kỳ thị việc thờ cúng ông bà của lương dân Việt Nam và từng bắt ép người lấy vợ hoặc chồng Công giáo cũng phải theo đạo của họ hay sao? Chẳng phải cố đạo Alexandre de Rhodes từng phỉ báng Đức Thích Ca là “thằng hay dối” trong Phép giảng tám ngày đó sao?
Vậy thì trong cái thế “đối đầu tôn giáo” đó, chủ trương cấm đạo của nhà Nguyễn là một việc làm mà hậu thế phải thông cảm vì thực ra đằng sau việc truyền đạo còn là chuyện gì nữa thì có lẽ các vua Minh Mạng, Thiệu Trị và Tự Đức đã tiên cảm đúng hơn là Trần Trọng Kim, mặc dù tác giả này có điều kiện để biết rõ ràng và dễ dàng hơn."
_ _ _ _ _ _
(*) trang sách có thể khác, tùy theo nhà xuất bản và năm xuất bản. Nếu không có bản của NXB Tân Việt - Hà Nội, in và phát hành tại Sài Gòn, 1949, chỉ cần tìm theo tựa chương “Nước Pháp lấy đất Nam Kỳ” hoặc “Công việc của Bảo hộ” để tìm những câu tương ứng.
2026-03-17 - Chấn động: Chủ tịch Cuba XIN LỖI VIỆT NAM - đầu hàng trước tối hậu thư tàn khốc của D. Trump, môt cuộc chiến bất cân xứng, lùi 1 bước sâu vào bóng tối, để đổi lấy sự sống của nhân dân.
2026-03-11 - Tòa Thánh Vatican Đã Chấp Nhận Đơn Từ Chức Của 1 Giám Mục ở San Diego - Tòa Thánh Vatican hôm thứ Ba 10/3/2026 thông báo rằng GH Leo đã chấp nhận đơn từ chức của Giám Mục Emanuel Hana Shaleta, người đã bị chính quyền địa phương bắt giữ vì nghi ngờ biển thủ 250.000 đô la của giáo xứ.
Giám mục Emanuel Shaleta bị bắt 5/3/2026 tại sân bay San Diego khi đang cố rời khỏi Mỹ. Ông bị truy tố 16–17 tội danh hình sự. Nếu bị kết án có thể tối đa 15 năm tù
2026-03-11 - Thích Minh Tuệ: The Dharma Unadorned - Mặc dù được biết đến rộng rãi qua những cuộc gặp gỡ công khai trong các chuyến hành trình của mình, ông sống và thực hành một cách lặng lẽ, độc lập với các tu viện hay các tổ chức chính thức,
hướng cuộc sống của mình vào việc thực hành trực tiếp hơn là các vai trò công khai. Ông không liên kết với bất kỳ tổ chức tôn giáo nào và không phát ngôn từ một vị trí chính thức hay đại diện.
2026-03-07 - Ở đây, không nhà thờ Công giáo La mã nào treo cờ Vatican cả! - TREO CỜ VÀNG TRẮNG CÓ PHẢI LÀ HÀNH VI TÔN GIÁO HAY KHÔNG? Video này được thực hiện để có một tư liệu sống, minh chứng rằng việc treo cờ vàng trắng
ở một số nhà thờ ở Việt nam không phải là một nghi thức tôn giáo, mà là một chủ ý của một số người vong bản, phản dân tộc.
2026-03-04 - Hơn 110 đơn khiếu nại từ lính Mỹ: ra trận đánh Iran theo lời Kinh Thánh dạy - Từ ngày 7 tháng 10/2023, Mỹ đã cấp cho Israel 21,7 tỷ đô viện trợ quân sự. Có phải đây là thánh chiến giữa Hồi Giáo và Do Thái Giáo, hay Hồi Giáo và Tin Lành? Hơn 100 đơn khiếu nại từ binh lính Mỹ
về luận điệu "kế hoạch thiêng liêng" do cấp trên tuyên truyền