Ham nói chữ coi chừng - Đừng ráp tầm bậy câu "Thất thập cổ lai hi"
From "Batkhuat nguyen" via TDNL on 2021-12-08 11:35
SÁU GIAI ĐOẠN CỦA ĐỜI NGƯỜI
Nhiều người lầm tưởng là câu "Nhân sinh thất thập cổ lai hy" là lời của Khổng Tử , bởi vì Khổng Tử đã chia cuộc đời con người thành 6 giai đoạn mà giai đoạn cuối bắt đầu ở tuổi 70.
"Thất thập cổ lai hy" không phải là lời của Khổng Tử mà là một câu thơ của thi hào Đỗ Phủ (712 – 770) thời nhà Đường, Trung Quốc.
Năm chữ: Thất thập cổ lai hy bắt nguồn từ "Nhân sinh thất thập cổ lai hy".
Đó là câu thơ thứ tư trong bài "Khúc Giang Nhị Thủ" kỳ nhị (bài 2) của Đỗ Phủ, nguyên văn như sau:
Triều hồi nhật nhật điển xuân y
Mỗi nhật giang đầu tận túy quy
Tửu trái tầm thường hành xứ hữu
Nhân sinh thất thập cổ lai hy
Nhân sinh thất thập cổ lai hy - Sống bảy mươi năm xưa nay có mấy người? Đỗ Phủ đã viết như thế, vì thời đó có rất hiếm người thọ đến 70 tuổi. Đỗ Phủ chỉ sống đến tuổi 59. Vậy thì Khổng Tử đã nói gì?
Sách Luận ngữ có chép câu nói của Khổng Tử (551-479 Trước CN):
Ngô thập hữu ngũ nhi chí vu học,
Tam thập nhi lập,
tứ thập nhi bất hoặc,
ngũ thập tri thiên mệnh,
lục thập nhi nhĩ thuận,
thất thập nhi tùng tâm sở dục bất du củ.
Dịch nghĩa
15 tuổi có chí học hành
30 tuổi vững vàng, tự lập
40 tuổi chẳng nghi hoặc vì trí tuệ đã mở mang
50 tuổi biết mệnh trời
60 tuổi biết phán đoán mọi sự
70 tuổi làm theo ý mình muốn mà không vượt khuôn khổ đạo lý.
Như vậy "Thất thập cổ lai hy" rõ ràng không phải là lời của Khổng Tử. Bàn rộng ra về lời của Khổng Tử ta có thể nói như sau :
1- 15 tuổi thì để hết tâm trí vào việc học, thiếu thời cần tập trung vào việc tu dưỡng, xác định chí hướng và tích lũy kiến thức.
2- Tam thập nhi lập,
30 tuổi thì tự lập, gây dựng sự nghiệp, có khả năng tự nuôi sống bản thân và xác định một vị trí của mình trong xã hội.
3- Tứ thập nhi bất hoặc
40 tuổi, có kiến thức và kinh nghiệm phong phú, nên đối với những việc diễn ra trong xã hội có lập trường rõ ràng.
4- Ngũ thập nhi tri thiên mệnh,
50 tuổi mới có thể bắt đầu thông suốt chân lý của tạo hóa, tức là hiểu được mệnh của trời. Ở tuổi này đã nắm vững quy luật tự nhiên và quy luật xã hội.
5- Lục thập nhi nhĩ thuận,
60 tuổi thì nhìn sự việc không còn thấy chướng tai gai mắt - thuận nhĩ, không như tuổi trẻ còn nông cạn, nên trước nhiều sự việc dễ thông cảm và có thái độ khoan dung hơn.
6- Thất thập nhi tùng tâm sở dục, bất du củ,
70 tuổi đạt đến tình trạng hoàn hảo về cách xử thế ở đời, làm điều gì cũng thể hiện đúng với lòng mình mà không bao giờ vượt ra khỏi quy tắc - bất du củ có nghĩa là không vượt ra ngoài quy tắc.
Sáu giai đoạn của Khổng Tử về đời người ngày nay có khác đi một chút vì chẳng hạn ngày nay "Thất thập cổ lai hy" thì đầy rẫy, có rất nhiều người sống đến 90 tuổi hoặc 100 tuổi. Dù thế nào đi nữa lời của tiền nhân ta nên suy ngẫm.
Để kết thúc, tôi xin viện dẫn những lời đầu tiên Đức Phật sau khi Ngài vừa mới giác ngộ :
- Trong dòng đời luân chuyển này, ta đã sinh tử biết bao nhiêu lần, hết lần sinh tử này đến lần sinh tử khác, vô lượng lần sinh tử. Và mỗi lần sinh ra, ta không ngừng chạy, chạy mãi và hướng đến cái chết.
Có phải Khổng Tử và Phật Thích Ca gặp nhau ở điểm này ?
Khổng Tử quan niệm một cuộc đời của một con người còn đức Phật quan niệm vô lượng kiếp, vô lượng lần sinh tử của chúng sinh.
Khổng Tử dạy con người làm sao để sống trong một đời người, Đức Phật dạy ta sống sao để giác ngộ, giải thoát, thoát khỏi luân hồi vô lượng kiếp...
Tôn Thất Mệnh
Đó đây
2026-10-11 - Toàn cảnh vụ thảm án khiến ba mẹ con tử vong ở Đồng Nai - Sau khi chia tay, Nguyễn Đức Anh mang dao tìm đến nhà người yêu cũ để trả thù. Không vào được nhà, Đức Anh trèo sang tấn công gia đình hàng xóm khiến 3 người tử vong, 1 người bị thương nặng.
2026-10-10 - Chào mừng giải phóng Thủ đô: Đại tiệc pháo hoa nghệ thuật và trải nghiệm đỉnh cao - Hướng tới kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 – 10/10/2026), Hà Nội sẽ trở thành tâm điểm rực rỡ với chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao và du lịch quy mô lớn.
Điểm nhấn được chờ đợi là màn trình diễn pháo hoa nghệ thuật tầm cao kết hợp âm nhạc bùng nổ vào đêm 10/10
2026-10-10 - Trump trừng phạt Tòa Hình Sự Quốc Tế sau khi cựu chánh án đoạt Nobel Hòa Bình - Ngoại Trưởng Marco Rubio tuyên bố Mỹ sẽ ngăn cấm giao dịch với ICC, cắt nguồn lực và hạn chế khả năng hoạt động của tòa nhằm bảo vệ công dân Mỹ trước những cuộc truy tố
Thủ Tướng Benjamin Netanyahu (phải) của Israel trao cho Tổng Thống Donald Trump lá thư mà ông gửi tới Ủy Ban Giải Nobel Hòa bình để đề cử ông Trump cho giải thưởng này tại Toà Bạch Ốc vào Tháng Bảy, 2025.
2026-10-03 - Một thảm họa hàng không xém đã xảy ra vì "cơ phó" được nhận xét là cuồng tín - Cơ phó người Oman của hãng hàng không Flydubai đã dùng hung khí tấn công cơ trưởng nhằm giành quyền kiểm soát buồng lái khi đang trong chuyến bay sáng 30/9 từ Dubai, (UAE) đến Tel Aviv, Israel.
"Hành vi của anh ta rất kỳ lạ. Anh ta hay thực hiện các nghi lễ tôn giáo không giống ai tại chỗ làm, cầu nguyện suốt ngày và từ chối bắt tay với phụ nữ".
2026-09-29 - Khởi tố 3 đối tượng là thành viên của tổ chức khủng bố "Việt Tân" - Tối 28/9, Bộ Công an cho biết vào hồi 21 giờ 50 phút ngày 18/9/2026, Đồn Biên phòng cửa khẩu Mỹ Quý Tây, tỉnh Tây Ninh phát hiện, bắt quả tang 3 đối tượng đang nhập cảnh trái phép vào Việt Nam từ biên giới Campuchia