●   Bản rời    

Cách nhận diện tin giả (fake news)

Trang nhà SH: Xin làm rõ hai điểm tương ứng với hai câu tiếng Anh sau đây:

- What's the support - Có minh chứng hay không. Mỗi câu tuyên bố cần phải cung cấp hoặc dữ kiện hoặc lập luận để chứng minh.
- Check your bias - Đừng để thành kiến của mình đứng trước câu chữ. Nhiều người có thói quen hễ nghe thấy điều gì hợp với quan điểm của mình thì tin là đúng, còn khác thì cho là sai.


Bản tin Soha:
Tin giả mạo ở Việt Nam và thế giới: Quá nguy hiểm!
Hiệu Minh | 27/03/2017 07:31


Tin giả, tin thật đang làm đảo lộn các giá trị trên mạng xã hội. Nếu người đọc không tỉnh táo sẽ bị cuốn vào trò chơi fake news.

Fake news cũng sinh ra tiền


Bản thân trò chơi "Flappy Bird" không tạo ra một giá trị nào trừ việc người chơi được giải trí. Nhưng tại sao tác giả lại được tiền dù phần mềm cài trên mạng là miễn phí và Apple Store cũng không trả một xu nào. Câu trả lời đơn giản, vì quảng cáo đi kèm trò chơi.
Công ty bán hàng trên mạng tìm cách quảng cáo bằng các biểu tượng nhấp nháy rất hấp dẫn "Ống kính Nikon 50 vừa giảm giá 50$ và vận chuyển miễn phí".
Tại sao người ta biết người chơi này quan tâm đến máy ảnh và thiết bị. Vì mấy hôm trước anh ta vào mạng B&H Photo tìm mua ống kính và thế là internet không "quên" vụ này.
Đang chơi Flappy Bird phải ngừng để nhấn vào quảng cáo, thế là tác giả trò chơi được thưởng một phần xu. Nếu vụ mua bán thành công, anh ta có thể được nhiều hơn.
Như vậy trò chơi không sinh ra tiền nhưng vì người chơi nhấp chuột vào quảng cáo nên tác giả có tiền vào tài khoản. Càng đông người chơi càng lợi. Trong một ngày có một triệu người chơi thì số tiền hẳn là không nhỏ.
Từ trò chơi chuyển sang các video clip cũng thế. Clip Gangnam Style thực ra không có gì hay nhưng vì cánh trẻ mê cái mới nên thích vào xem và học theo. Hiện số hít gần 3 tỷ và tiền về như nước cho tác giả của clip do các công ty quảng cáo hàng trả.
Mấy hôm trước đi chơi với người bạn ở Sài Gòn. Anh kể có một cô giới showbiz giầu có vì Facebook của cô có 2 triệu người theo dõi. Một status không chút trí tuệ của cô "Mình vừa về thăm ba má ở quê" thế mà có 200 ngàn likes.
Tài khoản nóng như thế thì giới bán hàng không thể bỏ qua.
Trò chơi, facebook, twitter, blog, Youtube là những công cụ quảng cáo bán hàng hiện đại. Tin nào hot càng nhiều người xem thì càng ra tiền.
Video đen, tin giả mạo, bôi bác cá nhân, tin thất thiệt về người nổi tiếng, ngoài chuyện hạ nhục lẫn nhau hay thay đổi cán cân quyền lực, cũng là thứ ra tiền cho tác giả.
Nếu đưa tin về một người không ai biết mà bị ung thư thì chẳng ai xem.
Nhưng muốn được nhiều views bất chấp thủ đoạn để kiếm tiền, để phục vụ mục đích xấu xa nào đó, những kẻ sản xuất tin giả mạo sẵn sàng bịa chuyện một VIP hay lên tivi, hay một vị Bộ trưởng bị mắc bệnh (một vị bộ trưởng vừa vạch mặt những thông tin giả mạo trắng trợn này).
Tin giả mạo ở Việt Nam và thế giới: Quá nguy hiểm! - Ảnh 1.

Nguy hiểm trong chính trị


Trước cuộc bầu cử Mỹ có hàng loạt tin trôi nổi trên mạng xã hội. Có một đồng nghiệp gửi một tin và tỏ ra băn khoăn về bà Hillary Clinton từng ra lệnh thủ tiêu trợ lý của mình.
Hai vợ chồng nhà này từng mắc bệnh đồng tính. Số người chống bà không hề nhỏ do fake news đã làm ảnh hưởng tới lá phiếu của cử tri.

Khi đã ngồi vào Nhà Trắng, ông Trump luôn lên án truyền thông fake news nhưng bản thân ông cũng tung nhiều tin thất thiệt. Nguy hại nhất là ông vu cáo cựu TT Obama từng ra lệnh nghe trộm trong lúc tranh cử. Dù là tin bịa đặt nhưng ông Trump không thèm xin lỗi.

Giới truyền thông đánh giá, fake news đang phá hoại cả nền dân chủ Mỹ có từ lâu đời và hiện đang lan sang châu Âu.

Đức sắp có bầu cử nên các đối thủ không bỏ qua thủ đoạn tung tin phá hoại. Từ chuyện bà Thủ tướng Merkel từng là an ninh của Stasi (Cơ quan tình báo nội vụ và hải ngoại thời Đông Đức) đến tin động trời bà là cháu của Hitler.
Bà Merkel giúp đỡ nhập cư thì có tin một bé gái 13 tuổi gốc Nga bị hiếp dâm bởi người nhập cư đến từ Trung Đông. Tin này dấy lên sự căm phẫn trong dân chúng và có biểu tình. Phía Nga cũng lên tiếng chính thức.
Nhưng cảnh sát Berlin đã chứng minh đây là tin vịt, họ tìm ra cô bé và biết được trong thời gian "bị hiếp", cô ở với bà con, khám nghiệm của bác sỹ chứng minh cô không bị xâm hại.

Dù tìm ra sự thật thì chính sách nhập cư của bà Merkel đã bị ảnh hưởng vì không phải khi nào người đọc fake news lại đọc tiếp phần sửa sai.

Nước Áo bên cạnh cũng có chuyện tương tự. Ứng viên Alexander van der Bellen được đảng Xanh ủng hộ bị đối thủ tung tin ông bị ốm nặng và sắp chết cho dù ông sống khỏe mạnh.

Pháp cũng đang mùa bầu cử và hiện đang có những phần tử phát xít chống nhập cư tìm cách hạ các ứng viên ủng hộ nhập cư.
Ông Alain Juppé, ứng viên chức tổng thống Pháp, cũng bị một tin đồn, bà là thành viên của tổ chức Anh em Hồi giáo khá cực đoan.
Tin còn cho hay, ông ta đã giúp xây dựng một nhà thờ Hồi giáo ở Bordeaux mà ông hiện là thống đốc.

Những vụ khủng bố ở Paris, Brussels hay London gần đây cũng bị cho là liên quan đến các thuyết âm mưu nhằm chống nhập cư.

Cách nhận diện fake news


Fake news làm cho người đọc không biết tin vào đâu bởi đôi khi các báo chính thống cũng bị cuốn theo do số views cần cao.
Rất nhiều thông tin gây hoang mang đến từ mạng xã hội thời gian qua, cuối cùng được chứng minh là giả mạo.
Tòa soạn, công ty truyền thông và cả người đọc phải hết sức tỉnh táo, nếu không muốn bị fake news lôi theo sóng ảo. Không có một hướng dẫn nào tuyệt đối đúng nhưng vài ý sau có thể giúp độc giả nhận diện fake news.

1. Consider the source - Kiểm chứng nguồn tin. Nếu tin của những hãng có uy tín thì độ tin cậy sẽ cao hơn. Xem cả địa chỉ liên hệ của trang web, số phone. Dùng công cụ chuyên đánh giá các trang ưeb cũng là một cách khác. Những trang có tên lạ phải hết sức lưu ý khi trích dẫn tin.
2. Read beyond the headline– Hãy đọc thêm nội dung. Độc giả thường bị các tít hấp dẫn, đôi khi lướt qua đã nghĩ thế này là đủ, bỏ qua nội dung bên trong. Fake news hay dùng thủ thuật này để dắt mũi người đọc.
3. Check the author – Kiểm tra tác giả. Đây là việc khó nhưng với internet và Google thì việc tìm ra tên tác giả lại không khó. Nếu số lượng bài liên quan có nhiều chứng tỏ người này được đọc hay nhắc đến.
4. What’s the support? – Đọc và suy ngẫm. Đọc một tin luôn phải tự hỏi tính logic, sự thật có hay không, hoặc có gì để chứng minh điều đó. Không nên vội vàng kết luận mà bị hớ.
Có vụ cưỡng chế đất ở một tỉnh, ảnh chụp tung lên mạng là một cụ bà bị xe ủi nghiến ngang ngực. Thế là mạng xã hội ầm lên, cưỡng chế có chết người vì suy diễn đơn giản, xe hàng tấn đè người làm sao sống được.
Có người tự hỏi, nếu bà chết thì đám ma đâu? Sự thật là bà cụ nằm ở cái hố nên chỉ bị gẫy xương vai và đang chữa chạy ở bệnh viện.
5. Check the date. Kiểm tra ngày tháng. Nhiều tin tức đã quá đát nhưng không để ý sẽ bị lừa. Khi Trump vào Nhà Trắng tháng 1-2017 có tin cho hay hãng Ford đã chuyển nhà máy từ Mexico về Ohio.
Đọc tin này khó tin vì chuyển nhà máy đâu phải một sáng một chiều do cuộc gặp với tổng thống. Hóa ra tin chuyển nhà máy có từ tháng 8-2015 khi mà Trump chưa biết có nên vào cuộc hay không.
6. Is this some kind of joke? – Có phải là đùa cợt hay không? Người đọc dễ bị lầm giữa đùa và thật. Phải đọc kỹ mới có thể nhận ra.
7. Check your biases. – Độc giả tự nhận ra sự vô lý. Đây là vấn đề khó vì không phải ai cũng đủ trí tuệ và thời gian để kiểm chứng.
8. Consult the experts – Tham vấn các chuyên gia. Nếu nghi ngờ phải hỏi các chuyên gia về từng lĩnh vực. Có nhiều trang uy tín chuyên kiểm chứng sự thật như FactCheck.org, Snopes.com, PolitiFact.com, có thể giúp được phần nào.
Câu chuyện về fake news còn tiếp tục khi internet ngự trị cuộc sống. Trong khi luật pháp chưa tới bảo vệ độc giả thì mỗi người hãy tự bảo vệ mình.

Mấy tiêu chí sau trong truyền thông luôn có giá trị trong mọi thời đại:
(1) Đưa tin chính xác và khách quan;
(2) Tránh gây phương hại;
(3) Khách quan - không bị thao túng; và
(4) Trách nhiệm và minh bạch.




Đó đây


2019-04-20 - Victor Hugo đã từng miêu tả cảnh lửa cháy tại nhà thờ Đức Bà Paris như thế nào? - Trong cuốn tiểu thuyết “Thằng gù nhà thờ Đức Bà” ra mắt hồi năm 1831, Victor Hugo đã từng miêu tả một cảnh lửa cháy tại công trình biểu tượng này.

2019-04-19 - Ai muốn đọc đầy đủ báo cáo của CTV đặc biệt Rob Muellerueller - Đọc toàn văn dưới đây. (Do kích thước lớn, có thể mất vài phút để tải.) (bấm link)

2019-04-19 - Báo cáo Mueller: Trump-Nga không thông đồng nhưng hành động vì lợi ích chung -

2019-04-19 - Cảnh sát: Nguyên nhân gây ra vụ cháy nhà thờ Đức Bà Paris có khả năng là chập điện - Cảnh sát Tư Pháp ẩn danh nói về cuộc điều tra đang diễn ra, cho biết họ vẫn không tiên phong đi tìm kiếm trong đống đổ nát hoặc làm việc trong nhà thờ vì những lo ngại về an toàn.

2019-04-18 - MC Kỳ Duyên Du Lịch Châu Âu bị lấy hết đồ phải ở lại Ý - Bọn ăn cắp ở Âu Châu là cả một nhóm. Chúng làm rất bài bản và rất nhanh. Có lần tôi mua vé tàu để đi ra sân bay, một ông già bước tới hỏi tôi: "Cô ơi, mắt tôi không nhìn được chữ này...

2019-04-18 - Nguyên Phó thủ tướng Đức : "Về Việt Nam là bước tiến trong sự nghiệp của tôi" - Lý do đầu tiên và cũng rất dễ giải thích là các chính trị gia khác cho rằng vị trí của tôi cần được thay thế bởi một người khác. Đảng của tôi thất bại tại cuộc bầu cử năm 2013

2019-04-18 - David Lê: "Không có cái gọi là nghĩa trang quân đội ở Cali, họ chỉ lợi dụng mác VNCH -

2019-04-18 - Lá cờ MTDT Giải Phóng Miền Nam trên đỉnh tháp Nhà thờ Đức Bà Paris - Hãng tin AP cho biết lá cờ này xuất hiện ngày 19-1-1969, một tuần trước khi diễn ra phiên họp đầu tiên của Hội nghị Paris đàm phán hòa bình ở Việt Nam khai mạc, trong đó Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam là một bên tham gia.

2019-04-18 - Chậm mà chắc, Việt Nam nâng cấp các đảo ở Biển Đông (508) -

2019-04-18 - BÀN VỀ 4 KIẾN NGHỊ "VÔ ĐỐI" CỦA "NHÀ BÁO" KBCHN NGUYỄN PHƯƠNG HÙNG VỚI NHÀ NƯỚC VIỆT NAM -

2019-04-17 - Cháy chùa Thanh Sơn, đồ thờ bị thiêu rụi hoàn toàn - Toàn bộ gian thờ chính của chùa Thanh Sơn, xã Minh Phú, huyện Sóc Sơn vừa bị lửa thiêu rụi. Hiện cơ quan chức năng đang điều tra nguyên nhân và khắc phục thiệt hại. Tổ chức kiểm tra, hướng dẫn, tuyên truyền các tổ chức, cá nhân, tiểu ban quản lý di tích trong công tác tu bổ, tôn tạo, phục hồi di tích theo quy định của Luật Di sản

2019-04-17 - Ls Hoàng Duy Hùng nói về trận Gạc Ma không nổ súng: Có hèn với giặc, ác với dân? -

2019-04-17 - Nghe đọc truyện Tiểu thuyết Thằng Gù Nhà Thờ Đức Bà Tác giả Victor Hugo Phần 1 -

2019-04-16 - Vạch Mặt 10 Lý Lẽ Mà Phản Động Lưu Vong VNCH Tạo Ra Để Bóp Méo Sự Thật Sau Ngày Giải Phóng -

2019-04-16 - Khám phá bất ngờ về vua Hùng thứ 19 - Theo truyền thuyết và lời kể lưu truyền trong dân gian thì triều đại đầu tiên của nước ta có 18 đời vua đều xưng hiệu là Hùng Vương nên được gọi là triều Hùng của nước Văn Lang. Chính vì thế không mấy ai được nghe nói tới vị vua Hùng thứ 19 bởi nguồn tư liệu hiếm hoi và ít được phổ biến



▪ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 >>>




Thư, ý kiến ngắn
● 2019-04-20 - Cảm Tác Notre Dame - Trần Thị Thu Hằng -

● 2019-04-20 - Nắm được chân lý này thì sẽ không có cách nhìn cực đoan về đạo Phật là Tiểu Thừa hay Đại Thừa, - Huy Thái vs BS ĐVA -

● 2019-04-19 - Vinh danh tên giáo sĩ gián điệp Alexandre De Rhodes là hành động LỐ BỊCH - Trần Quang Diệu -

● 2019-04-19 - David Lê: "Họ chỉ lợi dụng mác VNCH". Tôi rất ngưỡng mộ lòng tự trọng và can đảm của anh - Du Vo -

● 2019-04-18 - CẢM TÁC NOTRE DAME - Trần Thị Thu Hằng -

● 2019-04-17 - Hội Người Việt Cao Niên phản đối Hội Người Việt Cao Niên - Hội Người Việt Cao Niên -

● 2019-04-17 - Nhóm "Tiếng Lòng Ta" có khúc ruột già Chống Cộng - tiếp tục tạo ra các thông tin nhiễu loạn - Giác Hạnh -

● 2019-04-13 - Họ vào nước ta, cắt đứt dòng chảy văn hóa của cha ông chúng ta. Thế mà còn đòi nhớ ơn - FB Lâm Phú Châu -

● 2019-04-12 - Theo Mỹ kiểu nào? - Mike Wilson -

● 2019-04-10 - Ông Ngô Đình Diệm là một lính nhảy dù do Mỹ thả từ trên trời xuống - Trần Quang Diệu -

● 2019-04-09 - Lại Rửa Tội Trên Giường Bệnh, Lúc Hấp Hối - Nạn Nhân Mới: LÝ TỐNG - Diễn Đàn -

● 2019-04-07 - Đã có ai gởi đơn khiếu kiện rằng họ bị nhà chùa "gạt gẫm" họ ra sao hay chưa? - Trần Quang Diệu -

● 2019-04-07 - Chúng ta vẫn chưa đồng hóa trọn vẹn các công dân Mỹ da đen. "Chúng ta" đây là ai ? - Miamiherald.com -

● 2019-04-06 - Lý Tống đã trút hơi thở cuối cùng - Xin chia buồn cùng thân nhân của ông Lý Tống - Vu Truong -

● 2019-04-04 - 10 Điều Bạn Có Thể Chưa Biết Về Đạo Công Giáo (Ca-Tô) - FB Thi Nguyễn -

● 2019-04-03 - Tha thiết yêu cầu nhà nước CẨN THẬN trong việc CẤP GIẤY PHÉP TÔN GIÁO thờ thần - FB sachhiem.net.us -

● 2019-04-03 - Tôi xem tổ quốc Việt Nam cao cả hơn tôn giáo. Vậy nếu có mâu thuẫn 2 bên - FB Lâm Phú Châu -

● 2019-04-02 - THÁCH THỨC BÁO LAO ĐỘNG & VNEXPRESS - Lê Anh-Tuấn -

● 2019-04-01 - Cần phân biệt thế nào là Gây Chia Rẽ Lương Giáo - FB Lâm Phú Châu -

● 2019-03-30 - Kiến thủ là cố chấp vào một nhận thức hay một quan điểm - Duyên Sinh -

● 2019-03-25 - Phân biệt được đâu là Phật Pháp, đâu là Phong Tục Tín Ngưỡng Dân Việt - Giác Hạnh -

● 2019-03-23 - Thế Nào Là Phỉ Báng ? - FB Anh Tuấn Lê -

● 2019-03-22 - Văn Phòng Cáo Thỉnh Viên xin phong thánh cho Cha Trương Bửu Diệp - BẤT HỢP PHÁP - FB Thông Tấn Xã Công Giáo Việt Nam -

● 2019-03-21 - Tán thành báo chí phanh phui các hoạt động mê tín để lừa gạt người, chỉ có điều ... - Dư luận -

● 2019-03-09 - Đồng Hành Cùng Dân Tộc - Cảm Nghĩ về Đạo Pháp - FB Kinh Kha -


▪ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 >>>