●   Bản rời    

Cách nhận diện tin giả (fake news)

Trang nhà SH: Xin làm rõ hai điểm tương ứng với hai câu tiếng Anh sau đây:

- What's the support - Có minh chứng hay không. Mỗi câu tuyên bố cần phải cung cấp hoặc dữ kiện hoặc lập luận để chứng minh.
- Check your bias - Đừng để thành kiến của mình đứng trước câu chữ. Nhiều người có thói quen hễ nghe thấy điều gì hợp với quan điểm của mình thì tin là đúng, còn khác thì cho là sai.


Bản tin Soha:
Tin giả mạo ở Việt Nam và thế giới: Quá nguy hiểm!
Hiệu Minh | 27/03/2017 07:31


Tin giả, tin thật đang làm đảo lộn các giá trị trên mạng xã hội. Nếu người đọc không tỉnh táo sẽ bị cuốn vào trò chơi fake news.

Fake news cũng sinh ra tiền


Bản thân trò chơi "Flappy Bird" không tạo ra một giá trị nào trừ việc người chơi được giải trí. Nhưng tại sao tác giả lại được tiền dù phần mềm cài trên mạng là miễn phí và Apple Store cũng không trả một xu nào. Câu trả lời đơn giản, vì quảng cáo đi kèm trò chơi.
Công ty bán hàng trên mạng tìm cách quảng cáo bằng các biểu tượng nhấp nháy rất hấp dẫn "Ống kính Nikon 50 vừa giảm giá 50$ và vận chuyển miễn phí".
Tại sao người ta biết người chơi này quan tâm đến máy ảnh và thiết bị. Vì mấy hôm trước anh ta vào mạng B&H Photo tìm mua ống kính và thế là internet không "quên" vụ này.
Đang chơi Flappy Bird phải ngừng để nhấn vào quảng cáo, thế là tác giả trò chơi được thưởng một phần xu. Nếu vụ mua bán thành công, anh ta có thể được nhiều hơn.
Như vậy trò chơi không sinh ra tiền nhưng vì người chơi nhấp chuột vào quảng cáo nên tác giả có tiền vào tài khoản. Càng đông người chơi càng lợi. Trong một ngày có một triệu người chơi thì số tiền hẳn là không nhỏ.
Từ trò chơi chuyển sang các video clip cũng thế. Clip Gangnam Style thực ra không có gì hay nhưng vì cánh trẻ mê cái mới nên thích vào xem và học theo. Hiện số hít gần 3 tỷ và tiền về như nước cho tác giả của clip do các công ty quảng cáo hàng trả.
Mấy hôm trước đi chơi với người bạn ở Sài Gòn. Anh kể có một cô giới showbiz giầu có vì Facebook của cô có 2 triệu người theo dõi. Một status không chút trí tuệ của cô "Mình vừa về thăm ba má ở quê" thế mà có 200 ngàn likes.
Tài khoản nóng như thế thì giới bán hàng không thể bỏ qua.
Trò chơi, facebook, twitter, blog, Youtube là những công cụ quảng cáo bán hàng hiện đại. Tin nào hot càng nhiều người xem thì càng ra tiền.
Video đen, tin giả mạo, bôi bác cá nhân, tin thất thiệt về người nổi tiếng, ngoài chuyện hạ nhục lẫn nhau hay thay đổi cán cân quyền lực, cũng là thứ ra tiền cho tác giả.
Nếu đưa tin về một người không ai biết mà bị ung thư thì chẳng ai xem.
Nhưng muốn được nhiều views bất chấp thủ đoạn để kiếm tiền, để phục vụ mục đích xấu xa nào đó, những kẻ sản xuất tin giả mạo sẵn sàng bịa chuyện một VIP hay lên tivi, hay một vị Bộ trưởng bị mắc bệnh (một vị bộ trưởng vừa vạch mặt những thông tin giả mạo trắng trợn này).
Tin giả mạo ở Việt Nam và thế giới: Quá nguy hiểm! - Ảnh 1.

Nguy hiểm trong chính trị


Trước cuộc bầu cử Mỹ có hàng loạt tin trôi nổi trên mạng xã hội. Có một đồng nghiệp gửi một tin và tỏ ra băn khoăn về bà Hillary Clinton từng ra lệnh thủ tiêu trợ lý của mình.
Hai vợ chồng nhà này từng mắc bệnh đồng tính. Số người chống bà không hề nhỏ do fake news đã làm ảnh hưởng tới lá phiếu của cử tri.

Khi đã ngồi vào Nhà Trắng, ông Trump luôn lên án truyền thông fake news nhưng bản thân ông cũng tung nhiều tin thất thiệt. Nguy hại nhất là ông vu cáo cựu TT Obama từng ra lệnh nghe trộm trong lúc tranh cử. Dù là tin bịa đặt nhưng ông Trump không thèm xin lỗi.

Giới truyền thông đánh giá, fake news đang phá hoại cả nền dân chủ Mỹ có từ lâu đời và hiện đang lan sang châu Âu.

Đức sắp có bầu cử nên các đối thủ không bỏ qua thủ đoạn tung tin phá hoại. Từ chuyện bà Thủ tướng Merkel từng là an ninh của Stasi (Cơ quan tình báo nội vụ và hải ngoại thời Đông Đức) đến tin động trời bà là cháu của Hitler.
Bà Merkel giúp đỡ nhập cư thì có tin một bé gái 13 tuổi gốc Nga bị hiếp dâm bởi người nhập cư đến từ Trung Đông. Tin này dấy lên sự căm phẫn trong dân chúng và có biểu tình. Phía Nga cũng lên tiếng chính thức.
Nhưng cảnh sát Berlin đã chứng minh đây là tin vịt, họ tìm ra cô bé và biết được trong thời gian "bị hiếp", cô ở với bà con, khám nghiệm của bác sỹ chứng minh cô không bị xâm hại.

Dù tìm ra sự thật thì chính sách nhập cư của bà Merkel đã bị ảnh hưởng vì không phải khi nào người đọc fake news lại đọc tiếp phần sửa sai.

Nước Áo bên cạnh cũng có chuyện tương tự. Ứng viên Alexander van der Bellen được đảng Xanh ủng hộ bị đối thủ tung tin ông bị ốm nặng và sắp chết cho dù ông sống khỏe mạnh.

Pháp cũng đang mùa bầu cử và hiện đang có những phần tử phát xít chống nhập cư tìm cách hạ các ứng viên ủng hộ nhập cư.
Ông Alain Juppé, ứng viên chức tổng thống Pháp, cũng bị một tin đồn, bà là thành viên của tổ chức Anh em Hồi giáo khá cực đoan.
Tin còn cho hay, ông ta đã giúp xây dựng một nhà thờ Hồi giáo ở Bordeaux mà ông hiện là thống đốc.

Những vụ khủng bố ở Paris, Brussels hay London gần đây cũng bị cho là liên quan đến các thuyết âm mưu nhằm chống nhập cư.

Cách nhận diện fake news


Fake news làm cho người đọc không biết tin vào đâu bởi đôi khi các báo chính thống cũng bị cuốn theo do số views cần cao.
Rất nhiều thông tin gây hoang mang đến từ mạng xã hội thời gian qua, cuối cùng được chứng minh là giả mạo.
Tòa soạn, công ty truyền thông và cả người đọc phải hết sức tỉnh táo, nếu không muốn bị fake news lôi theo sóng ảo. Không có một hướng dẫn nào tuyệt đối đúng nhưng vài ý sau có thể giúp độc giả nhận diện fake news.

1. Consider the source - Kiểm chứng nguồn tin. Nếu tin của những hãng có uy tín thì độ tin cậy sẽ cao hơn. Xem cả địa chỉ liên hệ của trang web, số phone. Dùng công cụ chuyên đánh giá các trang ưeb cũng là một cách khác. Những trang có tên lạ phải hết sức lưu ý khi trích dẫn tin.
2. Read beyond the headline– Hãy đọc thêm nội dung. Độc giả thường bị các tít hấp dẫn, đôi khi lướt qua đã nghĩ thế này là đủ, bỏ qua nội dung bên trong. Fake news hay dùng thủ thuật này để dắt mũi người đọc.
3. Check the author – Kiểm tra tác giả. Đây là việc khó nhưng với internet và Google thì việc tìm ra tên tác giả lại không khó. Nếu số lượng bài liên quan có nhiều chứng tỏ người này được đọc hay nhắc đến.
4. What’s the support? – Đọc và suy ngẫm. Đọc một tin luôn phải tự hỏi tính logic, sự thật có hay không, hoặc có gì để chứng minh điều đó. Không nên vội vàng kết luận mà bị hớ.
Có vụ cưỡng chế đất ở một tỉnh, ảnh chụp tung lên mạng là một cụ bà bị xe ủi nghiến ngang ngực. Thế là mạng xã hội ầm lên, cưỡng chế có chết người vì suy diễn đơn giản, xe hàng tấn đè người làm sao sống được.
Có người tự hỏi, nếu bà chết thì đám ma đâu? Sự thật là bà cụ nằm ở cái hố nên chỉ bị gẫy xương vai và đang chữa chạy ở bệnh viện.
5. Check the date. Kiểm tra ngày tháng. Nhiều tin tức đã quá đát nhưng không để ý sẽ bị lừa. Khi Trump vào Nhà Trắng tháng 1-2017 có tin cho hay hãng Ford đã chuyển nhà máy từ Mexico về Ohio.
Đọc tin này khó tin vì chuyển nhà máy đâu phải một sáng một chiều do cuộc gặp với tổng thống. Hóa ra tin chuyển nhà máy có từ tháng 8-2015 khi mà Trump chưa biết có nên vào cuộc hay không.
6. Is this some kind of joke? – Có phải là đùa cợt hay không? Người đọc dễ bị lầm giữa đùa và thật. Phải đọc kỹ mới có thể nhận ra.
7. Check your biases. – Độc giả tự nhận ra sự vô lý. Đây là vấn đề khó vì không phải ai cũng đủ trí tuệ và thời gian để kiểm chứng.
8. Consult the experts – Tham vấn các chuyên gia. Nếu nghi ngờ phải hỏi các chuyên gia về từng lĩnh vực. Có nhiều trang uy tín chuyên kiểm chứng sự thật như FactCheck.org, Snopes.com, PolitiFact.com, có thể giúp được phần nào.
Câu chuyện về fake news còn tiếp tục khi internet ngự trị cuộc sống. Trong khi luật pháp chưa tới bảo vệ độc giả thì mỗi người hãy tự bảo vệ mình.

Mấy tiêu chí sau trong truyền thông luôn có giá trị trong mọi thời đại:
(1) Đưa tin chính xác và khách quan;
(2) Tránh gây phương hại;
(3) Khách quan - không bị thao túng; và
(4) Trách nhiệm và minh bạch.




Đó đây


2019-07-15 - 2422 [Tiếng Quê Hương 81] Tôi đã phải tạm biệt ông bác sĩ cờ vàng vì độ hoang tưởng của ông ta -

2019-07-15 - NPH2019_292: Hội luận về thời sự cộng đồng Bolsa ngày 14/7/2019 - P1 -

2019-07-14 - Nghị viên Tài Đỗ phản đối NV Kimberly Ho nói láo với cử tri người Việt -

2019-07-13 - Tại sao mục sư Amy Butler tại một nhà thờ quan trọng ở New York lại bị sa thải? - Những người ủng hộ nói rằng việc sa thải được đưa ra sau khi Butler cáo buộc một thành viên của hội đồng quản trị nhà thờ đã để lại cô những món quà không phù hợp, gồm cả áo phông có chữ Sweet Bitch

2019-07-13 - Hạ viện chấp thuận biện pháp ngăn chặn TT Trump tiến hành cuộc tấn công quân sự chống lại Iran - thiết lập một cuộc đối đầu với Nhà Trắng về lập trường hung hăng của chính quyền đối với Tehran.

2019-07-12 - Tương lai của Giáo hội Công giáo tại Hoa Kỳ là Các linh mục châu Phi - Châu Phi: Một số thống kê được tiết lộ: từ 1 triệu người Công giáo năm 1910 đến 170 triệu vào năm 2019 (tăng 170 lần!!!)

2019-07-11 - Ô Nguyễn Đình Thắng thua kiện và phải bồi thường bà Holly Ngô 170.000 Dollars -

2019-07-09 - Vatican rút đặc miễn ngoại giao của đại sứ tại Pháp bị tố cáo tấn công tình dục - Đại sứ Vatican, Đức Ông Luigi Ventura, 74 tuổi, bị cáo buộc về 4 vụ lạm dụng tình dục, kể cả một vụ ông sờ soạng một giới chức cấp thấp tại tòa thị sảnh Paris, theo AFP.

2019-07-07 - Tổng thống Iran chỉ trích Mỹ trừng phạt không khác gì khủng bố - Rouhani, Nhà lãnh đạo Iran nói: nếu phía Mỹ tiếp tục gây sức ép kinh tế cho Iran, hành động này sẽ dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng cho khu vực Trung Đông và toàn thế giới.

2019-07-07 - Bệnh nhân được trả về lo hậu sự bỗng sống lại - "Tôi đã trả hơn 10.000 USD cho bệnh viện tư trước đó và khi chúng tôi nói với họ rằng chúng tôi đã hết tiền, họ tuyên bố Mohammad đã chết", anh trai bệnh nhân nói.



▪ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 >>>




Thư, ý kiến ngắn
● 2019-07-15 - Chúc mừng bà Holly Ngô ! Nhờ bà có kinh nghiệm về kế toán - Nguyễn Quốc Nguyên -

● 2019-07-11 - Báo nào "thông tin sai lạc", báo nào phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về sự "khả tín"? - Diễn Đàn -

● 2019-07-10 - Hùm chết để da - người ta chết để tiếng - Wiki -

● 2019-07-03 - Tôi không đồng ý với quý ông về cái quan tâm kỳ thị chủng tộc khi chúng tôi recall - Phạm K Long vs Thái Sơn -

● 2019-07-03 - Chỉ có các loại "nạn nhân" người Việt như sau tại hải ngoại - Giác Hạnh vs Lê Duy San -

● 2019-07-01 - "Phong Trào Bất Tuân Dân Sự Kháng Chiến" Chống "Hán Hóa" (!) - Trần Quang Diệu -

● 2019-06-30 - Tin nóng chính trị thành phố Westminster: kêu gọi bãi nhiệm (recall) các dân cử địa phương - Dr. Phạm Long -

● 2019-06-29 - Phóng Sự Điều Tra Về Thuốc Tây: Bán Bệnh - Vạch trần sự thật của ngành Y DƯỢC - Kiwi land -

● 2019-06-27 - Đọc và nghe những bài viết, bài giảng của các linh mục và con chiên: nhai lại những điều tầm bậy - Trần Quang Diệu -

● 2019-06-26 - Tụi bây, những con quái thú Kitô muốn tuyên truyền giúp Chệt đánh phá VN - Diễn Đàn -

● 2019-06-24 - đang đọc một quyển sách của tác giả " Li Tana " ... viết từ thời Nguyễn Hoàng về miền Nam lập quốc - Phượng Hoàng GV -

● 2019-06-17 - Còn nhiều ngộ nhận về Phật giáo thô thiển - không riêng gì nhà văn Will Durant - Trần Quang Diệu -

● 2019-06-15 - Phật A Di Đà và cõi Cực Lạc trong pháp môn Tịnh Độ KHÁC Thượng Đế /Thiên Đàng - Trần Quang Diệu -

● 2019-06-15 - Thiên Chúa, khái niệm ấu trĩ, KHÔNG CÓ CHỖ ĐỨNG trong đạo phật - Quán Tâm Cư Sĩ -

● 2019-06-15 - Thời đó tao còn "trẻ người non dạ" nên đứng về phe Quốc Gia. Điều nầy đã làm tao ân hận một đờ - Hồng Phạm -

● 2019-06-14 - Bài hát lan truyền chóng mặt: TỰ THẦN NÀNG HÃY CỨU ĐỘ NÀNG - FB Thi Nguyen -

● 2019-06-06 - Trước đây chúng tôi là con cháu Chúa ( đạo gốc Bùi Chu ) - Daoquan GiaoHoan -

● 2019-06-05 - Làm sao phân biệt HÀNG THẬT, HÀNG GIẢ? - FB Nguyễn Khoe -

● 2019-06-02 - Lời tri ân của thân hữu Hiệp Nguyễn - FB Hậu Duệ GS Trần Chung Ngọc -

● 2019-05-31 - Đây là gót chân tử huyệt, Achilles heel, của hệ thống pháp trị của Mỹ - Diễn Đàn Thư Tín -


▪ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 >>>