 |
07 tháng 7, 2009
|
1 2
3
Sau khi được cụ
Đinh Từ Thức trả
lời câu hỏi liên quan đến một biến cố quan trọng trong lịch sử miền Nam
Việt Nam, tôi lại được đọc trên diễn đàn talawas bài “Sơn
- Sến - Sawyer - Sử“, một bài bàn luận về cách (không nên) viết sử do
Nguyễn Hoàng Văn ở Sydney chấp bút. Câu trả lời của cụ Thức đã giúp tôi có
thêm dữ kiện để nhận ra rằng tựa đề của bài này còn thiếu ít nhất là một
tên: Scott. Scott đây tất nhiên là đại uý Scott, người mà theo Cao Thế Dung
chính là hung thủ gây ra vụ đổ máu tại đài phát thanh Huế vào tháng 5 năm
1963.
Câu chuyện về đại uý Scott đã được ông Dung kể lại lần đầu tiên trên một
tờ báo phát hành ở miền Nam trước tháng 4 năm 1975. Bây giờ bạn đọc có thể
đọc chuyện này từ trang 326 đến trang 330 trong thiên bút ký lịch sử Làm
thế nào để giết một Tổng thống? do Cơ sở Văn hóa Đông Phương tái bản
tại Hoa Kỳ năm 1988. Theo ông Dung thì việc Scott đặt chất nổ ở Huế được
chính đương sự kể lại cho đại uý Bửu nghe. Ngoài lời kể đó ra, ông Dung
không cung cấp bằng chứng nào khác. Chỉ có bao nhiêu đó thôi cũng đủ làm cho
chúng ta nghi ngờ sự khả tín của câu chuyện này. Tuy nhiên, sự khả tín của
nó có thể sẽ rơi xuống dưới mức zero nếu chúng ta biết rằng ông Dung là
người có trí tưởng tượng rất phong phú. Các bạn chỉ cần đọc những gì ông ta
đã khai trước Tòa Thượng thẩm hạt Santa Clara, Bắc California năm 1994, để
biết được ông ta có óc tưởng tượng phong phú đến cỡ nào và từ đó lượng định
mức khả tín của ông ta cao hay thấp đến bao nhiêu. Bạn nào hiếu kỳ thì có
thể đọc lời khai này từ trang 133 đến trang 135 trong cuốn Một ngày có
26 giờ của Nguyễn Vũ Vũ Ngự Chiêu, người có mặt trong Toà cùng một lúc
với ông Dung.
Có lẽ câu chuyện hoang tưởng về đại uý Scott hợp với khẩu vị chính trị
của một thành phần nào đó trong xã hội miền Nam trước tháng Tư 1975 và tại
hải ngoại sau đó, nên nó đã tạo được một ảnh hưởng rất sâu đậm ngay cả với
những người có học vấn tương đối cao hay rất cao. Đại uý Scott không những
đã xuất hiện nơi trang 24 của một assignment paper do một sinh viên gốc Việt
tại một đại học Hoa Kỳ viết, mà còn được một nhà khoa bảng và trí thức hàng
đầu của miền Nam Việt Nam đối đãi như một nhân vật lịch sử. Trong một loạt
bài được đăng trên trang nhà của nhóm Thông Luận năm 2007, loạt bài mà nhóm
này “trân trọng gửi đến bạn đọc… như những chứng tích hiếm hoi còn lại
do một người chứng đương thời của một thời kì trăm hoa đua nở đã thực sự có
mặt trên phần đất nước bị chia cắt,” Giáo sư Nguyễn Văn Trung đã hạ bút
chép: “Vụ nổ plastic ở đài phát thanh Huế, do đại uý cố vấn đơn vị Biệt động
Quân tên là Scott, xác nhận thừa lệnh trên trao cho trung uý Thiều, thuộc Sư
đoàn 1 Bộ binh ở Huế ném vào đám đông.”
Trong giới nghiên cứu Mỹ thì đại uý Scott đã được ít nhất là hai học giả
có cảm tình với cố Tổng thống Ngô Đình Diệm đưa vào những trang sử do họ
viết. Năm 1987, Ellen Hammer còn e dè thú thật rằng bà không thể chứng minh
hay phủ nhận sự khả tín của câu chuyện về viên đại uý này, nhưng đến năm
2001 thì Arthur Dommen có vẻ không còn bận tâm với những chuyện lẻ tẻ như
vậy nữa. Trong một cuốn sử dày gần 1200 trang do Indiana University Press
xuất bản, ông dường như đã chấp nhận rằng Scott đích thực là thủ phạm đặt
chất nổ giết người tại đài phát thanh Huế vào đêm ngày 8 tháng 5 năm 1963. “Lịch
sử… chính là một cô ả bán trôn bởi nếu có quyền hay có tiền trong tay là
người ta có thể sở hữu cái… trôn của cô ả được.” Đây là định nghĩa mà
Nguyễn Hoàng Văn đã mượn của một sử gia Trung Hoa. Không biết nó có thể được
áp dụng vào việc chép sử về đại uý Scott hay không. Dù sao đi nữa, chỉ trong
vòng ba mươi năm mà viên sĩ quan người Mỹ này đã có thể vượt qua một đoạn
đường dài, bỏ lại sau lưng trang báo Việt ngữ, nơi chôn nhau cắt rún của
ông, để bước vào một công trình nghiên cứu nguy nga đồ sộ, đầy hàn lâm tính,
được nhà xuất bản của một đại học có tầm vóc tại Hoa Kỳ đưa đến tay bạn đọc!
Nguyễn Hoàng Văn viết: “Cái khó là khi đối diện với những vấn đề của
lịch sử chúng ta hiếm khi đối diện với một cái nhìn công bằng, ngay thẳng và
không tránh né… Chúng ta vẫn ngây ngô ngờ ngệch trước ‘bảy chữ tám nghề’ của
mấy ả điếm lịch sử.” Trường hợp của đại uý Scott cho thấy việc ngụy tạo
lịch sử không phải là việc thuộc độc quyền của người cộng sản. Bởi vậy khi
đăng đàn thuyết giảng về phương pháp viết sử, một vị pháp sư không nên chỉ
triệu những cô hồn quen thuột, mà người Tây phương thường gọi là the
usual suspects, như Dương Vân Nga, Trần Dân Tiên hay Lê Văn Tám đến đàn
tràng để nghe “thuyết pháp.” Với một bảng phong thần đơn điệu và một chiều
như vậy tôi e rằng thính giả sẽ nghĩ vị pháp sư này chưa cao tay ấn.
Cách đây hai mươi năm về trước, Tạ Chí Đại Trường đã chê việc ông Viện
trưởng Viện Sử học ở Hà Nội đem cái tên Vân Nga đẹp đẽ của tuồng cải lương
gán cho bà Dương Thái Hậu của thế kỷ X. Ông chê việc làm này trong khi còn sống dưới một chế độ toàn trị, thiếu thông tin, thiếu tự do tư
tưởng, nơi mà “học giả” ăn lương nhà nước thường mượn thế lực chính trị để
bịt miệng đối thủ của mình. Thế nên lời nói của ông vào lúc đó mới có giá
trị khai phá, phản ảnh khả năng chuyên môn và, quan trọng hơn, cái khí phách
ngang tàng được thừa hưởng từ các sử quan thời Xuân Thu Chiến Quốc. Đó có lẽ
là lý do tại sao sách do ông viết được người trong nước chuyền tay nhau để
ngấu nghiến đọc. Sự đón tiếp nồng nhiệt mà độc giả tại quốc nội đã dành cho
tác phẩm của vị sử gia bị vô sản hóa này cho thấy một tập đoàn toàn trị như
chế độ cộng sản chưa phải là một mối nguy đe dọa khả năng tiếp cận lịch sử
của quần chúng Việt Nam. Sau bao năm sống dưới chế độ này, họ rõ ràng còn có
dư sức để phân biệt được thế nào là chính sử và thế nào là ngụy sử. Cho nên,
mối nguy đáng sợ hơn CSVN có lẽ chính là thái độ thờ ơ, thiếu cảnh giác của
chúng ta đối với việc dựng đứng một nhân vật lịch sử trong một xã hội tự do
hay tương đối tự do. Nếu chúng ta không coi chừng thì một ngày nào đó đa số
người Việt có thể sẽ tin rằng phong trào Phật giáo 1963 thật ra chỉ là một
biến động do Mỹ giựt dây, với đại uý Scott trong vai trò người châm ngòi nổ.
Vài câu hỏi về nhạc sĩ Trịnh Công Sơn
Mấy lời mao tôn cương của Nguyễn Hoàng Văn về lịch sử chẳng qua cũng chỉ
là chiếc bàn đạp giúp ông lên án phản ứng bất chính của báo chí trong nước
đối với một bài viết về tham vọng chính trị của Trịnh Công Sơn mà một Trịnh
Cung nào đó là tác giả. Nguyễn Hoàng Văn: “Toàn bộ hệ thống báo chí tại
Việt Nam đều đăng bài hay dẫn lời những cá nhân đả kích Trịnh Cung, không
cho Trịnh Cung cơ hội bảo vệ minh hay ít ra là đăng bài đồng tình với Trịnh
Cung.”
Khi tôi gọi Trịnh Cung là “một Trịnh Cung nào đó” tôi hoàn toàn không có
ý xỏ xiên. Bởi là người sinh sau đẻ muộn tại một thị xã hẻo lánh cách các
trung tâm văn hóa như Sài Gòn hay Huế rất xa, nên tôi chỉ được nghe danh
những nghệ sĩ nổi tiếng nhất nước mà thôi. Và tôi thật tình không hiểu tại
sao người ta lại dành quá nhiều thời gian và giấy mực cho bài báo do Trịnh
Cung viết. Nếu Trịnh Công Sơn quả thật là một tác nhân lịch sử, thì
rõ ràng ông ta chỉ có thể tác động vào nó qua mấy trăm bài hát mà ông đã
sáng tác. Như vậy, nhạc phẩm của ông ta mới là chuyện đáng nói, còn con
người ông ta tốt xấu ra sao nói đến làm gì? Chuyện Trịnh Công Sơn muốn làm
Quốc vụ Khanh đặc trách văn hoá trong chính phủ Dương Văn Minh, nếu có thật,
thì bất quá cũng chỉ là một câu chuyện bên lề mà chúng ta đem kể nhau nghe
cho vui lúc trà dư tửu hậu, chứ nó có thể làm cho Ca khúc da vàng
hay hơn hoặc kém hay hơn đâu mà chúng ta phải quan tâm đến câu chuyện đó? Ở
điểm này tôi thấy sự chọn lựa quốc ca của các chính phủ Quốc gia thật là
sáng suốt. Họ dùng tác phẩm Tiếng gọi thanh niên của Lưu Hữu Phước
làm quốc ca vì giá trị lịch sử của chính nó, còn tác giả sáng tác ra nó sau
này trở thành con người như thế nào là một việc hình như họ không cần biết
đến.
Ông Nguyễn Hoàng Văn hay ông Trịnh Cung hay bất cứ ai đó có thể giải
thích tại sao những người “ghét” Trịnh Công Sơn không tập trung hỏa lực vào
mấy trăm bài hát do ông sáng tác mà lại chú ý đến “tham vọng chính trị” của
ông? Phải chăng vì họ không tin rằng họ có thể vô hiệu hóa được tầm ảnh
hưởng sâu rộng mà tác phẩm của ông ta đã đạt được trong quần chúng Việt Nam,
nên họ phải xoay mũi dùi tấn công vào con người của tác giả?
Lang thang trên các trang nhà tiếng Việt, tôi có cảm giác rằng các sĩ
quan không quân VNCH đã dành cho nhạc sĩ Trịnh Công Sơn một sự ưu ái đặc
biệt. Không biết sự ưu ái đó có phổ biến trong binh chủng này không hay chỉ
giới hạn ở một vài cá nhân thôi? Võ Phiến từng nhận định rằng không quân là
một binh chủng trí thức. Phải chăng vì vậy mà Trịnh Công Sơn được hưởng sự
ái mộ đặc biệt nói trên? Và không biết Nhật Trường Trần Thiện Thanh có được
không quân dành cho một sự ái mộ tương tự như người đồng nghiệp họ Trịnh này
hay không?
Trịnh Công Sơn là một nhạc sĩ được nhiều người nhắc đến, cho nên những
câu hỏi vừa đặt ra rất có thể là không có gì mới mẻ, nhưng tôi chưa được đọc
những câu trả lời thỏa đáng cho chúng bao giờ. Nhân dịp góp vài ý mọn với
ông Nguyễn Hoàng Văn, tôi xin đưa chúng lên diễn đàn talawas, mong rằng
chúng sẽ được các vị cao nhân ở đây giải đáp.
© 2009 Trần Lâm
nguồn: https://virtualarchivist.wordpress.com/category/uncategorized/