●   Bản rời    

Cách nhận diện tin giả (fake news)

Trang nhà SH: Xin làm rõ hai điểm tương ứng với hai câu tiếng Anh sau đây:

- What's the support - Có minh chứng hay không. Mỗi câu tuyên bố cần phải cung cấp hoặc dữ kiện hoặc lập luận để chứng minh.
- Check your bias - Đừng để thành kiến của mình đứng trước câu chữ. Nhiều người có thói quen hễ nghe thấy điều gì hợp với quan điểm của mình thì tin là đúng, còn khác thì cho là sai.


Bản tin Soha:
Tin giả mạo ở Việt Nam và thế giới: Quá nguy hiểm!
Hiệu Minh | 27/03/2017 07:31


Tin giả, tin thật đang làm đảo lộn các giá trị trên mạng xã hội. Nếu người đọc không tỉnh táo sẽ bị cuốn vào trò chơi fake news.

Fake news cũng sinh ra tiền


Bản thân trò chơi "Flappy Bird" không tạo ra một giá trị nào trừ việc người chơi được giải trí. Nhưng tại sao tác giả lại được tiền dù phần mềm cài trên mạng là miễn phí và Apple Store cũng không trả một xu nào. Câu trả lời đơn giản, vì quảng cáo đi kèm trò chơi.
Công ty bán hàng trên mạng tìm cách quảng cáo bằng các biểu tượng nhấp nháy rất hấp dẫn "Ống kính Nikon 50 vừa giảm giá 50$ và vận chuyển miễn phí".
Tại sao người ta biết người chơi này quan tâm đến máy ảnh và thiết bị. Vì mấy hôm trước anh ta vào mạng B&H Photo tìm mua ống kính và thế là internet không "quên" vụ này.
Đang chơi Flappy Bird phải ngừng để nhấn vào quảng cáo, thế là tác giả trò chơi được thưởng một phần xu. Nếu vụ mua bán thành công, anh ta có thể được nhiều hơn.
Như vậy trò chơi không sinh ra tiền nhưng vì người chơi nhấp chuột vào quảng cáo nên tác giả có tiền vào tài khoản. Càng đông người chơi càng lợi. Trong một ngày có một triệu người chơi thì số tiền hẳn là không nhỏ.
Từ trò chơi chuyển sang các video clip cũng thế. Clip Gangnam Style thực ra không có gì hay nhưng vì cánh trẻ mê cái mới nên thích vào xem và học theo. Hiện số hít gần 3 tỷ và tiền về như nước cho tác giả của clip do các công ty quảng cáo hàng trả.
Mấy hôm trước đi chơi với người bạn ở Sài Gòn. Anh kể có một cô giới showbiz giầu có vì Facebook của cô có 2 triệu người theo dõi. Một status không chút trí tuệ của cô "Mình vừa về thăm ba má ở quê" thế mà có 200 ngàn likes.
Tài khoản nóng như thế thì giới bán hàng không thể bỏ qua.
Trò chơi, facebook, twitter, blog, Youtube là những công cụ quảng cáo bán hàng hiện đại. Tin nào hot càng nhiều người xem thì càng ra tiền.
Video đen, tin giả mạo, bôi bác cá nhân, tin thất thiệt về người nổi tiếng, ngoài chuyện hạ nhục lẫn nhau hay thay đổi cán cân quyền lực, cũng là thứ ra tiền cho tác giả.
Nếu đưa tin về một người không ai biết mà bị ung thư thì chẳng ai xem.
Nhưng muốn được nhiều views bất chấp thủ đoạn để kiếm tiền, để phục vụ mục đích xấu xa nào đó, những kẻ sản xuất tin giả mạo sẵn sàng bịa chuyện một VIP hay lên tivi, hay một vị Bộ trưởng bị mắc bệnh (một vị bộ trưởng vừa vạch mặt những thông tin giả mạo trắng trợn này).
Tin giả mạo ở Việt Nam và thế giới: Quá nguy hiểm! - Ảnh 1.

Nguy hiểm trong chính trị


Trước cuộc bầu cử Mỹ có hàng loạt tin trôi nổi trên mạng xã hội. Có một đồng nghiệp gửi một tin và tỏ ra băn khoăn về bà Hillary Clinton từng ra lệnh thủ tiêu trợ lý của mình.
Hai vợ chồng nhà này từng mắc bệnh đồng tính. Số người chống bà không hề nhỏ do fake news đã làm ảnh hưởng tới lá phiếu của cử tri.

Khi đã ngồi vào Nhà Trắng, ông Trump luôn lên án truyền thông fake news nhưng bản thân ông cũng tung nhiều tin thất thiệt. Nguy hại nhất là ông vu cáo cựu TT Obama từng ra lệnh nghe trộm trong lúc tranh cử. Dù là tin bịa đặt nhưng ông Trump không thèm xin lỗi.

Giới truyền thông đánh giá, fake news đang phá hoại cả nền dân chủ Mỹ có từ lâu đời và hiện đang lan sang châu Âu.

Đức sắp có bầu cử nên các đối thủ không bỏ qua thủ đoạn tung tin phá hoại. Từ chuyện bà Thủ tướng Merkel từng là an ninh của Stasi (Cơ quan tình báo nội vụ và hải ngoại thời Đông Đức) đến tin động trời bà là cháu của Hitler.
Bà Merkel giúp đỡ nhập cư thì có tin một bé gái 13 tuổi gốc Nga bị hiếp dâm bởi người nhập cư đến từ Trung Đông. Tin này dấy lên sự căm phẫn trong dân chúng và có biểu tình. Phía Nga cũng lên tiếng chính thức.
Nhưng cảnh sát Berlin đã chứng minh đây là tin vịt, họ tìm ra cô bé và biết được trong thời gian "bị hiếp", cô ở với bà con, khám nghiệm của bác sỹ chứng minh cô không bị xâm hại.

Dù tìm ra sự thật thì chính sách nhập cư của bà Merkel đã bị ảnh hưởng vì không phải khi nào người đọc fake news lại đọc tiếp phần sửa sai.

Nước Áo bên cạnh cũng có chuyện tương tự. Ứng viên Alexander van der Bellen được đảng Xanh ủng hộ bị đối thủ tung tin ông bị ốm nặng và sắp chết cho dù ông sống khỏe mạnh.

Pháp cũng đang mùa bầu cử và hiện đang có những phần tử phát xít chống nhập cư tìm cách hạ các ứng viên ủng hộ nhập cư.
Ông Alain Juppé, ứng viên chức tổng thống Pháp, cũng bị một tin đồn, bà là thành viên của tổ chức Anh em Hồi giáo khá cực đoan.
Tin còn cho hay, ông ta đã giúp xây dựng một nhà thờ Hồi giáo ở Bordeaux mà ông hiện là thống đốc.

Những vụ khủng bố ở Paris, Brussels hay London gần đây cũng bị cho là liên quan đến các thuyết âm mưu nhằm chống nhập cư.

Cách nhận diện fake news


Fake news làm cho người đọc không biết tin vào đâu bởi đôi khi các báo chính thống cũng bị cuốn theo do số views cần cao.
Rất nhiều thông tin gây hoang mang đến từ mạng xã hội thời gian qua, cuối cùng được chứng minh là giả mạo.
Tòa soạn, công ty truyền thông và cả người đọc phải hết sức tỉnh táo, nếu không muốn bị fake news lôi theo sóng ảo. Không có một hướng dẫn nào tuyệt đối đúng nhưng vài ý sau có thể giúp độc giả nhận diện fake news.

1. Consider the source - Kiểm chứng nguồn tin. Nếu tin của những hãng có uy tín thì độ tin cậy sẽ cao hơn. Xem cả địa chỉ liên hệ của trang web, số phone. Dùng công cụ chuyên đánh giá các trang ưeb cũng là một cách khác. Những trang có tên lạ phải hết sức lưu ý khi trích dẫn tin.
2. Read beyond the headline– Hãy đọc thêm nội dung. Độc giả thường bị các tít hấp dẫn, đôi khi lướt qua đã nghĩ thế này là đủ, bỏ qua nội dung bên trong. Fake news hay dùng thủ thuật này để dắt mũi người đọc.
3. Check the author – Kiểm tra tác giả. Đây là việc khó nhưng với internet và Google thì việc tìm ra tên tác giả lại không khó. Nếu số lượng bài liên quan có nhiều chứng tỏ người này được đọc hay nhắc đến.
4. What’s the support? – Đọc và suy ngẫm. Đọc một tin luôn phải tự hỏi tính logic, sự thật có hay không, hoặc có gì để chứng minh điều đó. Không nên vội vàng kết luận mà bị hớ.
Có vụ cưỡng chế đất ở một tỉnh, ảnh chụp tung lên mạng là một cụ bà bị xe ủi nghiến ngang ngực. Thế là mạng xã hội ầm lên, cưỡng chế có chết người vì suy diễn đơn giản, xe hàng tấn đè người làm sao sống được.
Có người tự hỏi, nếu bà chết thì đám ma đâu? Sự thật là bà cụ nằm ở cái hố nên chỉ bị gẫy xương vai và đang chữa chạy ở bệnh viện.
5. Check the date. Kiểm tra ngày tháng. Nhiều tin tức đã quá đát nhưng không để ý sẽ bị lừa. Khi Trump vào Nhà Trắng tháng 1-2017 có tin cho hay hãng Ford đã chuyển nhà máy từ Mexico về Ohio.
Đọc tin này khó tin vì chuyển nhà máy đâu phải một sáng một chiều do cuộc gặp với tổng thống. Hóa ra tin chuyển nhà máy có từ tháng 8-2015 khi mà Trump chưa biết có nên vào cuộc hay không.
6. Is this some kind of joke? – Có phải là đùa cợt hay không? Người đọc dễ bị lầm giữa đùa và thật. Phải đọc kỹ mới có thể nhận ra.
7. Check your biases. – Độc giả tự nhận ra sự vô lý. Đây là vấn đề khó vì không phải ai cũng đủ trí tuệ và thời gian để kiểm chứng.
8. Consult the experts – Tham vấn các chuyên gia. Nếu nghi ngờ phải hỏi các chuyên gia về từng lĩnh vực. Có nhiều trang uy tín chuyên kiểm chứng sự thật như FactCheck.org, Snopes.com, PolitiFact.com, có thể giúp được phần nào.
Câu chuyện về fake news còn tiếp tục khi internet ngự trị cuộc sống. Trong khi luật pháp chưa tới bảo vệ độc giả thì mỗi người hãy tự bảo vệ mình.

Mấy tiêu chí sau trong truyền thông luôn có giá trị trong mọi thời đại:
(1) Đưa tin chính xác và khách quan;
(2) Tránh gây phương hại;
(3) Khách quan - không bị thao túng; và
(4) Trách nhiệm và minh bạch.




Đó đây


2018-04-25 - Hơn 50% dân chúng Anh không theo tôn giáo nào - Nước Anh đang ngày càng trở thành một xã hội vô thần khi một cuộc thăm dò mới đây cho thấy 53% người dân nước này không theo tôn giáo nào.

2018-04-24 - Thanh niên hành khúc là một ca khúc cách mạng của cố nhạc sĩ Lưu Hữu Phước. - Bài hát đã bị sử dụng trái phép (không có sự đồng ý của tác giả), sửa đổi lại lời để thành bài "Tiếng gọi công dân" - quốc ca của Quốc gia Việt Nam rồi Việt Nam Cộng hòa từ 1949 đến 1975.

2018-04-24 - Trung Quốc xâm phạm nghiêm trọng chủ quyền của Việt Nam - Ngày 24-7, Bộ Ngoại giao Việt Nam đã có công hàm phản đối gửi tới Bộ Ngoại giao Trung Quốc trước việc ngày 19-7, Quân ủy trung ương Trung Quốc quyết định thành lập cơ quan chỉ huy quân sự

2018-04-24 - Phương Tây thừa nhận lối hành xử đế quốc kiểu mới - Ngay từ ngày 7/4, trước cả khi có bất kỳ bằng chứng nào và thậm chí trước khi người ta có thể có thời gian để tiến hành bất kỳ cuộc điều tra nào, cho dù đó là một điều tra không chính thức tại chỗ,

2018-04-24 - Lễ hội Đền Hùng: Sẽ có camera giám sát an ninh, giao thông - giám sát mọi hoạt động xung quanh Lễ hội, không để xảy ra ùn tắc, trộm cắp, móc túi. Ban Tổ chức Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng năm 2018 cho biết,

2018-04-24 - Nga tận dụng sai lầm của Mỹ ở Syria để tìm kế sách chống Tomahawk - Trong quá trình Mỹ ném bom vào Syria dưới sự hỗ trợ của Anh và Pháp, nhiều quả tên lửa đã không hiệu quả thậm chí bị lỗi. Các đầu đạn đã không phát nổ, điều này cho phép

2018-04-24 - Quân đội Syria nắm giữ được kho vũ khí phong phú của những kẻ khủng bố - Đây là vũ khí được các chiến binh từ các nhóm "Jaish al-Islam" và "Lực lượng mang tên Ahmad al- Abdu" trong khu vực Đông Kalamune (phía đông bắc tỉnh Damascus) giao nộp để được ra khỏi

2018-04-23 - Luật sư Michael Cohen của TT Trump đang đối mặt với "cuộc chiến thư hùng" của các công tố viên - vì sự hợp tác của ông. "Gươm Damocles đang treo trên đầu ông Cohen," GS luật của ĐH Havard, Dershowitz, nói trên mục "This Week" giữa các luật sư thảo luận về tác động của cuộc tấn công của FBI ngày 9 tháng 4 trong khi các nhà điều tra đã bắt giữ các thiết bị điện tử của Michael Cohen.



▪ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 >>>




Thư, ý kiến ngắn
● 2018-04-24 - Bộ xương của Linh mục đã trở thành món ăn béo bở về tinh thần của các con chiên - FB Trần Thanh Vân -

● 2018-04-23 - Không có chính nghĩa - Ông Diệm "Bài Phong, Đả Thực, Diệt Vô Thần" - là diệt những ai? - Giác Hạnh -

● 2018-04-22 - Liên hệ với Vatican - Phân Biệt Ngoại Giao và Nô Lệ Tay Sai - Huy Thái vs Khai Võ -

● 2018-04-22 - Óc tưởng tượng khá phong phú - Tàu Cộng mua ai - thực phẩm tự nhiên và thực phẩm công nghiệp - Huy Thái vs Khai Võ -

● 2018-04-22 - Bài "Tiếng Gọi Thanh Niên" là của Nhạc sĩ Lưu Hữu Phước nhắm vào ách thống trị của thực dân Pháp - Trần Quang Diệu vs Diễn Đàn -

● 2018-04-19 - Thế giới tôn trọng Việt Nam là vì văn hóa Phật, Nho, Lão giáo tại Việt Nam - Giác Hạnh -

● 2018-04-19 - Nghe theo dụ dỗ của tà đạo (thờ Chúa, độc thần), chủ nhà đập phá hết bàn thờ tổ tiên, - Youtube -

● 2018-04-17 - Vẫn dễ hiểu hơn vợ em - Phương trình giáo sư Stephen Hawking yêu cầu khắc trên bia mộ - VnExpress -

● 2018-04-17 - Chẳng biết cách gì để tống chúng ra! - Sơn Nguyễn -

● 2018-04-17 - Thiên Chúa Giáo Đang Chết Tại Các Nước Châu Âu - Chicago Sun-Times -

● 2018-04-17 - Về bài viết “Ý kiến: Chuyện dài Công giáo!” của tác giả Tường Giang - Huy Thái vs Tường Giang -

● 2018-04-16 - Câu chuyện Thiền Sư Nhất Hạnh Và tỉnh Bến Tre - Ri Nguyễn -

● 2018-04-13 - Về thư của Ô. Kiêm Ái - Kinh Dâng Nước Việt Nam cho Đức Mẹ - Huy Thái -

● 2018-04-12 - Nếu ai yêu nước, xin hãy yêu người lính miền đảo xa - Hưng Duy Phan -

● 2018-04-11 - Những biểu ngữ... vui vui. TT Trump có lẽ không quan tâm lắm - Đó đây trên đất Hoa kỳ -

● 2018-04-10 - Mầy chỉ có quyền dâng cả tổ tiên của mầy cho Đức Mẹ của mầy mà thôi - Thánh chửi v/s Kiêm Ái -

● 2018-04-10 - Kính dâng nước VN cho mẹ Maria - Đừng so sánh Đức Dalai Lama với LM Hoàng Quỳnh - FANXICO Tran, Huy Thái, kiwi land -

● 2018-04-10 - CUỘC XÂM LĂNG THẦM LẶNG CỦA NGƯỜI TÀU - mặt trận dân số, mặt trận lịch sử,... - Diễn Đàn -

● 2018-04-09 - Tranh luận & Tranh cãi - Huy Thái -

● 2018-04-08 - Giáo Hoàng Cần Bà Sơ Phụ Tá “Bướng Bỉnh” -Kitô giáo không còn là mặc định -Cái RỐN vũ trụ - Ri Nguyễn vs Phạm Trung Kiên -

● 2018-04-08 - Buổi trao đổi giữa Nhà Huế Học Nguyễn Đắc Xuân với Win Win (Camberwell, Victoria, Australia) - Mike Wilson giới thiệu -

● 2018-04-08 - Thầy Tâm Châu nói cái này vào thời kỳ đối lập - do tin theo phe VNCH - Giác Hạnh -

● 2018-04-08 - Sự thăng tiến của một Châu Âu không Kitô giáo - Ri Nguyễn -

● 2018-04-08 - Ca-tô Rô-ma giáo VN phách lối vì được Tự Do cử hành Đại Hội Giới Trẻ vô cùng long trọng - Hiên Lê, Colleen Ha -

● 2018-04-08 - Đem dâng nước cho Vatican, Ca-tô Rô-ma giáo nói "Giáo hội là Mẹ chúng ta" và "dâng nước Việt Nam cho Bà - Ri Nguyễn -

● 2018-04-05 - Thầy nào trò nấy - Giáo đường sản xuất lũ VG - Lòng tin của Chúa cũng chưa bằng hạt cải! - Ri Nguyễn -

● 2018-04-04 - Ai cho chúng mày xưng cha ...? - Việt Dân -

● 2018-04-04 - Chuyện giặc Tây đang còn nhiều khuất tất, còn dính líu đến một bộ phận CG hiện hữu - Duy Thanh + Diễn Đàn -


▪ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 >>>