●   Bản rời    

Cách nhận diện tin giả (fake news)

Trang nhà SH: Xin làm rõ hai điểm tương ứng với hai câu tiếng Anh sau đây:

- What's the support - Có minh chứng hay không. Mỗi câu tuyên bố cần phải cung cấp hoặc dữ kiện hoặc lập luận để chứng minh.
- Check your bias - Đừng để thành kiến của mình đứng trước câu chữ. Nhiều người có thói quen hễ nghe thấy điều gì hợp với quan điểm của mình thì tin là đúng, còn khác thì cho là sai.


Bản tin Soha:
Tin giả mạo ở Việt Nam và thế giới: Quá nguy hiểm!
Hiệu Minh | 27/03/2017 07:31


Tin giả, tin thật đang làm đảo lộn các giá trị trên mạng xã hội. Nếu người đọc không tỉnh táo sẽ bị cuốn vào trò chơi fake news.

Fake news cũng sinh ra tiền


Bản thân trò chơi "Flappy Bird" không tạo ra một giá trị nào trừ việc người chơi được giải trí. Nhưng tại sao tác giả lại được tiền dù phần mềm cài trên mạng là miễn phí và Apple Store cũng không trả một xu nào. Câu trả lời đơn giản, vì quảng cáo đi kèm trò chơi.
Công ty bán hàng trên mạng tìm cách quảng cáo bằng các biểu tượng nhấp nháy rất hấp dẫn "Ống kính Nikon 50 vừa giảm giá 50$ và vận chuyển miễn phí".
Tại sao người ta biết người chơi này quan tâm đến máy ảnh và thiết bị. Vì mấy hôm trước anh ta vào mạng B&H Photo tìm mua ống kính và thế là internet không "quên" vụ này.
Đang chơi Flappy Bird phải ngừng để nhấn vào quảng cáo, thế là tác giả trò chơi được thưởng một phần xu. Nếu vụ mua bán thành công, anh ta có thể được nhiều hơn.
Như vậy trò chơi không sinh ra tiền nhưng vì người chơi nhấp chuột vào quảng cáo nên tác giả có tiền vào tài khoản. Càng đông người chơi càng lợi. Trong một ngày có một triệu người chơi thì số tiền hẳn là không nhỏ.
Từ trò chơi chuyển sang các video clip cũng thế. Clip Gangnam Style thực ra không có gì hay nhưng vì cánh trẻ mê cái mới nên thích vào xem và học theo. Hiện số hít gần 3 tỷ và tiền về như nước cho tác giả của clip do các công ty quảng cáo hàng trả.
Mấy hôm trước đi chơi với người bạn ở Sài Gòn. Anh kể có một cô giới showbiz giầu có vì Facebook của cô có 2 triệu người theo dõi. Một status không chút trí tuệ của cô "Mình vừa về thăm ba má ở quê" thế mà có 200 ngàn likes.
Tài khoản nóng như thế thì giới bán hàng không thể bỏ qua.
Trò chơi, facebook, twitter, blog, Youtube là những công cụ quảng cáo bán hàng hiện đại. Tin nào hot càng nhiều người xem thì càng ra tiền.
Video đen, tin giả mạo, bôi bác cá nhân, tin thất thiệt về người nổi tiếng, ngoài chuyện hạ nhục lẫn nhau hay thay đổi cán cân quyền lực, cũng là thứ ra tiền cho tác giả.
Nếu đưa tin về một người không ai biết mà bị ung thư thì chẳng ai xem.
Nhưng muốn được nhiều views bất chấp thủ đoạn để kiếm tiền, để phục vụ mục đích xấu xa nào đó, những kẻ sản xuất tin giả mạo sẵn sàng bịa chuyện một VIP hay lên tivi, hay một vị Bộ trưởng bị mắc bệnh (một vị bộ trưởng vừa vạch mặt những thông tin giả mạo trắng trợn này).
Tin giả mạo ở Việt Nam và thế giới: Quá nguy hiểm! - Ảnh 1.

Nguy hiểm trong chính trị


Trước cuộc bầu cử Mỹ có hàng loạt tin trôi nổi trên mạng xã hội. Có một đồng nghiệp gửi một tin và tỏ ra băn khoăn về bà Hillary Clinton từng ra lệnh thủ tiêu trợ lý của mình.
Hai vợ chồng nhà này từng mắc bệnh đồng tính. Số người chống bà không hề nhỏ do fake news đã làm ảnh hưởng tới lá phiếu của cử tri.

Khi đã ngồi vào Nhà Trắng, ông Trump luôn lên án truyền thông fake news nhưng bản thân ông cũng tung nhiều tin thất thiệt. Nguy hại nhất là ông vu cáo cựu TT Obama từng ra lệnh nghe trộm trong lúc tranh cử. Dù là tin bịa đặt nhưng ông Trump không thèm xin lỗi.

Giới truyền thông đánh giá, fake news đang phá hoại cả nền dân chủ Mỹ có từ lâu đời và hiện đang lan sang châu Âu.

Đức sắp có bầu cử nên các đối thủ không bỏ qua thủ đoạn tung tin phá hoại. Từ chuyện bà Thủ tướng Merkel từng là an ninh của Stasi (Cơ quan tình báo nội vụ và hải ngoại thời Đông Đức) đến tin động trời bà là cháu của Hitler.
Bà Merkel giúp đỡ nhập cư thì có tin một bé gái 13 tuổi gốc Nga bị hiếp dâm bởi người nhập cư đến từ Trung Đông. Tin này dấy lên sự căm phẫn trong dân chúng và có biểu tình. Phía Nga cũng lên tiếng chính thức.
Nhưng cảnh sát Berlin đã chứng minh đây là tin vịt, họ tìm ra cô bé và biết được trong thời gian "bị hiếp", cô ở với bà con, khám nghiệm của bác sỹ chứng minh cô không bị xâm hại.

Dù tìm ra sự thật thì chính sách nhập cư của bà Merkel đã bị ảnh hưởng vì không phải khi nào người đọc fake news lại đọc tiếp phần sửa sai.

Nước Áo bên cạnh cũng có chuyện tương tự. Ứng viên Alexander van der Bellen được đảng Xanh ủng hộ bị đối thủ tung tin ông bị ốm nặng và sắp chết cho dù ông sống khỏe mạnh.

Pháp cũng đang mùa bầu cử và hiện đang có những phần tử phát xít chống nhập cư tìm cách hạ các ứng viên ủng hộ nhập cư.
Ông Alain Juppé, ứng viên chức tổng thống Pháp, cũng bị một tin đồn, bà là thành viên của tổ chức Anh em Hồi giáo khá cực đoan.
Tin còn cho hay, ông ta đã giúp xây dựng một nhà thờ Hồi giáo ở Bordeaux mà ông hiện là thống đốc.

Những vụ khủng bố ở Paris, Brussels hay London gần đây cũng bị cho là liên quan đến các thuyết âm mưu nhằm chống nhập cư.

Cách nhận diện fake news


Fake news làm cho người đọc không biết tin vào đâu bởi đôi khi các báo chính thống cũng bị cuốn theo do số views cần cao.
Rất nhiều thông tin gây hoang mang đến từ mạng xã hội thời gian qua, cuối cùng được chứng minh là giả mạo.
Tòa soạn, công ty truyền thông và cả người đọc phải hết sức tỉnh táo, nếu không muốn bị fake news lôi theo sóng ảo. Không có một hướng dẫn nào tuyệt đối đúng nhưng vài ý sau có thể giúp độc giả nhận diện fake news.

1. Consider the source - Kiểm chứng nguồn tin. Nếu tin của những hãng có uy tín thì độ tin cậy sẽ cao hơn. Xem cả địa chỉ liên hệ của trang web, số phone. Dùng công cụ chuyên đánh giá các trang ưeb cũng là một cách khác. Những trang có tên lạ phải hết sức lưu ý khi trích dẫn tin.
2. Read beyond the headline– Hãy đọc thêm nội dung. Độc giả thường bị các tít hấp dẫn, đôi khi lướt qua đã nghĩ thế này là đủ, bỏ qua nội dung bên trong. Fake news hay dùng thủ thuật này để dắt mũi người đọc.
3. Check the author – Kiểm tra tác giả. Đây là việc khó nhưng với internet và Google thì việc tìm ra tên tác giả lại không khó. Nếu số lượng bài liên quan có nhiều chứng tỏ người này được đọc hay nhắc đến.
4. What’s the support? – Đọc và suy ngẫm. Đọc một tin luôn phải tự hỏi tính logic, sự thật có hay không, hoặc có gì để chứng minh điều đó. Không nên vội vàng kết luận mà bị hớ.
Có vụ cưỡng chế đất ở một tỉnh, ảnh chụp tung lên mạng là một cụ bà bị xe ủi nghiến ngang ngực. Thế là mạng xã hội ầm lên, cưỡng chế có chết người vì suy diễn đơn giản, xe hàng tấn đè người làm sao sống được.
Có người tự hỏi, nếu bà chết thì đám ma đâu? Sự thật là bà cụ nằm ở cái hố nên chỉ bị gẫy xương vai và đang chữa chạy ở bệnh viện.
5. Check the date. Kiểm tra ngày tháng. Nhiều tin tức đã quá đát nhưng không để ý sẽ bị lừa. Khi Trump vào Nhà Trắng tháng 1-2017 có tin cho hay hãng Ford đã chuyển nhà máy từ Mexico về Ohio.
Đọc tin này khó tin vì chuyển nhà máy đâu phải một sáng một chiều do cuộc gặp với tổng thống. Hóa ra tin chuyển nhà máy có từ tháng 8-2015 khi mà Trump chưa biết có nên vào cuộc hay không.
6. Is this some kind of joke? – Có phải là đùa cợt hay không? Người đọc dễ bị lầm giữa đùa và thật. Phải đọc kỹ mới có thể nhận ra.
7. Check your biases. – Độc giả tự nhận ra sự vô lý. Đây là vấn đề khó vì không phải ai cũng đủ trí tuệ và thời gian để kiểm chứng.
8. Consult the experts – Tham vấn các chuyên gia. Nếu nghi ngờ phải hỏi các chuyên gia về từng lĩnh vực. Có nhiều trang uy tín chuyên kiểm chứng sự thật như FactCheck.org, Snopes.com, PolitiFact.com, có thể giúp được phần nào.
Câu chuyện về fake news còn tiếp tục khi internet ngự trị cuộc sống. Trong khi luật pháp chưa tới bảo vệ độc giả thì mỗi người hãy tự bảo vệ mình.

Mấy tiêu chí sau trong truyền thông luôn có giá trị trong mọi thời đại:
(1) Đưa tin chính xác và khách quan;
(2) Tránh gây phương hại;
(3) Khách quan - không bị thao túng; và
(4) Trách nhiệm và minh bạch.




Đó đây


2018-06-24 - "Tan chảy" với các tiết mục của Tin Tin ở "Người hùng tí hon" - Em bé Việt Nam. Thông minh và vô cùng dễ thương!

2018-06-24 - Chiến lược ‘Một Vành Đai, Một Con Đường’ của Trung Quốc - Sự quan trọng của chiến lược nằm ở chỗ nó ảnh hưởng trực tiếp đến Việt Nam trên tất cả các phương diện từ kinh tế, chính trị, quốc phòng, và ngoại giao. Và do đó, sự hiểu biết một cách rộng rãi trong các tầng lớp nhân dân Việt Nam là một điều cần thiết.

2018-06-24 - Người Hoa tại Mỹ: “Made in China 2025” muốn thế giới hết đường sống - Về cuộc chiến thương mại Trung-Mỹ ngày càng căng thẳng, một người Hoa tại Mỹ làm trong ngành công nghiệp công nghệ cao cho biết: “Dĩ nhiên Trung Quốc có quyền phát triển công nghệ cao,

2018-06-23 - Một thanh niên chạy bộ vô tình vượt biên giới Hoa Kỳ từ Canada bị giam giữ 2 tuần - “Một viên chức đã ngăn tôi lại và bắt đầu nói tôi đã vượt biên giới bất hợp pháp,” Roman nói với CBC. “Tôi đã nói rằng tôi không cố tình và rằng tôi không hiểu chuyện gì xảy ra.”

2018-06-23 - MỚI - Tôi là mục sư và tôi muốn bạn bỏ nhà thờ. Ngay bây giờ! - Vào thời điểm mà việc đi nhà thờ đang xuống dốc ở Mỹ, tôi, một mục sư, khuyến khích mọi người bỏ nhà thờ. Tại sao? Câu trả lời phát sinh từ các cuộc hội thoại và nghiên cứu mà tôi tham dự trong vài năm qua. Chủ đề chung: người tham dự nhà thờ rất tiêu cực đối với việc phục vụ, đóng góp và tiếp cận cộng đồng

2018-06-23 - Người ta muốn tạp chí TIME trả tiền cho em bé di dân vì ảnh bìa - Tạp chí Time đang nhận được chú ý vì trang bìa mới đầy khiêu khích trong đó Tổng thống Donald Trump nhìn xuống một đứa trẻ tị nạn đang sợ hãi.

2018-06-23 - Âm mưu biểu tình ngày 24/6 của ngụy phật giáo và ngụy công giáo -

2018-06-23 - Vụ Will Nguyen: Bộ Ngoại Giao Mỹ cảnh báo công dân khi du lịch nước ngoài gặp biểu tình - Có phụ đề Việt ngữ



▪ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 >>>




Thư, ý kiến ngắn
● 2018-06-23 - NGU ĐẾN THẾ THÌ THÔI - trong khi World Cup mỗi ngày ba trận - Gia Cát -

● 2018-06-22 - Cảnh Sát Mỹ rất là "ngầu" - Cảnh sát Việt Nam thua CS Mỹ - Trần Quang Diệu -

● 2018-06-22 - Bây giờ thì lý lẽ gì cũng không làm cho họ hiểu.- Vài dòng bức xúc, gạch đá xin nhận đủ. - Facebooks -

● 2018-06-19 - Singapore chẳng phải là một đặc khu kinh tế đó sao? - Lão Ông -

● 2018-06-19 - Đừng lấy "VU KHỐNG" là khi giới khi không thể phản biện một "SỰ THẬT" - Ri Nguyễn -

● 2018-06-19 - 19 tháng 6 là ngày đầy tháng của Cụ Hồ Chí Minh - Diễn Đàn -

● 2018-06-19 - Trước khi nói chống Tàu . - FB Lê Minh Tựu -

● 2018-06-18 - Các linh mục ở giáo hạt Văn Hạnh thuộc giáo phận Vinh đã mượn cớ cầu ngoại bang - FB Nguyễn Thị Lý -

● 2018-06-18 - Đặc Khu - Cảm ơn vì lòng yêu nước của mọi người - FB Phan Thịnh -

● 2018-06-18 - Dự án D’.Palais De Louis đắt giá nhất Việt Nam, tôn vinh đẳng cấp của bạn - Chí Thành Vinhomes -

● 2018-06-18 - Không Có Kito Giáo, Việt Nam Không ... - FB Lương Hùng -

● 2018-06-17 - Chưa thấy tàu nó thuê đất, nhưng hoạ mất đất về tay các cha đạo đã có - FB Nguyễn Thị Lý -

● 2018-06-16 - BOLSA là 1 "đặc khu kinh tế" Việt Nam ở Mỹ - 43 năm rồi - FB Lâm Phú Châu -

● 2018-06-16 - Kiểm soát mạng xã hội - cần thiết, bắt buộc để bảo vệ VN tránh vết xe đổ của Ukraine, Syria, Lybia - Mike Wilson -

● 2018-06-15 - Nhận diện cho rõ, đừng lọt bẫy dư luận của kẻ thù - Đừng Sợ Ma !!! - FB Lâm Phú Châu -

● 2018-06-15 - Nhắc nhở các con chiên - Thư Rôma Chương 13 dạy điều gì? - Ri Nguyễn -

● 2018-06-14 - Những Kẻ "Buôn Hận Thù, Bán Hàng Giả" - Khách-Quan Trần -

● 2018-06-13 - "Đặc Khu Kinh Tế" nhắc nhớ "Biệt Khu Hải Yến" thời Tổng Thống VNCH Ngô Đình Diệm và các xóm đạo - FB sachhiem.net.us -

● 2018-06-12 - Ngày còn thanh niên, em có trộm nhận ông thầy mà em kính yêu, đã khai tâm mở trí cho em - Huỳnh Anh -

● 2018-06-12 - Công an tỉnh Bình Thuận đã bắt trên 80 đối tượng cộm cán trong vụ bạo loạn ngày 10 và 11/2018 vừa qu - FB Nguyễn Thị Lý -

● 2018-06-12 - Thêm Ý Kiến khác về Luật Đặc Khu - Phố Bolsa TV -

● 2018-06-11 - Bảo đảm nếu ký cho Mỹ thuê Cam ranh 99 năm thì sẽ không bán nước tí nào !! - FB Giang Tùng -

● 2018-06-11 - Tôi không hề là người của đảng CS, tôi đang sống ở Âu châu, và nhờ sống ở nước ngoài, tôi biết - FB Giang Tùng -

● 2018-06-11 - Biểu Tình “Ôn Hòa” Phan Rí – Ai Được Và Ai Mất? - Vũ Thành Xuân -

● 2018-06-10 - Một bức ảnh tuyệt vời - diễn tả tất cả về hội nghị thượng đỉnh G-7 đang diễn ra - Mike Wilson -

● 2018-06-10 - Người cha Honduras nhập cư lậu vào Mỹ - bị giằng con khỏi tay mình, đã tự tử trong nhà tù Mỹ - Mike Wilson -

● 2018-06-09 - Anthony Bourdain - Người có đủ vẫn không đủ để giữ lại cuộc sống - Lão Ông -

● 2018-06-08 - Lợi dụng lúc QH soạn thảo luật cho Đặc Khu Kinh Tế - Tích cực nhất phải như thế này - Gia Cát -


▪ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 >>>