●   Bản rời    

Lời đề 2 cho quyển "Chín Năm Máu Lửa" - Cụ Cử Nhân Thượng Thư Trí sĩ Phạm Văn Hanh

From: Tran Quang Dieu
Sent: Monday, July 11, 2016
Subject: CỤ CỬ NHÂN, THƯỢNG-THƯ TRÍ-SĨ PHẠM VĂN HANH
...

2) "LỜI ĐỀ CỦA CỤ CỬ NHÂN,
THƯỢNG-THƯ TRÍ-SĨ PHẠM VĂN HANH

Đành rằng "đối với người đã khuất thì không nên nói đến". Nhưng đây, trong việc sưu tầm tài liệu, ghi vào sử sách lưu lại về sau, lẽ tất nhiên chúng ta phải giữ gìn chuyện cũ, bổ khuyết những chuyện nghi ngờ, ngõ hầu có thểgiúp ích, một phần nào, cho mai hậu, trong việc khảo cứu về chuyện cũ nước nhà.

Tôi, lúc thiếu thời đã từng giong ruổi trong hoạn trường, trên ba mươi năm và đã được quen biết ông Ngô đình Diệm từ lâu. Chẳng những ông với tôi cùng là người miền Trung, lại là chỗ đồng liêu. Nên tôi đã có dịp nhận xét riêng về tính tình của ông, và thành tích của gia đình ông.

Nay được đọc qua bản thảo của cuốn "Chín năm máu lửa" nói về gia đình họ Ngô, tôi đã nhận thấy những lời ghi chép về ông, về gia đình ông (như bức thư của Giám mục Ngô Đình Thục gởi và khẳng định với Đô Đốc Toàn quyền Pháp Jean Decoux - tqd), rất phù hợp với những điều mà tôi đã được mắt thấy tai nghe. Như vậy, đủ tỏrằng đây là một ngòi bút đáng tin cậy, không còn nghi ngờ gì nữa.

Sự thất bại quá nặng nề của ông Ngô Đình Diệm và anh em ông âu cũng là hậu quả tai hại của những con người "làm sự bất nghĩa, tất nhiên phải đến chỗ chết", đúng với câu chữ hán của các bậc hiền triết đời xưa:

"Đa hành bất nghĩa tất tự tế" (Làm nhiều điều bất nghĩa, tức là tự giết mình - TQD dịch). Đó, cũng là một lẽ đương nhiên của con Tạo đã an bài.

Lão Tẩu: Cử nhân, Thượng Thư Trí Sĩ
PHẠM VĂN HANH"

---