27 tháng 5, 2009

 

Một trong những sự kiện nổi bật đang được tranh luận tại Quốc hội và trên các diễn đàn hiện nay là vấn đề nên hay không nên tiếp tục dự án khai thác bauxite tại Tây nguyên. Một số nhà khoa học, tri thức, và một số vị nguyên là lãnh đạo đất nước vì trách nhiệm đối với đất nước, đã nêu ra một số ý kiến quan ngại về môi trường, về an ninh quốc phòng và cả tính hiệu quả kinh tế mà dự án khai thác bauxit mang lại.

Tuy nhiên, có một số nhóm, chủ yếu là các nhóm công giáo chống cộng trong và ngoài nước, các tổ chức chống cộng cực đoan ở nước ngoài, tổ chức GHPGVNTN cũng lợi dụng sự kiện này để lên tiếng, núp sau cái “khiên” tâm huyết vì đất nước của các vị trên để tuyên truyền, xuyên tạc, chống phá chủ trương của nhà nước với mục đích làm giảm uy tín của chính phủ. Hai hành động nói trên tuy có vẻ như có cùng chung mục đích nhưng thật sự là khác về bản chất: xây dựng và chống phá.

Tây nguyên là một khu vực rộng lớn chiếm khoảng 16,54 % diện tích của cả nước (329.247 km2). Tầm quan trọng của Tây nguyên trong vai trò quốc phòng như thế nào thì ai cũng rõ. Khu vực khai thác là Tân Rai ở Lâm Đồng và Nhơn Cơ ở Đắc Nông, một tỉnh mới tách ra từ tỉnh Daklak. Tuy nhiên, “mía sâu có đốt, nhà dột có nơi”, không phải nơi nào ở Tây nguyên cũng là hết sức “chiến lược” và quan trọng trong lãnh vực quốc phòng. Diện tích cho hai dự án Tân Rai và Nhân Cơ vào khoảng 3.148 ha so với diện tích của Tây nguyên vào khoảng 5.447,5 km2.

Nhưng việc đáng quan tâm hơn là sự hiện diện của quá nhiều công nhân nước ngoài sẽ vượt tầm kiểm soát của chính quyền địa phương, cũng như phát sinh những vấn đề xã hội phức tạp khác, sẽ là cái cớ để những thế lực chống phá vin vào xuyên tạc, dẫn đến sự việc thêm phức tạp và khó giải quyết về sau.

Một ví dụ liên quan đến vấn đề xã hội: Trung quốc áp dụng “chính sách một con” từ thập niên 70 cho đến nay, gia đình nào cũng muốn sinh con trai nên hiện nay hiện tượng chênh lệch về giới tính xảy ra nghiêm trọng ở Trung quốc. Đàn ông Trung quốc rất khó “tìm vợ”, vì vậy sang Việt Nam làm việc lâu dài là một cơ hội tốt để có thể kết hôn với người bản xứ, và cũng không thể có luật pháp nào cấm những người nước ngoài kết hôn với người Việt Nam, và biết đâu lại dấy lên phong trào lấy chồng Tàu như lấy Hàn và Đài Loan như hiện nay. Và ta cũng có thể liên tưởng sâu xa hơn đến chính sách “đồng hóa” mềm kiểu “mưa dầm thấm lâu” từ phương Bắc thông qua nhiều công trình khác mà họ “trúng thầu” và đưa lao động của họ sang làm việc.

Chắc chúng ta không muốn thấy những “Chợ Lớn” trong tương lai trên Tây nguyên, và nếu trường hợp này xảy ra, đây không còn là vấn đề xã hội nữa mà trở thành chuyện hệ trọng về an ninh quốc phòng của đất nước. Vì vậy, nếu chính phủ kiên quyết không cho phép công nhân lao động phổ thông nước ngoài, trừ những chuyên gia, làm việc ở các dự án này là một chính sách đúng đắn, và nếu như đây là một biện pháp khả thi. Trên thực tế, đã có một vị lãnh đạo ở Lâm Đồng phát biểu rằng “không dễ trục xuất lao động bất hợp pháp vì mối quan hệ hữu nghị”.

Về môi trường, vấn đề khai thác có khả năng gây nguy hại đột xuất không tiên liệu được cho đất nước chứ không đơn giản như tính toán dựa trên công nghệ xử lý hay qui trình xử lý nghe rất khoa học nhưng khó thực hiện vì phát sinh chi phí đầu tư lớn như: làm cuốn chiếu, hoàn thổ, xử dụng bùn đỏ làm vật liệu xây dựng, xây dựng đường sắt để vận chuyển xuống cảng biển v.v..Ngay cả cách bảo vệ môi trường chỉ nghe đến những giải pháp đề phòng trên mặt đất như động đất làm vỡ đập, mưa to, lũ lớn tràn bờ làm ô nhiễm nguồn sông suối chứ chưa nghe đề cập đến những hiện tượng “giáng” xuống từ trên trời như lốc xoáy chẳng hạn.

Cả thế giới này đang lo lắng về sự biến đổi khí hậu toàn cầu, hiệu ứng nhà kính: băng tan, mực nước biển dâng cao, El Nino, La Nina, động đất, bão tố, sóng thần và nếu như một “vòi rồng” (tornado) xuất hiện trên khu vực này và hút vài chục ngàn tấn bùn đỏ lên trời rồi gặp những yếu tố thích hợp làm “mưa máu” phủ tràn ngập sông hồ, ruộng đồng, nhà cửa, phố xá thì không biết “công nghệ” xử lý hiện tượng này bằng cách nào. Chắc chắn là tất cả mọi hoạt động xã hội đều sẽ bị tê liệt, vì khi khai thác bauxite, bùn đỏ sẽ nằm lộ thiên trong những đập ngăn bùn. Gặp trường hợp thiên tai do “Chúa trời ra tay” (Acts of God ) kiểu này thì không lợi ích kinh tế khai thác khoáng sản nào có thể bù đắp và khắc phục được những thiệt hại do thời tiết bất thường gây ra. Chắc nhiều người cũng còn nhớ trước đây, tuy chỉ chịu ảnh hưởng của gió mà nhiều tỉnh thành ở phía nam và các nước lân cận cũng từng bị tro núi lửa, hình như từ Philippines, phủ trắng xóa mọi vật.

Tuy hình dung ra những loại thiên tai khủng khiếp như vậy nhưng không có nghĩa là chúng ta không khai thác tiềm năng quí báu này để làm giàu cho đất nước. Nhưng chúng ta chỉ khai thác “kho báu” này vào một thời điểm thích hợp hơn với những công nghệ tiên tiến, có thể khắc phục được những nhược điểm và giảm chi phí đầu tư như hiện nay, và cũng chẳng mất đi đâu khi nguồn bauxite vẫn còn đó. Thế hệ này chưa làm tốt thì những thế hệ tương lai sẽ làm tốt hơn, vả lại, “màu xanh” của rừng núi cũng là một nguồn tài nguyên sinh thái tiềm năng du lịch của Việt Nam mà không phải nước nào cũng có.

Người viết cũng từng nghe nói có dự án xây dựng thị xã Gia Nghĩa, tỉnh Đắc Nông thành một thành phố “Đà Lạt” thứ hai của Việt Nam, du lịch là một kỹ nghệ không khói mang lại lợi ích bền vững lâu dài và còn bảo vệ được môi trường. Nếu cứ cho rằng khai thác bauxite để làm giàu cho Tây nguyên vậy khi bauxite được khai thác cạn kiệt rồi thì Tây nguyên sẽ làm giàu bằng gì ngoài những túi bùn đỏ?

Có những cảnh báo mang tính cách xây dựng, nhưng cũng có những người lợi dụng “té nước theo mưa” để xuyên tạc, vu khống chính phủ. Họ đang núp bóng những người có uy tín, tâm huyết đóng góp những ý kiến, phân tích lợi hại mang tính xây dựng đất nước để tạo dư luận, gây mâu thuẩn, chia rẽ xã hội.. Nhà nước không cần phải thể hiện lập trường cứng rắn, quyết liệt của mình trong vấn đề bauxite Tây nguyên mà chỉ cần lắng nghe ý kiến nhiều chiều mang tính xây dựng, tạo sự đồng thuận trong xã hội –thông qua Quốc hội- là đủ thể hiện và chứng minh chính quyền là vì nhân dân.

 

SG, 28.05.09  

Nguyễn Trí Cảm

 

Bài liên quan:

► Dự án Bauxite Tây Nguyên sẽ nằm trong nghị trình Quốc hội (5-20-09)

► Dự án khai thác bauxite ở Tây Nguyên bị phản đối quyết liệt (liên mạng)

► Trận chiến mới dành cho nhà quân sự lão luyện của VN (Tom Fawthrop)

 

---