17 tháng 1, 2009

Các bài về Phạm Thế Mỹ:  1  2 3 4

 

Vừa được tin con trai anh cho hay anh Phạm Thế Mỹ (PTM) đã ra đi, chúng tôi sửng sờ rơi nước mắt. Vậy là không bao giờ còn được gặp lại anh nữa rồi, anh Mỹ ơi !

Tôi bỗng nhớ hôm đến báo tin cho anh về Nguyễn Xuân An, giọng ca thân thương của “Lời nguyện pháp trường” năm 1967 của anh đã qua đời. Anh đau đớn như mếu rồi rưng rưng chép miệng, lắc đầu : “Thôi rồi ! Vậy là không bao giờ còn được gặp lại nó nữa…!” Bây giờ đến lượt anh ! May mà sau đó tôi đã viết ba bài về anh, nhạc sĩ Phạm Thế Mỹ,Trưởng Đoàn Văn nghệ Đại học Vạn Hạnh trên 3 số báo Văn hóa Phật giáo 39,43,44 với đầy đủ tư liệu về cuộc đời học nhạc từ nhỏ, viết nhạc, và dạy nhạc rồi sinh hoạt âm nhạc của anh nhất là giai đoạn ở Đ.H. Vạn Hạnh mà anh rất tâm đắc. Tôi đem lại đưa anh xem. Anh rất vui sướng và hỏi tư liệu ở đâu mà cô nhớ kỷ quá vậy ? Anh quên là của em còn giữ và Diệu Lý đã cho em mượn một ít.

Nói đến PTM thì từ sau Pháp nạn Phật giáo 1963, cứ đến mùa Vu Lan là dân Sài Gòn đã nghe quen nhạc phẩm “Bông hồng cài áo” của anh phổ thơ thầy Nhất Hạnh trên đài phát thanh Sài Gòn. Rồi bài “Bóng mát” với nội dung ước mơ hòa bình cho quê hương. Nhất là những năm sau đó, Đoàn Văn nghệ Sinh viên Đại học Vạn Hạnh ra đời với nhạc sĩ Phạm Thế Mỹ làm Đoàn trưởng. Tôi dù đang học ở đại học Văn khoa Sài Gòn, sinh hoạt trong Đoàn Văn nghệ Tổng hội SV Sài Gòn, cũng vừa là đoàn viên của Đoàn văn nghệ Vạn Hạnh. Tôi không thể nào quên được những năm tháng sinh hoạt rất thân thương trong gia đình văn nghệ Vạn Hạnh. Thầy Viện trưởng Thích Minh Châu rất thương quý anh PTM và Đoàn văn nghệ chúng tôi, luôn tạo mọi điều kiện thuận lợi cho Đoàn sinh hoạt, đi lưu diễn miền Trung, để phô biến nội dung âm nhạc hòa bình, đạo pháp và dân tộc.

Hôm nào tôi không bận trong các màn múa hay nhạc kịch… thì phải đứng vào hàng đồng ca dưới sự chỉ huy rất trang nghiêm và nhiệt tình của nhạc sĩ PTM. Làm việc với anh Mỹ phải siêng năng, cật lực và nhiệt tình vì anh rất nghiêm khắc trong công việc mà cũng rất tình nghĩa với anh em trong Đoàn, nên ai cũng thương quý anh.

Năm 1966, sau cuộc biểu tình của SVHS Sài Gòn, tôi bị bắt vào An ninh quân đội thì gặp ngay PTM ngồi trong cát sô bên cạnh. Nói chuyện một hồi, tôi mới biết ngày xưa trước 1945, anh học cùng lớp với cậu tôi ở Qui Nhơn, vậy là coi nhau như thân thuộc. Sau ba tháng ở tù ra, anh lại tiếp tục sáng tác, dạy nhạc và sinh hoạt văn nghệ ở ĐH Vạn Hạnh. Anh em lại gặp nhau và tiếp tục “đấu tranh” trên sân khấu để lên án chiến tranh VN, đòi hòa bình độc lập dân tộc.

Nhạc của PTM luôn hướng vế tình yêu quê hương, đạo pháp và hòa bình. Ngòai những bản nhạc phổ biến như trên và “Những ngày xưa thân ái” (phổ thơ của người anh ruột Phạm Hổ) sau này còn có “Thương quá VN”, “Những giòng sông anh em”, “Trang sử mới”, “Con đường thế kỷ”… Những “Trường ca lửa thiêng”, “Con đường trước mặt”,Hàn giang dậy sóng…Vũ kịch “Kim Trọng Thúy Kiều…,Ca kịch “Nước mắt người yêu”…,Nhạc kịch “Sắc lụa Trữ La”, đặc biệt là nhạc cảnh “Lời nguyện pháp trường” năm 1967, do Nguyễn Xuân An đóng vai một cán binh Giải phóng bị án tử hình. Trước khi bắn cho tội nhân nói lời cuối cùng, thì Xuân An bị bịt mắt, vẫn ngửa mặt lên trời, cất cao giọng hát bài “Lời nguyện pháp trường” của PTM :

“Chắc trời còn xanh lắm

Cho tôi quỳ xuống đây

Xin cho tôi đừng biết

Tôi là người như anh

Tôi chết vì tay anh

Chết vì chiến tranh…”

Khán giả trên ngàn người ở rạp hát Thống Nhất lặng yên như nín thở, bất ngờ đến sửng sốt. Lời ca của An cứ như xuyên vào tim mọi người, một lát sau, tiếng vổ tay mới vang dậy hội trường cùng với tiếng súng đùng đùng trên sân khấu và An gục xuống !…

Đêm đó ai cũng sợ anh Mỹ bị công an hỏi thăm nữa, nhưng may mà không sao.

Rồi đến nhạc kịch “Sắc lụa Trữ La” mang nội dung bảo vệ tình tự dân tộc. Trong màn này tôi phải cải nam trang đóng vai Điền Quân và Đăng Lan vai người yêu, Mai Tuyết An vai Điền Mẫu. Điền Quân sau 10 năm đổ đạt làm quan ở kinh đô, về thăm làng nghèo đói xác xơ vì bị tham quan, cường hào bóc lột. Y Lan gian khổ tiều tụy, Điền Mẫu đã qua đời… Điền Quân cởi áo quan vứt xuống sông và gục khóc bên mộ mẹ… PTM muốn lên án chế độ phong kiến lỗi thời đang dày xéo trên quê hương đau thương, tan nát.

Hôm nay nhạc sĩ PTM đã thực sự ra đi, một đàn anh văn nghệ lý tưởng, đã để lại ấn tượng đẹp trong lòng SVHS chúng tôi hồi đó và bây giờ. Anh đã ra đi bỏ lại gia đình, bè bạn, đã rũ sạch nợ trần trên cõi tạm này rồi, anh Mỹ ơi ! Gia đình và bè bạn khóc anh hôm nay nhiều lắm đó và cầu mong hương linh anh sớm về cõi Phật như trong những bản nhạc hòa bình mà anh đã ước mơ.

 

TT-PhamTheMy 17/1/09