Công viên High Line ở NewYork sẽ trưng bày bức tượng Phật hoành tráng nhằm tôn vinh di sản văn hóa đã mất

Báo Art Net - Góc Nghệ thuật & Triển lãm,
ngày December 19, 2025

Nghệ sĩ Tuan Andrew Nguyen sẽ sử dụng tác phẩm được đặt hàng cho khu vực High Line Plinth để khám phá các chủ đề về bạo lực, mất mát, hoặc cứu rỗi...

Vào mùa xuân năm sau (2026), trong vòng 18 tháng, một bức tượng Phật cao 27 feet sẽ được dựng lên trên khu đường đi bộ High Line ở New York, do nghệ sĩ người Mỹ gốc Việt Tuan Andrew Nguyen thực hiện. Tác phẩm mang tên "Ánh sáng chiếu xuyên vũ trụ" này, được ủy nhiệm cho dự án High Line Plinth, sẽ lặng lẽ và đầy xúc động tưởng niệm sự mất mát của một di sản văn hóa quý giá.

Vào tháng 3 năm 2001, Taliban đã phá hủy tượng Phật Bamiyan ở thung lũng trung tâm Afghanistan. Những bức tượng có từ thế kỷ thứ 6 này là minh chứng cho lịch sử tiền Hồi giáo của địa điểm này, vốn là một điểm giao thương quan trọng trên Con đường Tơ lụa. Bức tượng có chiều cao lần lượt là 120 và 175 feet, những bức tượng Phật này đã trở thành biểu tượng của sự đa dạng, tài nghệ thủ công và tôn giáo phương Đông mà Taliban không thể dung thứ. Chúng đã phớt lờ áp lực quốc tế nhằm bảo vệ các di tích và sử dụng đạn dược và thuốc nổ để xóa sổ hàng nghìn năm lịch sử.

“Đó là lần đầu tiên, khi còn là một người trẻ tuổi, tôi cảm thấy nhân loại không thể làm gì để ngăn chặn điều này xảy ra,” Cecilia Alemani, giám đốc và người phụ trách chính của High Line Art, nhớ lại khi biết tin về sự phá hủy tượng Phật.

Cách diễn giải lại bức tượng Phật khổng lồ của Nguyễn, bức tượng sẽ hướng ánh mắt xuống Đại lộ số 10, khác biệt đáng kể so với tác phẩm gốc. Cecilia Alemani lưu ý rằng các bức tượng Phật Bamiyan được khắc vào vách đá, nghĩa là chúng không có mặt sau. Nguyễn phải tạo ra phần lưng cho bức tượng đứng độc lập của mình. Ông sẽ để phần lưng ít chi tiết hơn so với mặt trước được chạm khắc tỉ mỉ, tạo không gian cho người xem tự tưởng tượng.

Ngoài ra, bàn tay của bức tượng gốc đã bị mất theo thời gian và do những cuộc phá hoại trước đây. Nguyễn sẽ tạo ra bàn tay mới từ vỏ đạn pháo bằng đồng thau được nấu chảy và kim loại phế liệu từ Afghanistan mà một trong những cộng sự của ông đã thu thập được. Bàn tay sẽ tạo dáng mudra tượng trưng cho sự vô úy và lòng từ bi. Hai bàn tay sẽ cách phần còn lại của bức tượng một khoảng trống.
“Nó cho phép bạn hình dung bàn tay đó trông như thế nào trước đây,” nhưng cũng cho phép bạn tưởng tượng những khả năng khác có thể tồn tại.



Nguyễn đang chế tác tác phẩm này tại Việt Nam. Tác phẩm sẽ bao gồm bốn phần đá sa thạch khổng lồ, được giữ chặt bằng lõi thép, tạo thành tác phẩm cao nhất từ ​​trước đến nay cho dự án High Line Plinth. Ông sẽ vận chuyển tác phẩm bằng tàu vào tháng Giêng, và dự kiến ​​sẽ đến New York vài tháng sau đó. Nhóm của Alemani sẽ lắp đặt tác phẩm vào ban đêm, trong vòng chưa đầy một tuần, sử dụng cần cẩu để nâng từng phần từ Đại lộ số 10. Tên tác phẩm là bản dịch biệt danh của tượng Phật lớn hơn, "Salsal".

“Tác phẩm điêu khắc cao 27 feet này là một lời kêu gọi tưởng nhớ, khẳng định rằng ký ức tập thể và nhân loại chung của chúng ta vẫn là liều thuốc giải hiệu quả nhất chống lại những kẻ tìm cách phá vỡ và làm tan rã tinh thần con người,” Alan van Capelle, giám đốc điều hành của Friends of the High Line, cho biết trong một tuyên bố. “Những gì đã xảy ra với các tượng Phật Bamiyan không phải là duy nhất và đặc biệt có ý nghĩa đối với nhiều người trên khắp đất nước này ngày nay, những người đang đối mặt với nỗi sợ hãi thực sự về sự xóa bỏ và đàn áp văn hóa. Một tác phẩm có tầm vóc như vậy cần một nền tảng tương xứng, và tôi hy vọng sự ra mắt của nó trên Plinth sẽ mang đến cho mọi người một không gian mạnh mẽ để kết nối và tìm thấy sức mạnh trong thời điểm này.”

Tác phẩm của Nguyễn thường đề cập đến những hậu quả của chiến tranh và sự tàn phá. Các bộ phim và tác phẩm sắp đặt video của ông, từng được trình chiếu tại Triển lãm nghệ thuật Sharjah, Triển lãm nghệ thuật Whitney và Bảo tàng New Museum, thường tập trung vào di sản của chủ nghĩa thực dân và đặc biệt là Chiến tranh Việt Nam. Vỏ đạn pháo là vật liệu thường xuyên được sử dụng trong các tác phẩm điêu khắc của ông, được trừu tượng hóa thành những hình thức mới đẹp đẽ và tinh tế.