“Robert G. Ingersoll (11.8.1833 – 21.7.1899) là một nhân vật rất đặc biệt trong lịch sử Hoa Kỳ. Ông ta mang cấp bậc Đại Tá trong cuộc nội chiến, và sau đó làm Chưởng Lý (Attorney General), bang Illinois. Tượng kỷ niệm Ingersoll hiện nay còn ở Periora, Illinois. Chỉ cần vào Google, đánh chữ Robert G. Ingersoll là chúng ta có thể thấy tất cả những gì chúng ta muốn biết về ông ta.
Ingersoll là một chiến sĩ tiền phong trong chủ trương giải phóng đầu óc con người khỏi những cùm xích của vô minh và mê tín Ki Tô Giáo (free men’s minds from the shackles of ignorance and Christian superstition). Trong công cuộc giải hoặc Ki Tô vào cuối thế kỷ 19, khi mà các nhà lãnh đạo Ki Tô Giáo còn nhiều quyền thế và người dân còn trong vòng mê tín, Ingersoll đã phải đối diện với rất nhiều nguy hiểm. Ông ta đã bị bôi bẩn, nhục mạ, vu khống, chụp mũ, chế diễu, xa lánh, tẩy chay và đe dọa đến tính mạng (He was maligned, insulted, slandered, caricatured, shunned, ostracized, and his life threatened.) Nhưng ông ta đã không thoái lui, đứng vững như bàn thạch. Điểm đặc biệt là muốn nghe ông thuyết trình phải trả 2 đô-la (vào khoảng 1890) cho mỗi đầu người, nhưng bao giờ phòng cũng đông nghẹt người. Nhiều giáo dân đã bỏ đi lễ nhà thờ để đến nghe ông thuyết trình “chống đạo” của họ. Điều này làm Ki Tô giáo lo sợ.

Chúng ta hãy nghe một đoạn mà Joseph Lewis viết về Ingersoll:
“Khi thế giới tôn giáo nhận thức được sự nguy hiểm của Ingersoll, họ tập trung những cỗ trọng pháo của họ để chống ông ta (Ingersoll).
Từ hàng ngũ tôn giáo, những người có khả năng nhất được tuyển mộ. Những sự khác biệt tôn giáo được quên đi – Tin Lành và Ca Tô trở thành những “chiến hữu” đồng vai sát cánh chống “kẻ thù chung”. Dưới ngọn cờ Giê-su Ki Tô chỉ có một tiếng hô xung trận – “Phải tiêu diệt Ingersoll, không thì chúng ta thua”.
Những tướng lãnh trang bị giáp phục và tiến tới cuộc chiến.
Những cỗ đại pháo hướng về ông ta.
Mở đầu là một ông “cảnh sát”, viên Chưởng Lý của chính phủ Hoa Kỳ: Jeremiah S. Black. Rồi tới con chó sói mang lớp con cừu, hiền hòa và ăn nói nhỏ nhẹ - giáo sĩ Henry M. Field. Những câu trả lời nhỏ nhẹ của ông này chứa đầy chất độc của sự phẫn nộ tôn giáo. Sau đến Ngài William E. Gladstone – Thủ Tướng Anh, đại diện dân sự cho Tin Lành, tôn giáo của quốc gia. Khi sự chuyên chế của quốc gia cộng chung với sự đạo đức giả của giáo hội, chúng ta có một thí dụ hiện đại về hai con chim kền kền song sinh đã từng xâu xé con người, quyền của con người, qua nhiều thời đại. Sau cùng, nhưng không kém phần quan trọng, là Hồng Y Manning. Chưa từng bao giờ mà giáo hội Ca Tô bị một đòn nặng đến chết (such a dead blow) như vậy. Viên chức cao cấp nói tiếng Anh lưu loát này của giáo hội đã bị bẽ mặt và nhục nhã.
Ingersoll đã đánh đổ tất cả những người này.
Họ bị tan tành như những cọng cỏ bị cắt bởi máy cắt cỏ.
Với kiến thức dạt dào tuôn ra về vũ trụ và những định luật vận hành trong đó một cách chính xác, với những câu hỏi về logic không thể trả lời nổi, với sự hiểu biết Thánh Kinh nhiều hơn là những đối phương thuộc giới giáo sĩ, và sự hùng hồn vô tiền khoáng hậu, những kẻ thù ghét với Ingersoll đã được bỏ lại trên bãi chiến trường – thương tích trầm trọng – chỉ còn những tiếng thở hắt ra.
Họ không bao giờ còn kiếm chuyện với Ingersoll nữa. Họ đã thấm đòn quá đủ. Họ không còn muốn đối đầu với Ingersoll nữa.” (Bản dịch của GS Trần Chung Ngọc, by GĐ, tháng 8, quý ba, năm 2003).