 |
14 tháng 8, 2008
|
Bạn tôi, tiến sĩ Lê Hiếu Liêm, tức Lý Khôi Việt, vừa
mới qua đời hôm Chủ Nhật, 10/8, hưởng thọ 57 tuổi. Hai ngày nay, tôi đã
khóc. Bạn ơi, sao bạn đi mô mà sớm thế!
Ba hôm trước Liêm bị vỡ mạch máu não. Anh khinh
thuờng, không chịu kêu xe cứu thương khẩn cấp. Chị Lan, vợ anh, khi chở đến
bệnh viện thì đã quá trễ. Vợ chồng chúng tôi lên đến phòng cấp cứu thì chỉ
còn thấy được một con hùm ngày nào nằm nhắm mắt thở theo nhịp của máy. Tôi
không tin là chuyện có thật. Thằng bạn thân nhất của tôi, luôn gặp nhau bàn
chuyện chính trị, lịch sử, tôn giáo, nay nằm đó, chờ chết? Không!
Tôi và Liêm đã có một lịch sử bạn hữu thân thiết lâu
dài. Từ ngày Liêm học xong tiến sĩ luật khoa ở Sorbonne, Paris, qua Mỹ định
cư, thì tôi cũng vừa xong việc học ở Texas. Năm 1981, chúng tôi gặp nhau ở
Los Angeles qua tạp chí Khai Phóng vừa mới ra đời cùng với các anh Bùi Ngọc
Đường, Lê Hậu, Đỗ Hữu Tài, Hồng Quang. Những đêm dài cùng nhau viết báo,
đánh máy, lay out, bỏ dấu, bao nhiêu chuyện lý tưởng cho Đạo pháp và Dân
tộc. Như rứa mà đã 27 năm rồi. Bao nhiêu là kỷ niệm. Hai đứa chúng tôi
luôn luôn gần nhau. Tôi luôn nói đùa với Liêm rằng "Khi tôi lên làm vua"
thì tôi sẽ "dời đô" về Quảng Trị và Lý Khôi Việt sẽ là quốc sư cho triều đại
mới. Anh chàng tủm tỉm cuời về cái chuyện khôi hài của chính trị. Anh nói
đùa rằng, quốc hiệu cho triều đại của tôi phải có hình con trâu. Vì tôi quê
mùa giống con trâu lắm. Tôi và anh cùng cười ha hả. Tôi còn nhớ những trận
cười như thế của anh. Liêm luôn cầm trên tay điếu thuốc lá, hít thật sâu
từng cơn, tay kia thì nâng ly cà phê sữa đá, nhấp từng ngụm nhỏ. Tôi không
nghĩ rằng chính những nhịp hít thuốc lá thật sâu đó đã giết chết anh. Hồ
Chí Minh có nói, "Hạnh phúc là ước mơ và đấu tranh." Tôi nhìn Liêm và đùa
nói, "Hạnh phúc là ước mơ để mà hút thuốc và uống cà phê sữa đá. Tất cả đều
sẽ đem đến cái chết." Anh ta vẫn tủm tỉm cười.
Liêm bắt đầu cuộc đời ở Mỹ bằng nghề cắt cỏ - cũng như
bao nhiêu kẻ sĩ thất thời khác. Anh có làm một bài thơ trong lần ra mắt căn
biệt thự to lớn anh vừa mới mua xong ở Danville, bắc California: "Người xưa
tay trắng gầy cơ nghiệp. Ta nay cắt cỏ dựng cơ đồ." Ngày thì anh lao dộng
đổ mồ hôi. Đêm về anh viết sách, viết báo. Cuộc đời của anh chỉ có một lý
tưởng: Phật giáo và dân tộc Việt Nam. Anh luôn luôn xem cả hai là một.
Việt Nam và Phật Giáo là hai sinh mệnh không thể tách rời, - từ hai ngàn năm
qua và sẽ còn mãi mãi trong tương lai.
Tôi nhớ một đêm trăng nọ, năm 1983, hai chúng tôi trên
đường đi lập đảng chính trị. Khi lái xe qua vùng Sunol, xa lộ 680, trăng
sáng vừng vực. Anh và tôi cùng ca hát và cầu nguyện cho "hồn thiêng sông
núi gia hộ cho cuộc cách mạng" mà chúng tôi muốn khởi đầu để cứu Việt Nam.
Chúng tôi lái xe thâu đêm, làm việc suốt ngày, không hề mệt mỏi. Nhưng cách
mạng đâu chẳng thấy. Chỉ thấy rằng cuộc đời không thể chỉ ước mơ và đấu
tranh mà được.
Những năm đầu thập niên 1980-1985, không khí "kháng
chiến" nở rộ và nóng hổi trong cộng đồng người Việt ở hải ngoại. Tôi và anh
cùng đi họp với một tổ chức chính trị. Nhiều đêm khuya lái xe đường xa, hai
thằng cãi nhau về đường lối cách mạng. Tôi thì cho rằng cuộc cách mạng cho
Việt Nam kế tiếp phải do người Cộng Sản chủ động. Anh thì suy nghĩ ngược
lại. Anh cho rằng đảng Cộng Sản đã phản bội dân tộc. Sau đó, anh lên đường
về Thái Lan, đi vào "chiến khu." Trước khi đi, chúng tôi cùng uống bia tiễn
biệt nhau. Anh ngâm câu thơ, "Làm trai vung kiếm lên đường. Đi thì đi dứt
đừng vương với sầu." Tôi thì đi vào trường luật ở San Francisco. Hai năm
sau, anh trở lại Berkeley. Chuyện "kháng chiến" đã không đi vào đâu. Anh
trở về lại con đường nghiên cứu tôn giáo, chính trị bằng sách vở. Ngoài ra,
anh đi vào con đường đầu tư và xây cất bất động sản.
Lê Hiếu Liêm là một con người lạ lùng. Tôi không muốn
nói về khả năng tri thức và trí thông minh xuất chúng của anh - mà về con
người. Đọc sách vở, các bài viết của anh thì thấy văn phong rực lửa, hào
khí ngất trời; nhưng anh có một nhân cách rất trầm tĩnh, nhẹ nhàng, từ tốn,
và gần như không bao giờ nổi nóng trước mặt người khác - kể cả những lúc
tranh luận chính trị gay gắt với tôi. Có lần anh bảo tôi, "Ê ông Liêm. Ông
gia nhập đảng Cộng Sản đi cho rồi. Lập trường của ông sao đôi khi giống họ
quá!" Thế là tôi nổi đóa, gây gỗ, to tiếng với anh. Nhưng anh vẫn cứ cười
tủm tỉm, không to tiếng với tôi lần nào. Anh có tánh tình thẳng thắn. Có
lần anh bạn thân của hai chúng tôi là Đoàn Văn Toại nói với tôi, "Khi nào
ông lái xe đường xa, cứ cho Lý Khôi Việt ngồi bên. Hắn sẽ chọc ông tức máu
lên mà cãi nhau, thế là đường có xa gì cũng hóa gần."
Thời gian qua mau. Từ khi anh giã từ "cách mạng" chúng
tôi ít còn tranh luận về chính trị. Tuổi thanh xuân nhiệt huyết cũng không
còn. Hai thằng nay đã vào "ngũ thập tri thiên mệnh." Mỗi đứa biết đâu là
khả năng, đâu là giới hạn của đời người. Những ngày cuối tuần, Liêm và tôi
vẫn thường gặp nhau - sau này cùng có thêm anh Trần Việt Long, uống rượu bàn
chuyện thế sự. Cứ nghĩ rằng cuộc đời cứ thế mà trôi. Hai thằng thỉnh
thoảng cũng hẹn nhau về Việt Nam để nghỉ hưu bên giòng sông Hương thưở
trước. Nhưng có ai biết được ở tuổi này chuyện gì sẽ xẩy ra. Thế mà hung
tin đã đến sớm quá. Anh bị vỡ mạch máu. Và đã đi vào hôn mê.
Hôm thứ bảy vừa qua, sau khi bác sĩ trong bệnh viện cho
biết là Liêm sẽ không qua nỗi, tôi có cảm tưởng như rơi vào một khoảng
không. Thầy Từ Lực và gia đình cùng thân hữu tụng kinh cầu siêu tiễn biệt.
Tôi bị xúc động quá, đi ra ngoài hành lang, đứng nhìn hàng cây thông và đỉnh
núi đằng xa. Thế là từ nay, bàn tiệc thế gian này đã vắng đi người bạn
thường đối ẩm. Chuyện còn dài mà Liêm! Sao bạn đi đâu mà vội! Bạn cứ ngồi
đó mà nhấp cá phê sửa đá, hít từng khói thuốc lá, để xem ta đây làm trò chọc
thiên hạ cho vui. Nay bạn bỏ ta mà đi, thật là làm ta cô đơn và mất hết
hứng chí. Nhưng mà ta vẫn có cảm tưởng là bạn đang ở đâu đây, đang nhìn ta,
và mỉm cười đáng ghét, trêu chọc ta như ngày nào. Mai bữa ta "dời đô" về
Quảng Trị thì ai sẽ làm thơ khai hứng đây?
Chắc từ nay, trong thiếu vắng hình bóng của bạn, ta
phải ngâm theo câu thơ Côn Luân Tam Thánh của Kim Dung:
"Ban ngày sao ngắn
vậy, trăm năm sao chóng hết.
Trời đất thật bao la, vạn kiếp quá dài như thái
cực.
Tiên nhân buông xuôi hai đuôi sam, một nửa đã bạc như sương tuyết.
Ông trời gặp ngọc nữ cười vang nghìn bức phen.
Ta muốn ôm sát con rồng,
quay xe đi Phù Tang,
mua rượu ngon nơi Bắc Đẩu, nâng mời rồng uống vài
chung…
Ôm trường kiếm, trợn ngược lông mày mà hỏi,
tại sao nước xanh và đá
trắng mà rời rạc nhau như thế?
Ôi trên đời nếu không có bạn tri âm, dù sống
lâu ngàn tuổi cũng vô ích."
۞۞۞
Chủ Nhật nầy, gia đình, thân hữu, sẽ cùng làm lễ hỏa
táng cho Liêm. Ta sẽ thầm cùng với Vô Sắc thiền sư mà niệm kinh Phật theo
ngọn lửa hồng đưa bạn về cát bụi:
"Chư phương vô vân ế.
Tứ diện giai thanh
minh.
Vi phong thôi hương khí.
Chúng sơn tỉnh vô thanh.
Kim nhật đại hoan
hỉ.
Xả vô nguy thuý thân.
Vô điều dựt vô ưu.
Ninh đang bất thân khánh."
(Bốn phía không có màn mây. Bốn mặt đều trong sáng. Gió nhẹ thổi mùi
thơm. Tất cả các núi đều yên lặng. Ngày hôm nay đầy hoan hỉ. Đã xong đời
thân xác mỏng manh. Không hơn cũng không lo. Như vậy chả vui mừng lắm ư!)
Trong tiếng gió ngày hè thoang thoảng mùi hương cỏ lá,
ta lại nhìn lên dãy núi xa, ở giờ vĩnh biệt bạn thân, với đầy đủ chư Tăng,
Ni, gia đình, thân hữu gần xa, đâu đây ta vẫn còn thấy bạn Liêm, hút thuốc
lá, nhấp cà phê mỉm cười thanh thản.
|