●   Bản rời    

Ứng Xử Thời Cuộc Của Trương Vĩnh Ký Có Hoàn Toàn Đúng Đắn Không

Facebook Giang Đoàn Lê (https://www.facebook.com/photo.php?fbid=396624907346753&set=a.150409148634998.1073741828.100009977416332&type=3&theater)

Giang Đoàn Lê với Tien Dang và 4 người khác.
Hôm qua lúc 6:48 •

ỨNG XỬ THỜI CUỘC CỦA TRƯƠNG VĨNH KÝ CÓ HOÀN TOÀN ĐÚNG ĐẮN KHÔNG?

TS. Vũ Ngự Chiêu, một học giả ở hải ngoại nổi lên gần đây như một nhà nghiên cứu lịch sử nghiêm cẩn vì tính công phu, xác thực về tư liệu của ông. Một hai chục năm trước ông đã cất công tìm tư liệu về Trương Vĩnh Ký ở các kho lưu trữ ở hải ngoại và trong nước và đã công bố nhiều tư liệu rất quý về Trương Vĩnh Ký. Trong các tài liệu đó, có bức thư "Petrus Key viết thư ra mắt Đại Nguyên Soái (Grand Chef) Pháp, van nài hạm đội Pháp hãy tấn công ngay các thành trì miền Nam để giải phóng giáo dân Ki-tô và dân tộc Việt dưới ách cai trị chuyên chế, bạc đãi giáo dân của nhà Nguyễn" (VNC). Tôi cứ thắc mắc: một người trí thức VN yêu nước có được phép làm việc ấy không, và cách ứng xử trước thời cuộc như thế của họ Trương có phải là cách thức hoàn toàn đúng không? Nói vậy tôi lại nhớ đến người trí thức mù cùng xứ với ông - Nguyễn Đình Chiểu, khi ông viết: "Thà thác mà đặng câu địch khái, về theo tổ phụ cũng vinh; Hơn còn phải chịu chữ đầu Tây, ở với man di rất khổ" (Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc). Cách ứng xử nào tốt hơn? Điều này cần phải suy nghĩ chứ không nên nói ngay: cách của họ Trương là duy nhất đúng! TS. Vũ Ngự Chiêu có những kết luận khá nặng nề về Trương Vĩnh Ký, coi ông là tay sai cho thực dân (Xem ở dưới). Tôi thì tôi không nói vậy, tôi chỉ nói: "Trương Vĩnh Ký là một người đáng quý, một học giả đáng tự hào về học vấn của nước ta, nhất là trong buổi đầu tiếp xúc với phương Tây" (FB), vì nghĩ đến con người và đóng góp văn hóa của ông. Trương Vĩnh Ký từng băn khoăn về công và tội của mình: "Cuốn sổ bình sanh công với tội/ Tìm nơi thẩm phán để thừa khai", chứ đâu có nhẹ nhàng nhận vinh quang mà người Pháp hay người Việt trao.

TS. Vũ Ngự Chiêu khảo cứu công phu từng chi tiết một trước khi đưa ra kết luận, chứ không chỉ nghe nói rồi tuyên bố bốc đồng. Tôi lấy làm lạ, tại sao những tư liệu này lại không được đưa vào công trình "Petrus Ký - nỗi oan thế kỷ" của GS Nguyễn Đình Đầu để mọi người cùng suy nghĩ (dù những bài này được in ấn trên nhiều báo chí và nhiều trang mạng, chỉ cần gõ Google là có)?
Xin chép một vài nghiên cứu của TS Vũ Ngự Chiêu đăng trên Hợp Lưu để rộng đường dư luận.

Vài Tài Liệu Mới Về Petrus Key (Trương Vĩnh Ký) (1837-1898)
17 Tháng Hai 2011 12:00 SA

Vũ Ngự Chiêu

Lời dẫn: Petrus Key (sau này sửa thành Trương Vĩnh Ký) thường được ca ngợi là một học giả lớn miền Nam. Ông cũng có công quảng bá loại tiếng Việt mới, tức quốc ngữ hiện nay mà các giáo sĩ Portugal và Espania đã sáng chế vào thế kỷ XVII.

Tuy nhiên, Petrus Key cũng đóng một vai trò đáng kể trong cuộc xâm lăng Việt Nam của Pháp. Ông là một trong những thông ngôn người Việt đầu tiên đã hợp tác với Pháp, bên cạnh những giáo sĩ thuộc Hội Truyền Giáo Hải Ngoại đã tiềm phục trong vương quốc Đại Nam từ nhiều thế kỷ). Cấp chỉ huy Pháp đầu tiên mà Petrus Key phục vụ là Hải quân Trung tá Jean Bernard Jauréguiberry, Chỉ huy trưởng Sài Gòn từ tháng 3/1859 tới tháng 4/1860, người sau này thăng tiến tới chức Bộ trưởng Hải quân & Thuộc địa. Sau đó, Petrus Key làm việc liên tục cho Soái phủ Sài Gòn và rồi chính phủ Bảo hộ Pháp tới trước ngày nhắm mắt.

Hầu hết tư liệu Pháp đều công nhận Petrus Key là một "khai quốc công thần" của nền Bảo hộ Pháp, không những tại Nam Kỳ, mà còn trong toàn cõi Đông Dương. Năm 1876, chẳng hạn, Petrus Key làm một chuyến viễn du Bắc Kỳ, cung cấp tài liệu tại chỗ cho Thống đốc Duperré mưu chiếm miền Bắc, nhưng kế hoạch này không được Paris chấp thuận. Năm 1886, "ẩn sĩ" Petrus Key ra Huế, làm trong Cơ Mật Viện để huấn luyện vua Đồng Khánh (1885-1889) biết đồng hóa quyền lợi bản thân với quyền lợi Đại Pháp–tức tách biệt Bắc Kỳ ra khỏi ảnh hưởng Huế, đổi lại, được phần nào tự trị trong các tỉnh còn lại của Trung Kỳ, từ Thanh-hóa vào Bình-thuận; và chiêu mộ các lãnh tụ Cần vương về hàng dưới chiêu bài "an phủ." Nhờ vậy, được Tổng Trú sứ Paul Bert ân thưởng Đệ ngũ đẳng Bảo quốc Huân chương, một loại huân chương cao quí mà bao công dân Pháp thèm muốn. Năm 1888, Petrus Key cũng được sử dụng vào kế hoạch điều đình với Xiêm La để sát nhập vương quốc Lào vào lãnh thổ Liên bang Đông Dương thuộc Pháp.

Dưới thời Pháp thuộc, Petrus Key còn được coi như "nhà văn hóa lớn" của nền quốc ngữ mới qua một số tác phẩm "đồ sộ" của ông. Thực ra, toàn bộ công trình văn hóa của Petrus Key chẳng có gì khác hơn những bài giảng dạy tại trường Thông ngôn Pháp ở Sài Gòn, kể cả vài cuốn tự điển loại bỏ túi và hai cuốn "cổ tích" bằng Pháp ngữ mang tựa Cours d’ờhistoire annamite [Bài giảng sử An Nam] dành cho các trường ở Nam Kỳ (1875-1877). Ngoài ra, Petrus Key còn có thời gian phụ trách tờ Gia Định Báo của Soái phủ Sài Gòn, và tự chủ trương tờ Thống Loại Khóa Trình, một thứ học báo dùng làm sách giáo khoa cho các học sinh tiểu học Nam kỳ.

Dưới thời Pháp thuộc, tên Petrus [Trương Vĩnh] Ký được dùng đặt cho tên một trường Bảo hộ Pháp lớn nhất miền Nam ngay tại Sài Gòn. Sau ngày Pháp tái chiếm miền Nam, và cho tới năm 1975, trường Petrus Ký vẫn là một trường trung học công lập danh tiếng miền Nam. Để biện minh cho việc lấy tên Petrus Ký đặt tên cho ngôi trường từng đào tạo hàng chục ngàn nhân tài này, người ta vời vẽ ra hàng trăm giai thoại về sự tài giỏi, thiên tài về ngôn ngữ, v.. v... của Petrus Key, khiến khó biết chi tiết nào thực, chi tiết nào giả.
Trong dịp nghiên cứu tại Paris từ năm 1996 tới 2000, chúng tôi tìm được một số tư liệu có thể giúp đóng góp về việc tìm hiểu và tái dựng lại cuộc đời và sự nghiệp Trương Vĩnh Ký.

1. Thứ nhất, người mà chúng ta biết như Petrus Ký hay Trương Vĩnh Ký, Pétrus Trương Vĩnh Ký, hay Pierre J.B. Trương Vĩnh Ký hiện nay thoạt tiên chỉ xuất hiện với cái tên ngắn ngủi "Petrus Key," hoặc "chú Ký."

a. Có ba tài liệu giúp khẳng định Petrus Key là Trương Vĩnh Ký sau này.

(1) Tài liệu thứ nhất là thư Petrus Key gửi cho Hải Quân Trung tá Jean Bernard Jauréguiberry vào tháng 3/1859.
Đây là lá thư ra mắt của Petrus Key với Jauréguiberry và quan tướng Pháp, ca ngợi công ơn binh đội Pháp như những thiên thần được Thượng đế gửi xuống cứu giúp giáo dân Ki-tô Việt Nam. (Đã công bố trên nguyệt san Quốc Dân năm 1996, và bị trộm cắp trích đăng đó đây)

(2) Tài liệu thứ hai là danh sách phái đoàn thông ngôn của Soái phủ Pháp, dưới quyền Trung tá Henri Rieunier, được cử tháp tùng sứ đoàn Phan Thanh Giản qua Pháp và rồi Espania vào tháng 7 năm 1863.
Danh sách này xếp chữ typo, với phụ chú chữ Hán ở phía tay trái, và có chữ ký chứng thực của Rieunier. Phần sắp chữ typo, chỉ đề tên "Petrus Key, Giáo sư trường Thông ngôn." Phần chữ Hán, có thêm chi tiết: nhất đẳng thông ngôn Trương Vĩnh Ký. (Đã trích đăng trong Chính Đạo, Hồ Chí Minh: Con người & Huyền thoại, tập I (1997); & Vũ Ngự Chiêu, Các vua cuối nhà Nguyễn, tập I (1999))

(3) Tài liệu thứ ba là bản dịch thư sứ đoàn Việt gửi "Phó vương" Alexandrie, cảm tạ sự tiếp đón nồng nhiệt sứ đoàn.
Dưới bản dịch Pháp ngữ này có chữ ký Petrus Trương Vĩnh Key; và lời thị thực của Trung tá Rieunier.

(4) Mới đây, trong dịp làm việc tại Kho Lưu Trữ Quốc Gia 2 tại Thành phố Hồ Chí Minh, chúng tôi được tham khảo thêm một số tài liệu về việc mua bán sách của Petrus Key trước và sau ngày ông từ trần...

Xem: http://hopluu.net/a183/vai-tai-lieu-moi-ve-petrus-key-truong-vinh-ky-1837-1898#cmm_item_197676
...




Đó đây


2018-02-20 - Nigeria: hôm thứ Hai, giáo hoàng lùi bước, chấp nhận cho giám mục Peter Okpaleke từ chức - Giám mục ở Ahiara, Nigerian (do GH Benedict 16 bổ nhậm năm 2012) đã bị các linh mục trong giáo phận phản đối trong nhiều năm qua. Việc GH nhượng bộ này tạo ra tiền lệ, có thể gây tiếng vang ở Chile và các nơi khác khi thẩm quyền của giáo hoàng bị thách thức. Hồi tháng 6 năm qua, GH Francis cáo buộc khắc nghiệt các linh mục thuộc giáo phận Ahiara phía Nam Nigeria, rằng họ sẽ mất việc nếu không vâng lời và chấp nhận Đức ông Peter Okpaleke làm giám mục của họ.

2018-02-20 - Bỉnh bút tờ Fox News quở trách ông Trump im lặng về việc Nga can thiệp vào bầu cử Mỹ. - Smith, người đã thường thách thức TT Trump bất chấp Tổng Thống luôn khen ngợi Fox News, đã xé toạc các câu viết của Trump về cuộc điều tra của Nga và cách mà Trump đã tấn công nhiều quan chức, bao gồm cả những người trong chính quyền ông, nhưng không phải là Nga.

2018-02-20 - Đánh nhau vì một hành khách đánh rấm liên tục khiến máy bay phải đáp khẩn cấp - Phi hành đoàn bị cáo buộc đã không giúp hành khách sau khi có khiếu nại, dẫn đến cuộc ấu đả. Cuối cùng máy bay phải chuyển hướng tới sân bay Vienna để hạ cánh khẩn cấp.

2018-02-18 - Ngày mai, 19 Feb 2018, là ngày vinh danh Tổng Thống Mỹ - được nhớ vào ngày thứ hai tuần thứ 3 của tháng hai. Lúc đầu lễ được dành để kính TT đầu tiên của Hoa Kỳ: George Washington. Về sau, nhớ thêm TT A. Lincoln và mở rộng cho các vị TT.

2018-02-17 - Người mẹ bị phạt 7 ngày vì trái lệnh tòa: đã rửa tội con gái theo đạo của mình - Tranh quyền nuôi con, người cha có lệnh tòa cấm người mẹ rửa tội con theo niềm tin của mẹ. Nhưng người mẹ đã đem con rửa tội, phải đối mặt với án phạt vì vi phạm án lệnh.

2018-02-16 - Nhà Trắng từ chối phổ biến hình ảnh của Trump ký luật giảm điều kiện cho bệnh tâm thần được có súng - Vụ nổ súng ở Florida: Các cơ quan truyền thông Mỹ yêu cầu bắt đầu sau khi Tổng thống Hoa Kỳ ký vào dự luật vào ngày 28 tháng 2 năm ngoái, chỉ một tháng sau khi nhậm chức.

2018-02-16 - Phản ứng vô lý của Jeff Sessions đối với vụ giết hàng loạt ở trường Parkland - Về biến cố ở trường Marjory Stoneman Douglas ở Parkland, Florida, Tổng trưởng Tư Pháp Jeff Sessions đưa ra các "giải pháp ngăn chặn những vụ bắn súng" thực sự không có ý nghĩa gì cả.

2018-02-16 - Đầu Xuân đi chùa ở Trường Sa cầu mong bình an - Thầy Hòa cho biết ngày mùng 1 Tết, anh em trên đảo rủ nhau đến chùa thắp hương, giữ gìn nếp sống tâm linh, nguyện cầu điều tốt đẹp nhất đến với đất nước, nhân dân



▪ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 >>>




Thư, ý kiến ngắn
● 2018-02-20 - Khi các giáo xứ liên kết chặt chẽ rồi, thì bọn nó gián một đòn phản bội - Giác Hạnh -

● 2018-02-20 - Không những "Ấp Chiến Lược" cần phải đạp đổ - Trần Quang Diệu -

● 2018-02-19 - Ngày mai, 19 Feb 2018, là ngày vinh danh các Tổng Thống Mỹ - FB Quên Hoài -

● 2018-02-15 - Canh tân - Chúng mày mù hay sao mà không thấy Việt Nam đang canh tân? - Việt Dân -

● 2018-02-14 - Chuyện sứ thần nhà Nguyễn đi Pháp kể với triều Vua Tự Đức về các ngọn đèn treo ngược: PHỊA - Mike Wilson -

● 2018-02-14 - TẾT TA & TẾT TÂY và Hôn nhân lương giáo - Quân Lê -

● 2018-02-14 - Theo ông Paul Krugman, người đoạt giải Nobel Kinh Tế năm 2008 - Mike Wilson -

● 2018-02-14 - Valentine & Tình Yêu - Thơ Thích Phước Toàn -

● 2018-02-11 - Tại sao tín đồ Phật Giáo ở hải ngoại không gia nhập nhóm người theo đạo Ca Tô chống VC? - Wissai -

● 2018-02-11 - Cho xem căn cước của anh bạn VNCH chút đi - FB Quên Hoài -

● 2018-02-10 - Việt Khang đã viết "Anh Là Ai?" - nay mai sẽ có bài "Chị Là Ai?" - Phạm Hoàng Vương -

● 2018-02-09 - Mời xem phim "The Real History of the evil Roman Catholic Church" - Văn Cát giới thiệu -

● 2018-02-09 - Sao không hỏi "Việt Nam tôi đâu" lúc Việt Nam bị xóa tên trên bản đồ thế giới từ Hịch Cần Vương? - Trần Quang Diệu -

● 2018-02-08 - Hiểm họa không hề dứt - bất kể thời nào Công giáo cầm quyền thì họ quyết diệt tất cả các thành - Giác Hạnh + Trần Quang Diệu -

● 2018-02-08 - Mời nghe: Những Mùa Xuân Tha Hương - Thủy Lâm Synh -

● 2018-02-08 - Ông James Mattis thăm Việt Nam với tư cách là bộ trưởng quốc phòng Mỹ chứ không phải con chiên - Ri Nguyễn vs HS chủ báo Đất Mẹ -

● 2018-02-07 - Phi Thuyền Falcon Heavy - Chuyến thử nghiệm thành công - Tùng Lê -

● 2018-02-06 - Paul Ryan, chủ tịch Hạ viện, ăn nói lạng quạng, - Mike Wilson -

● 2018-02-05 - Phóng sanh có 3 ý nghĩa - FB Thích Phước Toàn -

● 2018-02-03 - Sự thất bại kinh tế của chủ nghĩa cộng sản trước đây không BIỆN MINH được cho việc THEO GIẶC - Việt Dân -

● 2018-02-01 - “Tuyệt Quán Luận” của Sơ Tổ Bồ Đề Đạt Ma - Duyên Sinh -

● 2018-02-01 - Hải ngoại, khi đồng bào ta bị dân khác kỳ thị người Việt, thì các tổ chức nhân quyền, báo chí hả - Giác Hạnh -

● 2018-01-31 - Bản chất tinh vi lừa đảo của bọn làm chính trị chuyên nghiệp bán rẻ lương tri cho quyền lực - Mike Wilson -

● 2018-01-31 - Chia sẻ đề tài Tôn Giáo - Chính trị - Huy Thái vs Diễn Đàn -

● 2018-01-30 - NếuTổng Thống Mỹ bị tình nghi phạm luật, thì AI SẼ ĐIỀU TRA Tổng Thống ? - Mike Wilson -

● 2018-01-28 - Warren Buffett: "Đấu tranh giai cấp vẫn đang tiếp diễn tại Mỹ, nhưng rủi thay chúng tôi (giới giàu) đang - Mike Wilson -

● 2018-01-27 - Dù Không Vô Địch Giải Bóng Đá Châu Á 2018, U23 Việt Nam Đã Lập Kỳ Tích Xứng Đáng - Thích Nhật Từ Fanpage -

● 2018-01-25 - Người Việt ở Hải ngoại thật khổ: chúc mừng U23 Việt Nam vào chung kết cũng bị CCCC chửi - Ri Nguyễn và Diễn Đàn -


▪ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 >>>