●   Bản rời    

Ứng Xử Thời Cuộc Của Trương Vĩnh Ký Có Hoàn Toàn Đúng Đắn Không

Facebook Giang Đoàn Lê (https://www.facebook.com/photo.php?fbid=396624907346753&set=a.150409148634998.1073741828.100009977416332&type=3&theater)

Giang Đoàn Lê với Tien Dang và 4 người khác.
Hôm qua lúc 6:48 •

ỨNG XỬ THỜI CUỘC CỦA TRƯƠNG VĨNH KÝ CÓ HOÀN TOÀN ĐÚNG ĐẮN KHÔNG?

TS. Vũ Ngự Chiêu, một học giả ở hải ngoại nổi lên gần đây như một nhà nghiên cứu lịch sử nghiêm cẩn vì tính công phu, xác thực về tư liệu của ông. Một hai chục năm trước ông đã cất công tìm tư liệu về Trương Vĩnh Ký ở các kho lưu trữ ở hải ngoại và trong nước và đã công bố nhiều tư liệu rất quý về Trương Vĩnh Ký. Trong các tài liệu đó, có bức thư "Petrus Key viết thư ra mắt Đại Nguyên Soái (Grand Chef) Pháp, van nài hạm đội Pháp hãy tấn công ngay các thành trì miền Nam để giải phóng giáo dân Ki-tô và dân tộc Việt dưới ách cai trị chuyên chế, bạc đãi giáo dân của nhà Nguyễn" (VNC). Tôi cứ thắc mắc: một người trí thức VN yêu nước có được phép làm việc ấy không, và cách ứng xử trước thời cuộc như thế của họ Trương có phải là cách thức hoàn toàn đúng không? Nói vậy tôi lại nhớ đến người trí thức mù cùng xứ với ông - Nguyễn Đình Chiểu, khi ông viết: "Thà thác mà đặng câu địch khái, về theo tổ phụ cũng vinh; Hơn còn phải chịu chữ đầu Tây, ở với man di rất khổ" (Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc). Cách ứng xử nào tốt hơn? Điều này cần phải suy nghĩ chứ không nên nói ngay: cách của họ Trương là duy nhất đúng! TS. Vũ Ngự Chiêu có những kết luận khá nặng nề về Trương Vĩnh Ký, coi ông là tay sai cho thực dân (Xem ở dưới). Tôi thì tôi không nói vậy, tôi chỉ nói: "Trương Vĩnh Ký là một người đáng quý, một học giả đáng tự hào về học vấn của nước ta, nhất là trong buổi đầu tiếp xúc với phương Tây" (FB), vì nghĩ đến con người và đóng góp văn hóa của ông. Trương Vĩnh Ký từng băn khoăn về công và tội của mình: "Cuốn sổ bình sanh công với tội/ Tìm nơi thẩm phán để thừa khai", chứ đâu có nhẹ nhàng nhận vinh quang mà người Pháp hay người Việt trao.

TS. Vũ Ngự Chiêu khảo cứu công phu từng chi tiết một trước khi đưa ra kết luận, chứ không chỉ nghe nói rồi tuyên bố bốc đồng. Tôi lấy làm lạ, tại sao những tư liệu này lại không được đưa vào công trình "Petrus Ký - nỗi oan thế kỷ" của GS Nguyễn Đình Đầu để mọi người cùng suy nghĩ (dù những bài này được in ấn trên nhiều báo chí và nhiều trang mạng, chỉ cần gõ Google là có)?
Xin chép một vài nghiên cứu của TS Vũ Ngự Chiêu đăng trên Hợp Lưu để rộng đường dư luận.

Vài Tài Liệu Mới Về Petrus Key (Trương Vĩnh Ký) (1837-1898)
17 Tháng Hai 2011 12:00 SA

Vũ Ngự Chiêu

Lời dẫn: Petrus Key (sau này sửa thành Trương Vĩnh Ký) thường được ca ngợi là một học giả lớn miền Nam. Ông cũng có công quảng bá loại tiếng Việt mới, tức quốc ngữ hiện nay mà các giáo sĩ Portugal và Espania đã sáng chế vào thế kỷ XVII.

Tuy nhiên, Petrus Key cũng đóng một vai trò đáng kể trong cuộc xâm lăng Việt Nam của Pháp. Ông là một trong những thông ngôn người Việt đầu tiên đã hợp tác với Pháp, bên cạnh những giáo sĩ thuộc Hội Truyền Giáo Hải Ngoại đã tiềm phục trong vương quốc Đại Nam từ nhiều thế kỷ). Cấp chỉ huy Pháp đầu tiên mà Petrus Key phục vụ là Hải quân Trung tá Jean Bernard Jauréguiberry, Chỉ huy trưởng Sài Gòn từ tháng 3/1859 tới tháng 4/1860, người sau này thăng tiến tới chức Bộ trưởng Hải quân & Thuộc địa. Sau đó, Petrus Key làm việc liên tục cho Soái phủ Sài Gòn và rồi chính phủ Bảo hộ Pháp tới trước ngày nhắm mắt.

Hầu hết tư liệu Pháp đều công nhận Petrus Key là một "khai quốc công thần" của nền Bảo hộ Pháp, không những tại Nam Kỳ, mà còn trong toàn cõi Đông Dương. Năm 1876, chẳng hạn, Petrus Key làm một chuyến viễn du Bắc Kỳ, cung cấp tài liệu tại chỗ cho Thống đốc Duperré mưu chiếm miền Bắc, nhưng kế hoạch này không được Paris chấp thuận. Năm 1886, "ẩn sĩ" Petrus Key ra Huế, làm trong Cơ Mật Viện để huấn luyện vua Đồng Khánh (1885-1889) biết đồng hóa quyền lợi bản thân với quyền lợi Đại Pháp–tức tách biệt Bắc Kỳ ra khỏi ảnh hưởng Huế, đổi lại, được phần nào tự trị trong các tỉnh còn lại của Trung Kỳ, từ Thanh-hóa vào Bình-thuận; và chiêu mộ các lãnh tụ Cần vương về hàng dưới chiêu bài "an phủ." Nhờ vậy, được Tổng Trú sứ Paul Bert ân thưởng Đệ ngũ đẳng Bảo quốc Huân chương, một loại huân chương cao quí mà bao công dân Pháp thèm muốn. Năm 1888, Petrus Key cũng được sử dụng vào kế hoạch điều đình với Xiêm La để sát nhập vương quốc Lào vào lãnh thổ Liên bang Đông Dương thuộc Pháp.

Dưới thời Pháp thuộc, Petrus Key còn được coi như "nhà văn hóa lớn" của nền quốc ngữ mới qua một số tác phẩm "đồ sộ" của ông. Thực ra, toàn bộ công trình văn hóa của Petrus Key chẳng có gì khác hơn những bài giảng dạy tại trường Thông ngôn Pháp ở Sài Gòn, kể cả vài cuốn tự điển loại bỏ túi và hai cuốn "cổ tích" bằng Pháp ngữ mang tựa Cours d’ờhistoire annamite [Bài giảng sử An Nam] dành cho các trường ở Nam Kỳ (1875-1877). Ngoài ra, Petrus Key còn có thời gian phụ trách tờ Gia Định Báo của Soái phủ Sài Gòn, và tự chủ trương tờ Thống Loại Khóa Trình, một thứ học báo dùng làm sách giáo khoa cho các học sinh tiểu học Nam kỳ.

Dưới thời Pháp thuộc, tên Petrus [Trương Vĩnh] Ký được dùng đặt cho tên một trường Bảo hộ Pháp lớn nhất miền Nam ngay tại Sài Gòn. Sau ngày Pháp tái chiếm miền Nam, và cho tới năm 1975, trường Petrus Ký vẫn là một trường trung học công lập danh tiếng miền Nam. Để biện minh cho việc lấy tên Petrus Ký đặt tên cho ngôi trường từng đào tạo hàng chục ngàn nhân tài này, người ta vời vẽ ra hàng trăm giai thoại về sự tài giỏi, thiên tài về ngôn ngữ, v.. v... của Petrus Key, khiến khó biết chi tiết nào thực, chi tiết nào giả.
Trong dịp nghiên cứu tại Paris từ năm 1996 tới 2000, chúng tôi tìm được một số tư liệu có thể giúp đóng góp về việc tìm hiểu và tái dựng lại cuộc đời và sự nghiệp Trương Vĩnh Ký.

1. Thứ nhất, người mà chúng ta biết như Petrus Ký hay Trương Vĩnh Ký, Pétrus Trương Vĩnh Ký, hay Pierre J.B. Trương Vĩnh Ký hiện nay thoạt tiên chỉ xuất hiện với cái tên ngắn ngủi "Petrus Key," hoặc "chú Ký."

a. Có ba tài liệu giúp khẳng định Petrus Key là Trương Vĩnh Ký sau này.

(1) Tài liệu thứ nhất là thư Petrus Key gửi cho Hải Quân Trung tá Jean Bernard Jauréguiberry vào tháng 3/1859.
Đây là lá thư ra mắt của Petrus Key với Jauréguiberry và quan tướng Pháp, ca ngợi công ơn binh đội Pháp như những thiên thần được Thượng đế gửi xuống cứu giúp giáo dân Ki-tô Việt Nam. (Đã công bố trên nguyệt san Quốc Dân năm 1996, và bị trộm cắp trích đăng đó đây)

(2) Tài liệu thứ hai là danh sách phái đoàn thông ngôn của Soái phủ Pháp, dưới quyền Trung tá Henri Rieunier, được cử tháp tùng sứ đoàn Phan Thanh Giản qua Pháp và rồi Espania vào tháng 7 năm 1863.
Danh sách này xếp chữ typo, với phụ chú chữ Hán ở phía tay trái, và có chữ ký chứng thực của Rieunier. Phần sắp chữ typo, chỉ đề tên "Petrus Key, Giáo sư trường Thông ngôn." Phần chữ Hán, có thêm chi tiết: nhất đẳng thông ngôn Trương Vĩnh Ký. (Đã trích đăng trong Chính Đạo, Hồ Chí Minh: Con người & Huyền thoại, tập I (1997); & Vũ Ngự Chiêu, Các vua cuối nhà Nguyễn, tập I (1999))

(3) Tài liệu thứ ba là bản dịch thư sứ đoàn Việt gửi "Phó vương" Alexandrie, cảm tạ sự tiếp đón nồng nhiệt sứ đoàn.
Dưới bản dịch Pháp ngữ này có chữ ký Petrus Trương Vĩnh Key; và lời thị thực của Trung tá Rieunier.

(4) Mới đây, trong dịp làm việc tại Kho Lưu Trữ Quốc Gia 2 tại Thành phố Hồ Chí Minh, chúng tôi được tham khảo thêm một số tài liệu về việc mua bán sách của Petrus Key trước và sau ngày ông từ trần...

Xem: http://hopluu.net/a183/vai-tai-lieu-moi-ve-petrus-key-truong-vinh-ky-1837-1898#cmm_item_197676
...




Đó đây


2017-03-23 - Người Việt ở xứ người - ngày càng trở nên tệ hại - một miếng trong bức tranh toàn cảnh của người Việt ở xứ người để nói về cái gọi là những “người Việt xấu xí” hầu ông đi qua, bà đi lại biết mà tránh làm “xấu thiếp, hổ chàng”

2017-03-22 - Bốn điều gửi Việt Tân - Tôi, là một Việt Cộng – một người Việt Nam, yêu Lý tưởng Cộng sản: Lý tưởng bảo vệ, nâng đỡ, giữ gìn phẩm giá, cuộc sống cho những người nghèo, những người kém ưu thế trong xã hội.

2017-03-22 - Lễ công bố ngôi nhà thờ nhỏ mới phục hồi tại lăng mộ Chúa Giêsu - March 22, 2017 - Nơi ấy có thực sự là nơi chôn cất của Chúa Jêsus từ lâu đã là vấn đề tranh cãi. Việc tu sửa tốn 3,7 triệu đô la do ba hệ phái chính của Cow Đốc giáo, ngôi mộ đã được khôi phục

2017-03-22 - Dự luật bãi bỏ Obamacare đã phản bội lời hứa của Trump lúc tranh cử - Trong chiến dịch vận động tranh cử tổng thống năm 2016, Donald Trump mạnh mẽ hứa hẹn không động chạm tới An Sinh Xã hội, và giúp đỡ Y tế, những quyền lợi của dân nghèo và người già.

2017-03-22 - Terror in Little Saigon: Cựu sĩ quan tình báo Liên bang Mỹ nói về vụ điều tra - Cựu sĩ quan tình báo Liên bang Mỹ nói về vụ điều tra tổ chức "Mặt Trận Quốc gia Thống nhất Giải phóng Việt Nam": "Sẽ có người vào tù. Sẽ có người phải đối diện với công lý"

2017-03-22 - Giải mã giáo trình dạy gián điệp của CIA ở Việt Nam (242) - Từ năm 1968, tình báo Mỹ đã cấp tốc tổ chức một đội nữ tình báo với tên Thiên Nga với một trong những nhiệm vụ chính là để quyến rũ, lôi kéo các đảng viên cộng sản

2017-03-22 - Những người Hồi giáo cải đạo đã đem đến hơi thở mới cho các nhà thờ Cơ đốc ở Châu Âu - "Các nhà thờ ở Châu Âu đã phải vật lộn trong nhiều thập niên để chia sẻ phúc âm với những người Châu Âu hiện đại", Matthew Kaemingk, giáo sư của Chủng viện Thần học Fuller ở Seattle, nói với Fox News.

2017-03-21 - Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long bắt đầu thăm chính thức Việt Nam - Quan hệ đối tác chiến lược Việt Nam – Singapore đang tiếp tục đà phát triển. Hai bên thường xuyên có các hoạt động trao đổi đoàn, tiếp xúc cấp cao



▪ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 >>>




Thư, ý kiến ngắn
● 2017-03-23 - Đánh giá những cuộc biểu tình do các linh mục nhà thờ Ca Tô Rô Ma dẫn dắt - Nguyên Phan -

● 2017-03-22 - Có nhiều cách làm tiền của Vatican - Văn Nghệ Hội Chợ - Giáo Xứ Thánh Tử Đạo Houston - Con Chúa Ut No -

● 2017-03-22 - Vì sao tôi ngừng chê bai, chửi bới sự nghèo nàn, lạc hậu, bất toàn của quê hương đất nước? - Phan Hưng Duy -

● 2017-03-21 - Mặt nạ "thánh thiện" - lúc nào cũng nêu khẩu hiệu "công lý và hòa bình" - Diễn Đàn -

● 2017-03-21 - Phật Giáo Việt Nam không hề ngây thơ chạy theo đuôi các ông sứ thần thành Rome Vatican La mã giáo - Trần Quang Diệu -

● 2017-03-21 - Một chút lời cảnh cáo. - Giác Hạnh -

● 2017-03-20 - "Kẻ gian manh mang mặt nạ thánh thần" (Trần Manh Hảo) - Trần Quang Diệu -

● 2017-03-19 - Bị Bắt Quả Tang Nói Dối, ông Trump Vẫn Nói Dối Đến Cùng - Mike Wilson -

● 2017-03-17 - TT Trump nhất định bảo vệ lời tố cáo “cựu TT Obama nghe lén” của ông - Châu Nguyễn -

● 2017-03-17 - Viết cho người Công Giáo (và những người chưa theo) - FB Trung Quang -

● 2017-03-14 - Chuyện ghen trong nhà Bếp của Cha Sở - PHGV -

● 2017-03-12 - Hy vọng rằng khoảng cách khác biệt trong quan điểm vể đất nước sẽ mỗi ngày một thu ngắn lại - Diễn Đàn -

● 2017-03-12 - Dự Luật Trumpcare - Tại sao phải vội vả? không cần tham vấn ai khác - Mike Wilson -

● 2017-03-12 - Nô dịch cho ngoại bang, ngoại giáo để sẵn sàng phản quốc, thì thời đại nào cũng có - Nguyen Phan -

● 2017-03-12 - Trao đổi: Sinh tử - Siêu Thoát - Về cuốn "Hành Trình Về Phương Đông" - Diễn Đàn -

● 2017-03-11 - May quá, ông Trump có lòng nhân đạo!..? - Mike Wilson -

● 2017-03-09 - Khi con chiên tìm cách viết sử - Lừa lọc để vinh danh các ông Vua chịu rửa tội làm chiên - Phạm H Vương - Chiên VLC -

● 2017-03-08 - Thời trước, các chính trị gia Mỹ "xoáy đểu" (spin) thông tin - Thời nay, họ nói dối thẳng thừng. - Mike Wilson/Paul Krugman -

● 2017-03-08 - THƯ NHỜ TÌM THÂN NHÂN - Linh Đàn -

● 2017-03-07 - Một góc đối thoại: Tin hay không tin Chúa - có lợi hay có hại - khi sống và khi chết - Ri Nguyễn vs Chiên -

● 2017-03-07 - Nếu muốn QH điều tra, thì Trump phải công khai nguồn tin tình báo đáng tin cậy - Mike Wilson -

● 2017-03-07 - Cato Roma giáo Việt Nam đã "chống Tàu" như thế nào? - Trần Quang Diệu -

● 2017-03-07 - Lời kêu gọi Tổng biểu tình vào sáng nay 5/3/2017 chỉ là 1 phương án để tạo tiếng vang - Mike Wilson -

● 2017-03-06 - Toàn dân cảnh giác giặc Gia-tô (Ca-tô) - Peter Nguyen -

● 2017-03-05 - TT. D. Trump cáo buộc bị Chính Phủ Obama nghe lén điện thoại của y trong mùa tranh cử - Mike Wilson -

● 2017-03-05 - Mỹ - Nghi phạm trong vụ án giết người bị nhốt tù 10 năm liên tục vẫn chưa được xét xử - Việt Dân -

● 2017-03-04 - Mất nhiều lắm chứ - Người hữu thần nếu chẳng thấy có Thiên Chúa, chẳngcó đời sau - Ri Nguyễn -

● 2017-03-04 - Tháng Đầu Tiên Của Nhiệm Kỳ Tổng Thống Donald Trump - Linda Nguyễn -


▪ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 >>>