Hành trình giữ nước nghìn năm

“Những trận đánh, chiến dịch nổi tiếng trong lịch sử Việt Nam”

Tuấn Anh /QDND

17 tháng 10, 2010

QĐND - Thứ Bẩy, 02/10/2010, 21:1 (GMT+7)

Triển lãm “Những trận đánh, chiến dịch nổi tiếng trong lịch sử Việt Nam” do Sở Văn hóa - Thể thao - Du lịch Hà Nội cùng Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam tổ chức, sẽ chính thức khai mạc ngày mai, 4-10. Triển lãm được xác định là một trong những hoạt động trọng điểm của Đại lễ 1000 năm Thăng Long - Hà Nội. Tạiđây người xemđược giới thiệu về 10 trậnđánh, chiến dịch tiêu biểucủa 10 thế kỷ qua, để hiểu thêmtruyền thốngđánh giặc giữ nướcquật cường và nghệ thuật lịch sử quân sự độc đáo của dân tộc ta.

Một góc trưng bày của triển lãm

Dấu ấn nổi bật của thời đại Hồ Chí Minh

"Dù đế quốc Mỹ lắm súng nhiều tiền, dù chúng có B57, B52 hay "Bê" gì đi nữa ta cũng đánh. Từng ấy máy bay, từng ấy quân Mỹ, chứ nhiều hơn nữa ta cũng đánh. Mà đã đánh là nhất định thắng!" - Lời Bác Hồ ngày 19-7-1965 khi Người thăm Trung đoàn 324, bộ đội Phòng không - Không quân.

Thế mạnh của Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, một trong những Bảo tàng quốc gia lớn đã được phát huy tối đa khi ngoài phần trưng bày trong nhà, không gian trưng bày thường xuyên ngoài trời đã góp phần làm tôn thêm ý nghĩa 3 trận đánh, chiến dịch tiêu biểu được lựa chọn giới thiệu trong triển lãm: Chiến dịch Điện Biên Phủ (1954), trận "Điện Biên Phủ trên không" (1972) và chiến dịch Hồ Chí Minh (1975). Dạo một vòng khu trưng bày này, chúng ta có thể hình dung lịch sử kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ mà những trận đánh, chiến dịch tiêu biểu được giới thiệu kỹ trong các gian trưng bày mới phía trong. Những khẩu sơn pháo 75mm được bộ đội ta sử dụng trong chiến dịch Điện Biên Phủ, xác B52 bị quân và dân Thủ đô “vít cổ” trong trận Điện Biên Phủ trên không hay bộ sưu tập máy bay, súng, pháo đồ sộ trong đó có cả những trang thiết bị vũ khí của ta và địch trong chiến dịch Hồ Chí Minh, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước… tất cả đã bổ trợ trực quan giúp khán giả thấy rõ hơn tầm vóc, ý nghĩa của sự kiện. Có thể nói, phần trưng bày các trận đánh, chiến dịch nổi tiếng lịch sử Việt Nam thế kỷ XX là phần trưng bày đồ sộ nhất của triển lãm lần này.

"Ở Việt Nam, Mỹ sẽ nhất định thua, nhưng nó chỉ thua sau khi thua trên bầu trời Hà Nội" - Lời Bác Hồ ngày 29-12-1967 trong buổi làm việc với Tư lệnh và Chính ủy Quân chủng Phòng không-Không quân.

Phần trưng bày trận "Điện Biên Phủ trên không" gây ấn tượng với người xem bằng các hiện vật: Mảnh máy bay, mũ, giày, quần áo và cả... "cờ xin ăn" ta thu được của phi công Mỹ. Điểm nhấn ấn tượng của phần trưng bày là các trích đoạn phim tài liệu về quyết tâm của quân và dân Thủ đô giáng trả "kẻ cướp trời". Đặc biệt là một góc của chiến tranh hiện diện trong cuộc sống của một thế hệ người Thủ đô: Còi ủ báo động và giọng phát thanh viên: Đồng bào chú ý, đồng bào chú ý, máy bay địch cách Hà Nội...

Kết thúc trận 12 ngày đêm, trong tổng số 81 máy bay các loại bị tiêu diệt, số lượng vượt trội của B52 (34 chiếc) đã thể hiện rõ ý chí quyết tâm dám đánh và quyết đánh B52 của quân và dân ta.

Cuộc tiến công chiến lược lớn nhất trong lịch sử của quân và dân Việt Nam xuân 1975 - Chiến dịch Hồ Chí Minh có những hình ảnh, hiện vật tiêu biểu của chiến dịch: Cuộc họp ngày 25-3-1975 Bộ Chính trị nhận định thời cơ giải phóng hoàn toàn miền Nam; que chỉ bản đồ, kính lúp của Đại tướng Văn Tiến Dũng, tư lệnh chiến dịch Hồ Chí Minh sử dụng trong chiến dịch; hình ảnh về chiến thắng Buôn Ma Thuột, các trận đánh giải phóng Huế, Đà Nẵng, hình ảnh xe tăng ta húc đổ cánh cửa thép Dinh Độc Lập... Ngoài những hiện vật, các trận đánh còn được minh họa trên sơ đồ điện tử và các trích đoạn phim tư liệu gây ấn tượng với người xem.

Cọc Bạch Đằng

Đỉnh cao tinh hoa của lòng quả cảm và nghệ thuật quân sự Việt Nam

Những hiện vật, tư liệu lịch sử trải dài từ mốc lịch sử thế kỷ thứ 10 đến thế kỷ 18 cho người xem có cái nhìn toàn cảnh về quyết tâm chống ngoại xâm, giành độc lập của ông cha ta. Cọc Bạch Đằng (trận Bạch Đằng - 938); vũ khí rào tre, chông sắt, trường, côn, khiên, kiếm, giáo, gỗ húc (trận Như Nguyệt - 1077); các vũ khí tiêu biểu, đồ quân dụng quân Nguyên và quân nhà Trần (trận Đông Bộ Đầu - 1258); Cọc Bạch Đằng (gốc), vồ đóng cọc, thùng lửa, sa bàn thể hiện đường tiến công của quân Nguyên vào nước ta (trận Bạch Đằng 1288); gươm, kiếm, đao, long đao, giáo, mác búp đa, đạn đá, phi tiêu (trận Chi Lăng - Xương Giang-1427); gươm, kiếm, giáo mác, cung, qua, đồ dùng sinh hoạt bằng đồng trống, nồi, bát, đĩa, vò, hũ (trận Rạch Gầm - Xoài Mút-1785); khiên, kiếm, đoản kiếm, súng hỏa hổ, cờ lệnh, hỏa cẩu liên hoàn, súng thần công, con cúi bện từ rơm.. (trận Ngọc Hồi - Đống Đa - 1789) là một phần di sản của lịch sử đánh đuổi ngoại xâm, giành độc lập dân tộc đã được khai thác và trưng bày trong dịp này.

"Hoằng Thao là đứa trẻ khờ dại, đem quân từ xa đến, quân lính còn mỏi mệt, lại nghe Công Tiễn đã chết, không có người làm nội ứng, đã mất vía trước rồi. Quân ta lấy sức còn khỏe địch với quân mỏi mệt, tất phá được. Nhưng bọn chúng có lợi ở chiến thuyền, ta không phòng bị trước thì thế được thua chưa biết ra sao. Nếu sai người đem cọc lớn vạt nhọn đầu bịt sắt đóng ngầm ở trước cửa biển thuyền của bọn chúng theo nước triều lên vào trong hàng cọc thì sau đó ta dễ bề chế ngự, không cho chiếc nào ra thoát...". (Ngô Quyền)

Trận Bạch Đằng (938) đã đánh bại quân Nam Hán xâm lược, kết thúc cuộc kháng chiến chống quân Nam Hán lần thứ hai. Chiến thắng là một trong những mốc son lớn của lịch sử Việt Nam, chấm dứt vĩnh viễn nền thống trị hơn 1000 năm của phong kiến phương Bắc, mở ra thời kỳ độc lập, tự chủ cho dân tộc ta.

Trận Như Nguyệt (1077) là trận tập kích lớn giữa quân thủy và quân bộ, là trận có ý nghĩa quyết định kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống Tống lần thứhai của dân tộc ta. Trận đánh để lại nhiều bài học lớn về nghệ thuật quân sự Việt Nam, nhất là tư tưởng chủ động phòng ngự và tiến công quân địch. Bài thơ thần, được coi như bản”Tuyên ngôn độc lập lần thứ nhất” bất hủ của Lý Thường Kiệt khẳng định quyền độc lập tự chủ thiêng liêng của dân tộc ra đời trong trận này:

Nam quốc sơn hà Nam đế cư,

Tiệt nhiên định phận tại Thiên thư.

Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm,

Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư.

Trận Đông Bộ Đầu (1258), trận quyết chiến chiến lược kết thúc cuộc kháng chiến chống Mông Nguyên lần thứ nhất của quân và dân nhà Trần. Đây là lần đầu tiên đế quốc Mông Cổ bị thất bại trong cuộc chinh phạt gần 50 nước trên thế giới. Thắng lợi đó đã khẳng định chân lý: Một nước nhỏ anh dũng, thông minh, biết đoàn kết các dân tộc, hoàn toàn có khả năng đánh bại một đế quốc hùng mạnh. Lịch sử ghi lại quyết tâm của quân dân nhà Trần qua lời quả quyết của Trần Thủ Độ: "Đầu tôi chưa rơi xuống đất, bệ hạ không có gì phải lo".

Trận Bạch Đằng (1288), trận quyết chiến lớn nhất trong kháng chiến chống Nguyên - Mông lần thứ ba, tiêu diệt đạo quân rút lui bằng đường thủy. Chiến thắng Bạch Đằng năm 1288 đã đập tan âm mưu chiếm nước ta làm căn cứ, bàn đạp để tiến hành xâm lược các nước phương Nam, ngăn chặn sự bành trướng của đế chế Mông - Nguyên xuống Đông Nam Á. Nghệ thuật quân sự, nghệ thuật trị quốc đượcđúc kết qua lời Trần Hưng Đạo: "Giặc cậy trường trận, ta dựa vào đoản binh, dùng đoản chế trường là sự thường của binh pháp"; "Khoan thư sức dân để lấy kế sâu rễ bền gốc".

Bộ sưu tập kiếm của quân Tây Sơn sử dụng trong trận Rạch Gầm-Xoài Mút

Trận Chi Lăng - Xương Giang (1427), trận quyết chiến chiến lược quân và dân ta đập tan cố gắng lớn nhất của nhà Minh và buộc chúng phải từ bỏ âm mưu xâm lược nước ta. Chiến thắng Chi Lăng - Xương Giang chứng tỏ tài thao lược kiệt xuất và nghệ thuật quân sự điêu luyện của cha ông ta ở thế kỷ 15. Sau thắng lợi của cuộc kháng chiến mà Chi Lăng - Xương Giang là trận quyết định, đến đầu năm 1428, Nguyễn Trãi viết "Bình Ngô đại cáo".

Trận Rạch Gầm - Xoài Mút (1785) là một trong những võ công oanh liệt nhất trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc ta. Với chiến thắng này, quân Tây Sơn đã giành thắng lới quyết định quét sạch quân xâm lược nhà Xiêm ra khỏi bờ cõi nước ta. Trận Rạch Gầm - Xoài Mút là một trong những trận thủy chiến lớn nhất và lẫy lừng trong lịch sử chống ngoại xâm, trận đánh chứng tỏ truyền thống thủy quân của tổ tiên ta.

Phần trưng bày ngoài trời của Bảo tàng lịch sử quân sự

Trận Ngọc Hồi - Đống Đa (1789), trận quyết chiến chiến lược kết thúc cuộc kháng chiến chống xâm lược nhà Thanh của nhân dân ta. Đây là chiến công hiển hách trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc. Chiến thắng khẳng định nghệ thuật quân sự tài giỏi của Quang Trung - Nguyễn Huệ và các tướng lĩnh Tây Sơn với sự hưởng ứng nhiệt tình của nhân dân các địa phương. Quang Trung - linh hồn của cuộc chiến lúc đó đã tuyên bố:

Đánh cho để dài tóc

Đánh cho để đen răng

Đánh cho nó chích luân bất phản

Đánh cho nó phiến giáp bất hoàn

Đánh cho sử tri Nam quốc anh hùng chi hữu chủ.

Vượt qua không gian, thời gian, những tài liệu, hiện vật về những trận đánh, chiến dịch nổi tiếng trong lịch sử Việt Nam được trưng bày lần này có ý nghĩa xã hội nhân văn sâu sắc. Trải qua những biến cố, thăng trầm lịch sử, trong khói lửa chiến tranh các hiện vật đã trở thành những vật chứng lịch sử độc đáo, khẳng định ý chí sắt đá, quyết tâm ngàn đời bảo vệ độc lập, tự do dân tộc Việt Nam. Việc khai mạc triển lãm vào dịp Đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội càng có ý nghĩa nhắc nhở chúng ta hôm nay hưởng thái bìnhphải ghi nhớ côngơn củacha ông và lịch sử dân tộc ta là lịch sử dựng nướcđiđôivới giữ nước.

Tuấn Anh

 


Những bài viết và hình ảnh về các trận đánh lịch sử:

- Khám phá 10 trận đánh nổi tiếng (X. Linh /VNnet)

- "Xem" những trận đánh nổi tiếng trong lịch sử Việt Nam (Dân Trí)

- Những trận đánh, chiến dịch nổi tiếng trong lịch sử Việt Nam (Tuấn Anh/QDND)

 

 

 

Trang Lịch Sử