 |
19 tháng 7, 2009
|
1
2
3
4
5
6
7
8
Chặng thứ ba: WASHINGTON- ACCRA
[Tiếp theo]
Riêng phần Mỹ và
khối Tây phương, quyết tâm trợ giúp phải được đo lường bằng số tiền bỏ ra.
Tôi đã lắm khi kêu gọi gia tăng đáng kể số ngoại viện của chúng tôi vì quyền
lợi của người Phi châu cũng như Mỹ. Nhưng bằng chứng thành công thật không
phải là Mỹ viện trợ để giúp người lúc túng bấn mà là người nhận viện trợ có
biết dùng viện trợ đó để gia tăng khả năng cải tiến không. Trách nhiệm hỗ
tương phải là nền tảng của thế cộng hợp giữa Phi châu và Mỹ. Và hôm nay tôi
sẽ chú trọng đến bốn lãnh vực trọng yếu đối với tương lai Phi châu và toàn
bộ các quốc gia đang phát triển. Bốn lãnh vực đó là dân chủ, cơ hội thăng
tiến đồng đều, sức khoẻ và giải quyết xung khắc trong hòa bình.
Trước hết, chúng ta phải hỗ trợ những chính quyền dân chủ vững mạnh. Như
tôi từng nói ở Cairo, mỗi quốc gia có một cách khai sinh nền dân chủ riêng
phù hợp với truyền thống cá biệt của mình, nhưng phán định của lịch sử thì
luôn luôn minh bạch đó là chính quyền nào tôn trọng dân ý thì sẽ được phong
phú, ổn định và thành công hơn những thế chế coi thường dân ý. Tôn trọng dân
ý không chỉ có nghĩa là tổ chức bầu cử định kỳ, nhưng là còn tùy thuộc vào
những gì ở giữa những thời hạn bầu cử ấy.
Có nhiều cách thức đàn áp kìm kẹp và không thiếu gì những quốc gia dẫy
đầy những vấn đề dìm ngập dân chúng xứ đó trong nghèo đói. Không một quốc
gia nào có thể giàu mạnh nếu giới lãnh đạo quốc gia đó chỉ lợi dụng kinh tế
để làm giàu hay những kẻ buôn lậu ma túy có thể mua đứt cảnh sát công an.
Không một ngành kinh thương nào nghĩ đến chuyện đầu tư trong một nơi mà
chính quyền thường ăn hớt 20% tiền hối lộ. Đó không phải là dân chủ. Đó là
chuyên chế bạo ngược và giờ là lúc phải chấm dứt tệ trạng đó.
Trong thế kỷ 21, bí quyết thành công là những thế chế có khả năng, tin
được và công nhiên, cộng thêm với một quốc hội mạnh, một lực lựng công an
cảnh sát liêm chính, những vị quan tòa và nhà báo độc lập, một khu vực tư
nhân năng nổ và một xã hội biết trọng quyền công dân. Đó là những điều đem
sinh khí đến cho dân chủ, vì đó là những điều trọng yếu với đời sống của
người dân.
Đã hơn một lần, người dân Ghana đã chọn thể chế hiến định thay vì chuyên
quyền và đã chứng thực một tinh thần dân chủ khai thông cho năng lực của dân
chúng vươn lên. Chúng ta có dịp thấy những nhà lãnh đạo vui vẻ chịu thua và
những kẻ chiến thắng từ chối không kềm kẹp đối lập. Tinh thần đó hiện thực
qua những nhà báo can trường như Anas Aremayaw Anas dám liều mạng nói lên sự
thật. Chúng ta đã thấy điều đó trong lực lượng công an cảnh sát qua Patience
Quaye, người đã tiếp tay truy tố kẻ tổ chức lén lút đưa người xuất cảnh trái
phép ở Ghana. Chúng ta đã được thấy điều đó qua thành phần trẻ dám đứng lên
chống lại thái độ kẻ cả cửa quyền và tham dự vào tiến trình chính trị.
Khắp nơi ở Phi châu, đâu đâu chúng ta cũng thấy vô vàn tấm gương của
những kẻ tự làm chủ định phận của mình và đổi thay từ dưới lên. Chúng ta
từng thấy điều ấy ở Kenya nơi mà định chế trọng pháp đã bắt tay với giới
kinh doanh đề ngăn chận những bạo động hậu tuyển cử. Chúng ta từng thấy điều
đó qua Nam Phi, nơi mà hơn ba phần tư dân chúng đã đi bầu trong cuộc tuyển
cử vừa qua, cuộc tuyển cử thứ tư kể từ khi chế độ kỳ thì chấm dứt. Chúng ta
đã thấy điều đó qua Zimbabwe nơi mà Hệ Thống Yễm Trợ Tuyển Cử đã đương đầu
với những đàn áp nghiệt ngã và quyết tranh đấu cho nguyên tắc lá phiếu của
mỗi người là một quyền thiêng liêng. Xin đừng quên rằng lịch sử bao giờ cũng
đứng về phe những người Phi châu can trường chứ không hùa theo những kẻ đảo
chính hay hay đổi Hiến Pháp để bám lấy quyền hành. Phi châu không cần những
kẻ mạnh vì bạo lực. Phi châu cần những thể chế mạnh.
Mỹ không tìm cách áp đặt một hệ thống chính quyền lên một nước khác, sự
thật căn cốt của dân chủ là mỗi quốc gia tự định đoạt lấy số phần của mình.
Điều chúng tôi cố gắng là gia tăng yễm trợ những cá nhân và định chế có
trách nhiệm, trong chiều hướng yễm trợ những chính quyến tốt, những quốc hội
biết kềm chế những lạm quyền và bảo đảm cho tiếng nói đối lập không bị bóp
nghẹt theo tinh thần luật pháp, luôn luôn bảo vệ công bình luật pháp, trên
sự tham dự của quần chúng dân sự nhờ đó mà tầng lớp trẻ chịu dấn thân và
trên những giải pháp cụ thể chống nhũng lạm như kế toán minh bạch chi li,
những dịch vụ tự động, những đường điện thoại thường trực cho dân chúng khi
cần liên lạc với chính quyền các cấp và hệ thống bảo vệ những ai dám đứng ra
tố cáo những chuyện lem nhem mờ ám. Và để thi hành những yễm trợ đó, tôi đã
chỉ thị cho các bộ phận chính phủ của tôi chú trọng hơn nữa vào tham nhũng
trong các báo cáo của họ.
Dân chúng bất cứ nơi đâu phải có quyền khởi sự một công ăn việc làm hay
ghi danh đi học mà không phải hối lộ. Chúng tôi có trách nhiệm tiếp trợ
những hành động có trách nhiệm và cô lập hóa những hành vi vô trách nhiệm.
Đó chính là điều Mỹ sẽ làm.
Đó là điều trực tiếp liên hệ với việc cộng tác giữa hai nước chúng ta
nhằm tiếp trợ những phát triển tạo cơ hội tiến phát đồng đều cho càng nhiều
người càng hay.
Đã hẳn, Phi châu sẽ duy trì được niềm hứa hẹn về một cơ bản phồn vinh
rộng lớn nếu có được chính quyền khả dĩ hơn. Lục địa Phi châu rất phong phú
tài nguyên thiên nhiên. Và từ việc kinh doanh điện thoại di động đến công
việc của các tiểu nông, người dân Phi châu đã thực chứng khả năng và quyết
tâm sáng tạo cơ hội phát triển cho chính mình.
Nhưng những quán lệ lỗi thời cũng phải loại bỏ ví dụ như tình trạng lệ
thuộc vào mặt hàng, việc xuất cảng chỉ nguyên một món hàng, hay tập trung
tài sản vào tay một thiểu số và mặc cho dân chúng lãnh đủ mọi bất trắc. Như
ở Ghana chẳng hạng. Dầu khí đã đem lại một cơ may thăng tiến lớn lao và qúy
vị đã tỏ ra có trách nhiệm trong việc triển khai những nguồn lợi tức mới.
Nhưng như đa số người Ghana đều thấy rõ dầu khí không phải là thứ cây ca
cao mới hay để chê biến thành bạch phiến. Từ Nam Cao Ly đến Tân Gia Ba, lịch
sử cho thấy xứ nào biết đầu tư vào quần chúng và hạ tằng cơ sở, biết đề cao
những kỹ nghệ xuất khẩu đa dạng, biết phát triển một lực lượng tay nghề,
biết tạo môi trường cho giới tiểu thương hay kinh doanh hạng trung vốn có
khả năng tạo công ăn việc làm... thì xứ đó phát triển mạnh và vững chắc.
Nếu Phi châu thực hiện được lời hứa hẹn đó thi Mỹ sẽ cố tiếp tay một cách
có trách nhiệm bằng cách giảm những phí tổn quản trị và tư vấn, chúng tôi sẽ
đặt nhiều khả năng hành động vào tay những ai cần đến trong khi huấn luyện
người ta tự lo cho chính mình. Điều này giải thích tại sao 3.5 tỷ MK chúng
tôi dành cho chương trình an toàn lương thực sẽ tập chú vào những cách thức
canh tác mới chứ không đặt nặng vấn đề gửi thực phẩm hay các chuyên gia sản
xuất lương thực Mỹ đến Phi châu. Viện trợ không phải là cho không. Ngoại
viện phải có mục đích tạo ra những điều kiện ở những nơi mai này sẽ không lệ
thuộc vào ngoại viện nữa.
Nước Mỹ cũng có thể làm nhiều hơn nữa để khuyến khích giao dịch và đầu
tư. Những nước giàu mạnh phải mở cửa cho hàng hóa và dịch vụ từ Phi châu vào
một cách có ý nghĩa. Và nơi nào có chính quyền tốt, chúng ta có thể làm cho
phồn vinh lan tỏa qua hình thức đầu tư công tư hợp doanh để cải thiện đường
sá và điện, huấn luyện tay nghề xây dựng, kinh doanh và các dịch vụ tài
chính cho giới nghèo và vùng nông thôn. Đó cũng là một lợi điểm cho chính
chúng ta vì nếu dân chúng bớt nghèo khó và tài sản được tạo ra ở Phi châu
thì những thị trường mới sẽ được mở ra cho hàng hóa của chúng tôi.
(còn nữa)
1
2
3
4
5
6
7
8